II SAB/Bd 161/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariusz Pawełczak Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi [...] na przewlekłość postępowania [...] Konserwatora [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków 1. zobowiązuje [...] Konserwatora [...] do wydania aktu kończącego postępowanie w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków miejsca pamięci po społeczności [...]– cmentarza [...] w [...] (położonego na działce ewidencyjnej nr [..] obręb [...]) w terminie 60 dni od daty zwrotu akt z odpisem prawomocnego wyroku, 2. stwierdza, że [..] Konserwator [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, 3. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. przyznaje od [...] Konserwatora [...] na rzecz [...] sumę pieniężną w kwocie 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych, 5. zasądza od [...] Konserwatora [...] na rzecz [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z [...] września 2025r. R. K. (działający przez zawodowego pełnomocnika) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność i przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (zwanego dalej również: "organem" lub "KPWKZ"), zarzucając naruszenie art. 6, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 -3 k.p.a., wnosząc o: 1/ zobowiązanie organu do niezwłocznego wydania decyzji w sprawie odmowy wpisania do rejestru zabytków miejsca pamięci po społeczności żydowskiej – cmentarza żydowskiego w A. obecnie położonego na działce ewidencyjnej nr [...] obręb [...] Ł., 2/ stwierdzenie przewlekłości organu, 3/ stwierdzenie, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4/ zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości [...] zł (połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.), 5/ zasądzenia kosztów postępowania w sprawie. W uzasadnieniu skargi przedstawiono obszerną argumentację na poparcie zarzutów. Odnośnie żądania przyznania sumy pieniężnej Skarżący wskazał na zablokowanie jego działalności inwestycyjnej, spadek wartości nieruchomości jako przedmiotu ewentualnej sprzedaży. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę opisał przebieg postępowania. Zwrócił uwagę na szczególny charakter spraw dotyczących wpisu do rejestru zabytków związanych z historią Żydów na ternach polskich i konieczność podejmowania szczególnie starannych działań oraz rozważenia wszelkich okoliczności. W ocenie organu na czas postępowania wpływ miała aktywność podejmowana przez strony i stowarzyszenia pozarządowe dopuszczone do udziału w postępowaniu. Organ uznał, że podejmowanie skrupulatnych działań nie może być uznane za działanie na szkodę interesu publicznego, czy tez uzasadnionego interesu stron postępowania. Z akt sprawy przedstawionych wraz ze skargą wynika zaś, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem z [...] stycznia 2023r. wszczął z urzędu postepowanie w przedmiocie wpisania do rejestru zabytków miejsca pamięci po społeczności żydowskiej – cmentarza żydowskiego w A. obecnie położonego na działce ewidencyjnej nr [...] obręb [...] Ł. Pierwsze czynności dowodowe podjął 3 i 24 lutego 2023r. zwracając się o pozyskanie wypisu zwykłego z KW oraz map sytuacyjno-wysokościowych z zasobów geodezyjnych i kartograficznych. Żądane dokumenty otrzymał organ 9 marca 2023r. Dnia 5 czerwca 2023r. zawiadomił strony o przedłużeniu postępowania do 23 lipca 2023r. Kolejne zawiadomienie w trybie art. 36 k.p.a. organ wystosował 15 wrzenia 2023r. i 23 listopada 2023r. W tym okresie, jak wynika z uzasadnienia odpowiedzi na skargę organ oczekiwał na wykonanie karty ewidencyjnej zabytku (co miało zostać zlecone 12 czerwca 2023r.). Po jej otrzymaniu organ ograniczył się do wysyłania do stron kolejnych zawiadomień o przedłużeniu postępowania. Miało to miejsce 27 lutego 2024r. i 14 maja 2024r.(z informacja o zakończeniu postępowania do 13 czerwca 2024r.). W dniach 3 i 5 czerwca 2024r. KPWKZ wystosował do Starostwa Powiatowego oraz Sądu Rejonowego Wydzialu Ksiąg Wieczystych kolejne pisma celem uzyskania wglądu do KW oraz pozyskania informacji o historii podziałów nieruchomości. Dnia 19 września 2024r. organ zwrócił się ponownie do Sądu Rejonowego o nadesłanie odpisów dokumentów dołączonych do KW prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości. Żądane dokumenty zostały przedstawione do akt sprawy 4 października 2024r. Do 9 kwietnia 2024r. nie podjęto żadnych czynności, a 9 kwietnia 2025r. zawiadomiono strony o przedłużeniu terminu zakończenia postepowania do 9 czerwca 2025r. Dnia 5 maja 2025r. do [...]WKZ wpłynęło ponaglenie skierowane przez R. K. do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – na przewlekle prowadzenie postepowania w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków. Po otrzymaniu ponaglenia [...]WKZ wyznaczył termin oględzin terenowych, które zostały przeprowadzone 25 czerwca 2025r. 4 lipca 2025r. organ podjął czynności (wystosował zapytania do różnych podmiotów) celem ustalenia, czy na terenie dawnego cmentarza przeprowadzano ekshumacje zwłok, odnaleziono szczątki ludzkie, przeprowadzano badania antropologiczne. Kolejną czynnością dowodową w sprawie (ostatnią przed wniesieniem skargi na przewlekłość była przeprowadzona 9 lipca 2025r. osobista kwerenda WKZ w AP we W. W toku postępowania organ prowadził także korespondencję ze Skarżącym oraz organizacjami społecznymi zgłaszającymi swój udział w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej "p.p.s.a.",) kontrola sądowoadministracyjna obejmuje m. in. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie). Stosownie przy tym do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., przedmiotem skargi do sądu administracyjnego może być brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Niniejsza skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.). Ogólna regulacja dotycząca sprawności postępowania znalazła się w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, a ustawy przewidują konkretne terminy załatwiania spraw. W kolejnych przepisach następuje sprecyzowanie wyrażenia "bez zbędnej zwłoki", poprzez wskazanie, że: 1) niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza organ (art. 35 §2 k. p. a.) 2) nie później niż w ciągu miesiąca od dnia wszczęcia postępowania – powinny być załatwiane sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego 3) nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania – powinny być załatwiane sprawy szczególnie skomplikowane. Ustawodawca zastrzegł jednocześnie, że do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów (...) zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji, oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Przepis art. 36 § 1 i 2 k.p.a., zobowiązuje organ do zawiadomienia stron o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, z podaniem przyczyn zwłoki, wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy, pouczeniem o prawie do wniesienia ponaglenia. Podkreślenia wymaga, że ten sam obowiązek ciąży na organie administracji również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Pojęcie "przewlekłości postępowania" wprowadzone zostało do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18 ze zm.) i obowiązuje od 11 kwietnia 2011 r. Przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (...), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (...). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ może być spowodowane różnymi okolicznościami. Zaistnieje zarówno w sytuacji, gdy będzie można organowi postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się w rozsądnym terminie, jak również, kiedy będzie można postawić zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Za przejaw przewlekłego prowadzenia postępowania może być także uznana nieporadność organu, kiedy z naruszeniem przepisu art. 12 § 1 k.p.a. nie działa on w sprawie wnikliwie i szybko, a podejmuje czynności i środki dowodowe nieadekwatne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Zagadnienia przewlekłości postępowania stanowiły przedmiot wielu orzeczeń sądów administracyjnych, w tym także Naczelnego Sądu Administracyjnego, który między innymi podjął dwie uchwały: w dniu 22 czerwca 2020 r., w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19, oraz w dniu 7 marca 2022 r., w sprawie o sygn. akt II OPS 1/21, określające warunki dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Sąd stwierdza, że stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a. skarga została poprzedzona ponagleniem skierowanym do organu wyższego stopnia, a zatem jest dopuszczalna. Zaznaczyć trzeba, że skarga jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy organ wyższego stopnia rozpatrzy ponaglenie oraz niezależnie od tego, czy jego stanowisko będzie pozytywne, czy negatywne. Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że postępowanie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (w sprawie prowadzonej pod nr [...]) toczy się od stycznia 2023r. i do dnia wniesienia skargi nie zostało zakończone. W tej sytuacji zachodziła konieczność uwzględnienia zawartego w pkt 1 skargi żądania zobowiązania organu do załatwienia sprawy. Sąd przyjął do tej czynności termin 60 dni z uwagi na skomplikowany jej charakter, co dotyczy tak dalekosiężnych skutków wpisania do rejestru zabytków cmentarza żydowskiego, jak i konieczności dokonania analizy faktycznej i prawnej bardzo wielu dokumentów, w tym ekspertyz technicznych. Analiza chronologii czynności podejmowanych w toku ww. postępowania pozwala na uwzględnienie także kolejnych wniosków skargi, prowadzi bowiem do wniosku, że [...]WKZ dopuścił się przewlekłości postępowania. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu do oceny terminu załatwienia sprawy ma zastosowanie art. 35 § 3 k.p.a., który przewiduje dwumiesięczny termin do załatwienia sprawy szczególnie skomplikowanej od dnia wszczęcia postępowania. Za oceną o szczególnie skomplikowanym charakterze sprawy przesądza fakt, że rozstrzygnięcie czy zachodzą przesłanki do wpisu do rejestru zabytków cmentarza żydowskiego, wymaga wyjaśnienia i przesądzenia bardzo wielu kwestii, w tym, czy w ogóle istnieje cmentarz, czy jedynie zabytek archeologiczny, a jeżeli cmentarz, to jakie szczególne przesłanki o tym świadczą, w tym natury prawnej, faktycznej i historycznej z uwzględnieniem jaki jest obszar zabytku. Przesądzenie o przesłankach pozytywnego orzeczenia o przedmiocie sprawy, wywołuje też daleko idące dalsze następstwa prawne w tym stosunków własnościowych na zabytkowym cmentarzu, specjalnym określeniu przeznaczenia gruntów oraz możliwości nałożenia obowiązków na właściciela tych gruntów. Dlatego też niewątpliwie podjęcie rozstrzygnięcia w omawianej sprawie jest skomplikowane i wywołuje daleko idące skutki. Oczywistym jest więc, że rozstrzygnięcie właściwe musi zostać poprzedzone nie tylko analizą aktualnych stosunków panujących na gruncie, lecz również analizą specjalistycznych opinii i dokumentów. Uzasadnia to więc w sposób oczywisty, że sprawa ma charakter szczególnie skomplikowanej. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte z urzędu postanowieniem z 23 stycznia 2023r. co sprawia, że od tego czasu do momentu wniesienia skargi (26 września 2025r.), upłynął okres 2 lat i 8 miesięcy, który nie zakończył się rozstrzygnięciem sprawy. Przechodząc do oceny zaistnienia przewlekłości postępowania, należy stwierdzić, że długość postępowania zasadniczo nie jest decydującą okolicznością w ocenie, czy postępowanie organu prowadzone jest przewlekle. Mając jednak na uwadze okoliczności faktyczne tej konkretnej sprawy, taki okres prowadzenia postępowania (2 lata i 8 miesięcy), ocenić należy jako wyraźnie naruszający zasadę szybkości i prostoty postępowania z art. 12 k.p.a. Oceniając zatem, czy w niniejszej sprawie organ prowadził postępowanie przewlekle, Sąd prześledził chronologię zdarzeń procesowych podjętych w sprawie, biorąc pod uwagę ich znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, a także odstępy czasowe dzielące poszczególne czynności, które w wielu przypadkach wykraczały poza kategorię niezbędnego i rozsądnego czasu na ich dokonanie. Pierwszy z okresów działalności organu, podlegających ocenie w kontekście postawionego zarzutu, należy uznać okres od 9 marca 2023r. tj. od daty otrzymania wypisu zwykłego z KW (nadesłanego na żądanie organu wystosowane 24 lutego 2023r.) do 12 czerwca 2023r. tj. zlecenia sporządzenia karty ewidencyjnej zabytku. Okres ten to 3 miesiące i 3 dni. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że w aktach postępowania przekazanych do Sądu wraz ze skargą brak jest dokumentu potwierdzającego wydanie stosownego zlecenia oraz (przede wszystkim) brak jest wyników zleconych czynności. O sporządzeniu karty ewidencyjnej organ jedynie informował w piśmie kierowanym do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w odpowiedzi na wniesione ponaglenie (pismo z 12 maja 2025r. – k. II 155). Organ nie zadbał zatem o efektywne wykonanie ciążącego na nim obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) przy uwzględnieniu zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). W okresie od 12 czerwca 2023r. do 3 czerwca 2024r. w aktach sprawy brak jest dowodów podejmowania czynności procesowych przez organ. W tym czasie organ pięciokrotnie zastosował instytucję z art. 36 k.p.a. (zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie), informując o przewidywanym terminie jej zakończenia (zawiadomienie z 14 maja 2024r. informowało strony o zakończeniu postępowania do 13 czerwca 2024r.). Czynności te, jak wskazano wyżej nie były (a przynajmniej nie zostało to udokumentowano) związane z podejmowaniem czynności procesowych przez organ – co również pozwala na uwzględnienie zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania. Kolejne czynności dowodowe organ podjął 3 i 5 czerwca 2024r. zwracając się o nadesłanie dokumentów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (dokumenty dołączone do KW oraz zgromadzone w zasobach geodezyjnych i kartograficznych). Po ich otrzymaniu 4 października 2024r. (k. II 112) do 25 czerwca 2025r. organ nie podjął żadnej czynności zmierzającej do rozstrzygnięcia sprawy, informując strony jedynie pismem z 9 kwietnia 2025r. o kolejnym przedłużeniu terminu zakończenia procedowania tj. do 9 czerwca 2025r.). Dnia 25 czerwca 2025r. przeprowadzono oględziny miejsca pamięci i sporządzono protokół. Następna czynnością procesową było zwrócenie się do różnych podmiotów ([...]) pismami z 4 lipca 2025r. celem pozyskania informacji na temat wyników badań antropologicznych przeprowadzanych na terenie cmentarza, wydawania zgód na ekshumacje zwłok, przeprowadzania ewentualnych prac ekshumacyjnych na terenie cmentarza. Do dnia wniesienia skargi organ przeprowadził kwerendę (osobistą) w AP we W. w zespole zbiorów geodezyjno-kartograficznych z terenu powiatu a. – co miało miejsce 9 lipca 2025r. Zdaniem Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należało stwierdzić, że [...]WKZ dopuścił się zawinionej przewlekłości w rozpoznaniu sprawy. Podkreślenia wymaga, że organ nie wskazał żadnych racjonalnych i usprawiedliwionych przyczyn takiego opóźnienia w załatwieniu sprawy. W szczególności akta sprawy nie pozwalają na przyjęcie, aby organ podejmował działania ukierunkowane na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy w sposób oczywisty można zarzucić organowi przewlekłe prowadzenie postępowania z uwagi długotrwałość prowadzenia postępowania i brak należytej aktywności organu w tym okresie, co należało utożsamiać w znacznej mierze z opieszałością. Organ nie dołożył należytej i oczekiwanej od organu administracji publicznej staranności, polegającej na podjęciu kroków i pozyskaniu materiału dowodowego pozwalającego ustalić istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności. Organ co prawda podejmował działania mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, znajdujące swoją podstawę w przepisach ustawy o ochronie zabytków i Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże czynił to w sposób niedostatecznie efektywny i przeciągający się. Jego aktywność, opisana powyżej, miała charakter opieszały i nieadekwatny do możliwości leżących w kompetencji wyspecjalizowanego organu. Zdaniem sądu, w świetle powyższych rozważań, organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, o czym orzeczono w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednocześnie, zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd zobligowany był stwierdzić, czy przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W punkcie 3 wyroku sąd stwierdził, że przewlekłość, której dopuścił się organ, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym miejscu wyjaśnić należy, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, więc dokonanie kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na tę ocenę rzutuje m.in. podejmowanie czynności nieefektywnych i ewidentna "zła wola" organu w zakresie realizacji swoich ustawowych obowiązków. Przesłanki te, w ocenie sądu, zostały spełnione w niniejszej sprawie. Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. kilkukrotne przekroczenie ustawowego dwumiesięcznego terminu na przeprowadzenie postępowania, a także podejmowanie czynności nieefektywnych, pozorowanych (przeprowadzenie oględzin dopiero po upływie dwóch lat od wszczęcia postępowania; gromadzenie dokumentów dołączonych do KW nieruchomości etapowo w okresie między marcem 2023r. a czerwcem 2024r.; podjęcie po upływie dwóch lat od wszczęcia postępowania czynności dowodowych zmierzające do ustalenia zakresu strefy grzebalnej poprzez pozyskanie informacji o ewentualnych pracach ekshumacyjnych - mimo posiadania już w chwili wszczęcia postępowania, informacji, że nie zachowały się żadne naziemne ślady cmentarza; nadal nie rozważono przeprowadzenia sondażowych badań archeologicznych). W ocenie Sądu organ zignorował także dotkliwe skutki przedłużającego się postępowania administracyjnego. Skutki te wiążą się z regulacją określoną w art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który stanowi, że od dnia wszczęcia postępowania w sprawie wpisu zabytku do rejestru do dnia, w którym decyzja w tej sprawie stanie się ostateczna, przy zabytku, którego dotyczy postępowanie, zabrania się prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych i podejmowania innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku. Zgodnie z art. 10a ust. 2 ustawy zakaz, o którym mowa w ust. 1, dotyczy także robót budowlanych objętych pozwoleniem na budowę albo zgłoszeniem, a także działań określonych w innej decyzji pozwalającej na ich prowadzenie. Nie jest w sprawie sporne, że Skarżący podejmuje działania inwestycyjne związane z nieruchomością stanowiącą przedmiot postępowania, co więcej – organ miał wiedzę o podjętych działaniach i wydanych na rzecz Skarżącego negatywnych rozstrzygnięć. W ocenie Sądu, dopuszczając się przewlekłości i bezczynności, organ aprobował nadmierne i nieuzasadnione ograniczenie praw właściciela obiektu będącego przedmiotem postępowania, co pozwala przypisać tej przewlekłości znamię rażącej. Z tej samej przyczyny, w uwzględnieniu wniosku zawartego w skardze, Sąd w punkcie 4 sentencji wyroku przyznał Skarżącemu od organu na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. sumę pieniężną w wysokości [...] złotych. W ocenie Sądu wystarczające jest wykazanie, że wskutek bezczynności lub przewlekłości organu Skarżący doznał lub mógł doznać uszczerbku. Ustalenie adekwatnej kwoty pieniężnej (z zastrzeżeniem kwoty maksymalnej) pozostawione zostało uznaniu Sądu. Zasądzając w niniejszej sprawie na rzecz Skarżącego sumę pieniężną Sąd działał w przekonaniu, że obowiązek ten wpłynie mobilizująco i prewencyjnie na [...]WKZ. Suma pieniężna ma też zapewnić bardziej efektywną ochronę jednostki. Stanowi ona rodzaj rekompensaty za krzywdę, której Skarżący doznał na skutek wadliwego działania administracji publicznej. Przedłużające się postępowanie pośrednio wpływa np. na dodatkowe koszty po stronie Skarżącego, tj. związane z obsługą prawną; w konsekwencji zaś nieuwzględnienia wniosków o ustalenie warunków zabudowy, gdyby Skarżący chciał zrealizować obecnie proces inwestycyjny, musiałby liczyć się z wyższymi niż wcześniej kosztami, a to z uwagi na niezaprzeczalny wzrost cen materiałów, usług itd. na przestrzeni ostatnich lat. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz Skarżącego uiszczoną przez niego kwotę wpisu od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 480 zł, stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.