II SAB/Bd 19/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wójcik sędzia WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi F. S. na bezczynność Wójta [..] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Wójt [...] dopuścił się bezczynności w załatwieniu ww. wniosku z dnia 10 lipca 2023 r., o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność Wójta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 10 lipca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej; 4. zasądza od Wójta [...] na rzecz skarżącego F. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. U z a s a d n i e n i e: Pismem z [...] 2023 r. F. S., zwany dalej: "skarżącym", zwrócił się do Urzędu Gminy B. o udostępnienie w trybie ustawy z dnia 6 września 2021 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902, ze zm.), dalej jako: "u.d.i.p.", rejestru umów zawartych przez Urząd w 2022 r. w formie kserokopii lub wydruku. Skarżący wniósł jednocześnie, aby udostępnienie nastąpiło za pośrednictwem poczty tradycyjnej na wskazany przez niego adres w [...] w [...]. Wójt Gminy pismem z [...] 2023 r. poinformował skarżącego, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP prawo do informacji publicznej przysługuje jedynie obywatelom Rzeczpospolitej Polskiej. Wobec tego, zważywszy na podany przez skarżącego austriacki adres korespondencyjny, wezwał go do wykazania, że jest obywatelem RP. Pismem z [...] 2023 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie ww. wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji, 2) art 61 ust 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepisy te stanowią podstawę prawa do uzyskiwania informacji oraz dostępu do dokumentów poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek, 3) art 10 ust 1 w zw. z art 13 ust 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji. Skarżący wskazał, że w stawowym terminie 14 dni od złożenia Wójtowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej ani nie otrzymał wnioskowanej informacji ani nie została wydana decyzja o odmowie jej udostępnienia. Organ jedynie [...] 2023 r. doręczył mu wezwanie do wykazania, że jest obywatelem RP.. W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o jej oddalenie, wskazując, że nie pozostaje w bezczynności, gdyż pismem z [...] 2023 r. wezwał skarżącego do wykazania, że jest obywatelem Polski, od czego zostało uzależnione udzielenie informacji publicznej. Dopuszczone do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania Stowarzyszenie [...] podzieliło argumentację skarżącego i wniosło o uwzględnienie skargi. Pismem z [...] 2023 r. organ poinformował Sąd, że udzielił skarżącemu żądanej informacji. Organ przedstawił Sądowi kopię pisma z [...] 2023 r. skierowanego do skarżącego (na podany przez niego adres w [...]) wraz z załącznikiem w postaci zanonimizowanego rejestru umów o pracę i zlecał zawartych przez Urząd Gminy [...]. Z kolei na zapytanie Sądu skarżący pismem z [...] 2023 r. poinformował, że nie otrzymał pisma Wójta z [...] 2023 r. wraz z kserokopią rejestru umów. Odpowiadając na zapytanie Sądu, czy organ posiada dowód doręczenia pisma z [...] 2023 r. – Wójt stwierdził, że pismo zostało wysłane na adres w [...] za dowodem doręczenia, nie zostało odebrane i zostało zwrócone przez pocztę [...] 2023 r. Ponadto [...] 2023 r., a więc już po wysłaniu odpowiedzi na wniosek o informację publiczną, skarżący zawiadomił Wójta o zmianie adresu korespondencji. W związku z tym Wójt poinformował skarżącego, że odpowiedź została udzielona i przesłana, zgodnie z żądaniem wniosku, na adres w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny W Bydgoszczy wyrokiem z dnia 24 stycznia 2024 r., w sprawie o sygn.: II SAB/Bd 129/23, uwzględnił skargę i zobowiązał Wójta Gminy do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, stwierdzając, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności w załatwieniu ww. wniosku z dnia [...] 2023 r., która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, obciążając go kosztami postępowania. W motywach rozstrzygnięcia WSA w Bydgoszczy wskazano, że z zachowania Wójta wynika, że kwestia obywatelstwa skarżącego nie jest już przeszkodą w udzieleniu informacji publicznej, a tym samym przestała być kwestią sporną. Wskazano również że z akt sprawy wynika, iż skarżący nadal nie otrzymał od organu odpowiedzi na swój wniosek, a Wójt nie przedstawił dowodu, że przed powiadomieniem o zmianie adresu skarżącego nastąpiła próba doręczenia mu, na wskazany we wniosku adres w [...], odpowiedzi na złożony wniosek. Wskutek rozpoznania skargi kasacyjnej organu, Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 12 grudnia 2024 r., w sprawie sygn.. akt: III OSK 1418/24, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, odstępując od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. W motywach rozstrzygnięcia NSA wskazano, że WSA w Bydgoszczy nie dokonał oceny wezwania organu z [...] 2023 r. wzywającego skarżącego do wykazania, że jest obywatelem RP, pod względem jego zgodności z prawem. W ww. wyroku NSA, wskazano również, że Sąd I instancji pominął okoliczność, iż organ w piśmie procesowym z dnia [...] 2023 r. poinformował Sąd, że pismem z dnia [...] 2023 r. udzielił skarżącemu żądanej informacji, a nadto w piśmie procesowym z dnia [...] 2024 r. wyjaśnił, że przesyłka zawierająca odpowiedź na wniosek została w dniu [...] 2023 r. nadana na adres wnioskodawcy w [...] i zwrócona do Urzędu Gminy w B. w dniu [...] 2023 r. z powodu jej niepodjęcia, zaś organ dopiero w dniu [...] 2023 r., już po wysłaniu odpowiedzi na wniosek, został powiadomiony przez wnioskodawcę o zmianie adresu do korespondencji. NSA zwrócił uwagę na to, że stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia, a w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że skutki zmiany adresu wnioskodawcy, nie mogą obciążać organu, prowadząc do wniosku, że trwał on w bezczynności, pomimo tego że udostępnił informację w sposób i w formie zgodnej ze złożonym wnioskiem. Konkludując, NSA stwierdził, że Sąd przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winien poddać ocenie to, czy wezwanie skarżącego do wykazania obywatelstwa RP miało podstawę prawną, a następnie czy organ – po wysłaniu w dniu [...] 2023 r. odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej – pozostawał w bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2-miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udzielenia żądanej informacji publicznej. Rozpatrując niniejszą sprawę należało wziąć pod uwagę, że orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 i art. 190 p.p.s.a., gdyż niniejszy wyrok został poprzedzony ww. wyrokiem NSA z 12 grudnia 2024 r., w sprawie sygn. akt: III OSK 1418/24,, przy czym Sąd nie stwierdził istnienia okoliczności wyłączających związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w tym orzeczeniu. Respektując wskazane wyżej kryteria kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, w pierwszej kolejności odnieść się należy do najdalej idącej kwestii, podniesionej początkowo przez organ, a mianowicie, czy informacja publiczna służy jedynie obywatelowi R.P., a w konsekwencji czy wezwanie organu z [...] 2023 r. wzywające skarżącego do wykazania, że jest obywatelem RP, było zgodne z prawem. W ocenie Sądu ta czynność procesowa nie miała oparcia w art. 2 ust. 1 u.d.i.p., który stanowi, że prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje "każdemu" - co obejmuje zarówno osoby fizyczne (i to nie tylko obywateli polskich, ale także obywateli innych państw oraz bezpaństwowców), osoby prawne, jak i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej (vide: publikacja P. Szustakiewicza [w:] M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2018, art. 2 Nb 3 i 4). Należy wskazać – za poglądem wyrażonym w wyroku z dnia 17.01.2024 r., w sprawie II SA/Go 133/23 WSA w Gorzowie Wlkp., - że wejście w życie u.d.i.p., zmieniło sposób postrzegania i identyfikowania uprawnionego, jak i publicznego prawa podmiotowego, w tym jego definiowania na podstawie art. 61 Konstytucji R.P. Współcześnie, w doktrynie i orzecznictwie sądowym, przyjmuje się zgodnie, że ustawowe ujęcie uprawnionego, zawarte w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. i wyrażone terminem "każdemu" oznacza, że o dostęp do takiej informacji może skutecznie ubiegać się osoba fizyczna i inne podmioty prawa, a więc nie tylko obywatel polski. Podkreśla się tu, że krajowy ustawodawca, mając na względzie również konwencje międzynarodowe, (w tym Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności) uznał bowiem, że szersza niż konstytucyjna definicja uprawnionego w jeszcze pełniejszym stopniu pozwoli na pogłębianie jawności funkcjonowania sfery publicznej. Wzgląd na zasadę jawności życia publicznego, transparentności i przejrzystości państwa, jego organów i osób pełniących funkcję publiczną wiązał się zatem z koniecznością pojęcia obywatela, o którym mowa w art. 61 Konstytucji. Następną kwestią którą należało przesądzić jest zagadnienie, czy skarżącemu została udzielona żądana przez niego informacja publiczna. W ocenie Sądu nastąpiło to wskutek wysłania stronie przez organ żądanej informacji pismem z [...] 2023 r., za pośrednictwem poczty tradycyjnej na wskazany przez niego adres w [...] w [...], a więc w sposób i w miejsce określone w żądaniu. Pismo to - jako nieodebrane w dniu [...].2023 r. - zostało zwrócone przez pocztę, pismem, które wpłynęło do organu w dniu [...] 2023 r. Co istotne [...] 2023 r., a więc już po wysłaniu przez organ pisma z [...] 2023 r., z żądaną informacją publiczną, skarżący zawiadomił Wójta o zmianie adresu korespondencji. Oznacza to, że przyczyną nieodebrania korespondencji z żądaną informacją publiczną była zmiana miejsca pobytu skarżącego. Skoro bowiem skarżący nie zamieszkiwał już pod adresem wskazanym we wniosku, to nie było możliwym odebranie przez niego pisma organu z [...].2023 r., zaadresowanego na ten adres. Zgodnie więc z poglądem NSA zaprezentowanym w ww. jego wyroku z dnia 12.12.2024 r., którym Sąd orzekający jest związany - stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia, a zatem skutki zmiany adresu wnioskodawcy, nie mogą obciążać organu, prowadząc do wniosku, że trwał on w bezczynności, pomimo tego że udostępnił informację w sposób i w formie zgodnej ze złożonym wnioskiem. Oznacza to, że wysyłając skarżącemu pismem z [...] 2023 r., żądanej informacji publicznej, organ informacji tej udzielił. Oznacza to zwolnienie Wójta z obowiązku udzielenie informacji publicznej. Dlatego też poinformowanie przez Wójta skarżącego, że odpowiedź została udzielona i przesłana, zgodnie z żądaniem wniosku, na adres w [...], należało uznać za ostateczne załatwienie sprawy, co oznacza brak uprawnienia przez skarżącego dalszego domagania się załatwienia wniosku w ramach niniejszej sprawy. Skutkuje to koniecznością umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku). Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, jeśli zostało ono w dacie orzekania już podjęte (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 1789/16). Należy jednak stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie doszło do bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego. Jak wynika z art. 13 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Wobec powyższego o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do jej udzielenia nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie stosownych czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia bądź tez w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w formie określonej we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. W niniejszej sprawie skoro wniosek o udzielenie informacji publicznej z [...] 2023 r., został załatwiony dopiero poprzez wysłanie drogą pocztową żądanej informacji publicznej pismem z [...] 2023 r., to oczywistym jest, że organ nie dochował ani 14 dniowego ani też 2 miesięcznego terminu do załatwienia wniosku. Dlatego też na 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sad stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku strony (pkt 1 sentencji wyroku). Dokonując, stosownie do art. 149 § 1a, p.p.s.a. oceny charakteru stwierdzonej bezczynności, Sąd nie dopatrzył się, aby miała ona charakter rażący. Samo przekroczenie terminu załatwienia sprawy nie świadczy o rażącym charakterze opóźnienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych jako rażąco naruszająca prawo jest traktowana bezczynność organu w stanie, w którym bez żadnych wątpliwości i wahań w kontekście okoliczności danej sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. W przedmiotowej sprawie Organ wprawdzie nie zachował terminów ustawowych do załatwienia wniosku wynikających z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, jednak nie zlekceważył wniosku skarżącego i kierował do niego pisma informujące o krokach jakie skarżący powinien (zdaniem organu) podjąć chcąc uzyskać żądaną informację. Bez znaczenia w przy ocenie charakteru rodzaju bezczynności jest, że żądanie organu wykazania obywatelstwa polskiego nie było zasadne. Kwestia bowiem czy jedynie obywatelowi polskiemu służy prawo dostępu do informacji publicznej jest złożona, skoro z art. 61 ust. 1 Konstytucji R.P. wynika, że prawo to służy jedynie obywatelowi, a art. 2 ust. 1 u.d.i.p., stanowi, że prawo to służy każdemu. Przy ocenie rodzaju bezczynności Istotne jest również, że organ po wpłynięciu do niego skargi, udzielił skarżącemu żądanej informacji publicznej. Wobec tego Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność nie miała charakteru rażącego (pkt 2 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 4 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. biorąc pod uwagę wysokość uiszczonego wpisu od skargi (100 złotych).