II SAB/Bd 26/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Renaty Owczarzak sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. D. na bezczynność Wojewódzki Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Wnioskiem z 30 stycznia 2024 r. (wpływ do organu 31 stycznia 2024 r.) A. D. (skarżąca) zwróciła się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Grudziądzu (PPIS) o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: 1. Ile w każdym z ostatnich 5 pełnych lat i roku obecnym tutejszy organ wystosował do organu egzekucyjnego wniosków o wszczęcie postępowań w zakresie przymuszania rodziców do wykonania szczepień ochronnych u dzieci? 2. Ile wszczętych na wniosek organu postępowań egzekucyjnych w okresie wskazanym w punkcie 1 toczy się nadal, ile zostało zawieszonych, a ile zostało umorzonych? 3. Ile z zakończonych w okresie wskazanym w punkcie 1 postępowań zakończyło się na skutek rozpoczęcia lub kontynuowania przez rodziców obowiązku szczepień, a ile w związku z zaistnieniem długotrwałych przeciwwskazań do szczepień lub wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego? 4. Skąd organ pozyskuje informację o braku realizacji przez rodziców szczepień obowiązkowych? Proszę wskazać jakie instytucje przekazały informację o braku realizacji obowiązku szczepień w bieżącym roku? 5. Ile upomnień tutejszy organ w okresie wskazanym w punkcie 1 przesłał do rodziców, którzy nie wykonali wszystkich szczepień ochronnych? 6. Jaka była skuteczność wysyłanych upomnień? Ile rodziców po otrzymaniu upomnień rozpoczęło lub zaczęło kontynuować wykonanie szczepień ochronnych? 7. Czy we wskazanym w punkcie 1 okresie zdarzały się sytuacje, że wszczynano postępowanie egzekucyjne, a dziecko miało zaświadczenie odraczające szczepienia ochronne? Ile takich sytuacji było w każdym z ostatnich 5 lat i w roku obecnym? 8. Ile organ w okresie wskazanym w punkcie 1 złożył do organu egzekucyjnego wniosków o umorzenie lub zawieszenie postępowań egzekucyjnych i jakie były podstawy złożenia tych wniosków? 9. Czy tutejszy organ zgłosił kiedykolwiek wniosek o wszczęcie postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka, u którego wystąpił NOP? Czy przed wszczęciem postępowania organ weryfikuje rejestr NOP i bierze informacje tam zawarte pod uwagę przed decyzją o złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego? 10. Jakie okoliczności wpływają na decyzję organu o wystosowaniu lub nie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego? 11. Ile osób pracuje w komórce organu zajmującej się szczepieniami ochronnymi? Czy oprócz inicjowania postępowań egzekucyjnych podejmowane są inne działania w zakresie szczepień np. działalność edukacyjna i jakie to są działania? 12. Czy w związku postępowaniami egzekucyjnymi dot. obowiązku szczepień pracownicy organu konsultują kwestie problematyczne z prawnikiem? Ile takich sytuacji miało miejsce w okresie wskazanym w punkcie 1 i jakie były powody zasięgnięcia pomocy u prawnika? 13. Co możemy zrobić, jeśli stawimy się na badaniu kwalifikacyjnym, a lekarz nie będzie chciał wydać zaświadczenia o braku możliwości szczepień ani nie zaszczepi dziecka? Jakie kroki powinniśmy podjąć? 14. Czy tutejszy organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów? 15. W jaki sposób organ może dowiedzieć się o wykroczeniu lekarza polegającym na niezgłoszeniu NOP? Ile takich przypadków miało miejsce w ostatnich 5 latach? Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestru NOP-ów? 16. Czy organ zgłasza działania lekarzy stanowiące uchybienie przepisów prawa do właściwej Izby Lekarskiej? 17. Ile organ dokonał zgłoszeń uchybień prawa do Izb Lekarskich w ciągu ostatnich 5 lat? 18. Czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz jest obowiązany wydać jakiś dokument? 19. Ile tutejszy organ w ciągu ostatnich 5 lat odnotował niepożądanych odczynów poszczepiennych z podziałem na poszczególne szczepionki? 20. Ile ze zgłoszeń zostało przez pracownika PPIS zmienionych w zakresie kwalifikacji NOP-u i z jakiej przyczyny? Pismem z 9 lutego 2024 r. PPIS poinformował skarżącą o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 15 marca 2024 r., wyjaśniając, że przyczyną niezałatwienia sprawy w terminie zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902 – dalej "u.d.i.p.") jest konieczność analizy oraz opracowania danych za okres ostatnich 5 lat wskazanych we wniosku o udostępnienie informacji publicznej. 21 lutego 2024 r. A. D., reprezentowana przez adwokata A. T., zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy bezczynność PPIS w przedmiocie załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 30 stycznia 2024 r., wnosząc o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku, orzeczenie o rażącym naruszeniu prawa, wymierzenie grzywny w maksymalnej wysokości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła organowi naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. W uzasadnieniu skargi podniosła, że do dnia jej wniesienia organ nie załatwił wniosku z 30 stycznia 2024 r. poprzez udostępnienie wskazanej tam informacji albo wydanie decyzji odmownej. W odpowiedzi na skargę z 13 marca 2024 r. PPIS wyjaśnił, że pismem z 6 marca 2024 r. PPIS udzielił odpowiedzi na przedmiotowy wniosek, przekazując informacje będące w jego posiadaniu. Wskazał ponadto, że skarga nie została poprzedzona ponagleniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 - dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. W kontrolowanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (publ. jak wcześniej wskazano). Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. W sprawie niesporna jest okoliczność, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Grudziądzu jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Do organów władzy publicznej niewątpliwie należą państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w powiecie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 338). Oceniając aspekt przedmiotowy sprawy wskazać najpierw należy, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Zgodne z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera zaś przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, w którym znalazły się m.in. informacje o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., (art. 6 ust. 1 pkt 3), w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (lit. a). Żądane przez wnioskodawców informacje dotyczyły szeroko pojętej działalności organu w zakresie wykonywania kontroli nad realizacją szczepień ochronnych. Dotyczyły trybu działania organu i jego organizacji, jak i szeregu szczegółowych zagadnień związanych ze sposobem realizacji ustawowych zadań przez organ w okresie pięciu lat licząc od dnia złożenia wniosku. Stwierdzić należy, że organ prawidłowo zakwalifikował wniosek jako dotyczący informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. W związku z powyższym organ zobowiązany był podjąć działania prawem przewidziane w celu załatwienia wniosku, w terminie wynikającym z przepisów. Ustawa stanowi, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Sąd zważył, że w okolicznościach niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej zainicjowanej skargą A. D., wniesioną 21 lutego 2024 r., na bezczynność PPIS w Grudziądzu, organ ten nie pozostawał w bezczynności wobec przedmiotowego wniosku skarżącej z 31 stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej. Wskazać należy przede wszystkim, że w reakcji na wniosek, pismem z 9 lutego 2024 r. organ poinformował o przedłużeniu terminu do załatwienia wniosku do 15 marca 2024 r., wyjaśniając jednocześnie powody tego przedłużenia (obszerny zakres wniosku obejmujący szczegółowe dane z okresu 5 lat wstecz). Zasadność stanowiska organu nie wzbudziła wątpliwości Sądu w świetle treści wniosku z dnia 30 stycznia 2024 r. Prawidłowo PPIS skorzystał zatem z możliwości, jaką daje mu przywołany wyżej przepis art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Pismo to, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru w aktach administracyjnych, zostało skutecznie doręczone skarżącej 12 lutego 2024 r. Rozpoznawaną skargę skarżąca wniosła zatem w trakcie biegu terminu do jego załatwienia (21 lutego 2024 r. – data stempla pocztowego na kopercie zawierającej skargę, k. 18 akt s.). W tej sytuacji oczywistym jest, że organ nie pozostawał w bezczynności, albowiem termin do załatwienia wniosku jeszcze nie upłynął. Bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. W niniejszej sprawie, wobec wyjaśnień organu z 9 lutego 2024 r., w momencie zaskarżenia bezczynności PPIS nie upłynął jeszcze termin do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Został on bowiem przez organ zasadnie i skutecznie przedłużony – w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Tym samy w dacie wniesienia do sadu administracyjnego przez stronę reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika skargi na bezczynność nie zaktualizował się jeszcze obowiązek udostępnienia informacji publicznej (odpowiedź na ten wniosek była dopiero sporządzana). Resumując, organ nie dopuścił się zarzucanej w skardze bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej zawnioskowanej pismem z 30 stycznia 2024 r. Dodatkowo zauważyć przyjdzie, że organ udzielił odpowiedzi w na przedmiotowy wniosek w terminie wskazanym w piśmie z 9 lutego 2024 r., tj. w dniu 6 marca 2024 r., szczegółowo odnosząc się do jego wielopunktowej treści. Odpowiedź ta, z uwagi na pierwotna przyczynę oddalenia skargi, jako wydane po jej wniesieniu nie podlega ocenie sądu w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, w okolicznościach sprawy, wobec tak obszernego zakresu przedmiotowego i czasowego wniosku, i informacji organu budzi co najmniej uzasadnione wątpliwości to czy rzeczywistym celem strony skarżącej i jej pełnomocnika w niniejszej sprawie było uzyskanie wnioskowanej informacji publicznej. W zakresie stanowiska organu, co do niespełnienia wymogu poprzedzenia skargi ponagleniem Sąd wyjaśnia, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, jako ustawy szczególnej, regulują w sposób kompleksowy kwestie związane z prawem dostępu do informacji publicznej i wobec tego to jej uregulowania decydują o trybie postępowania w tych sprawach. Przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 - dalej "k.p.a.") znajdują zastosowanie tylko wtedy, gdy przepisy u.d.i.p. tak stanowią. Odesłanie do k.p.a. odnaleźć można jedynie w art. 16 ust. 2 u.d.i.p. (decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej). Tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji publicznej przepis art. 37 k.p.a., w którym mowa jest o ponagleniu, nie ma zastosowania, a więc nie warunkuje możliwości zaskarżenia bezczynności do sądu administracyjnego, co wynikać miałoby z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił wniesioną skargę, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd wydał w niniejszej sprawie wyrok na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a.