II SAB/Bd 29/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego w B. do rozpoznania wniosku skarżącego R. S. z dnia 3 marca 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. odrzuca skargę w zakresie jej punktu 3. Wnioskiem z dnia [...] marca 2014 r. (data wpływu do organu [...] marca 2014 r.) R. S. (dalej zwany skarżącym) zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w B. o przesłanie mu wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami z lat 2010-2014 wydanych w sprawach zarejestrowanych w repertorium [...] pod symbolem [...] i [...]. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. (data nadania [...] marca 2014 r.) odpowiadając na powyższy wniosek Prezes Sądu Okręgowego w B. przesłał skarżącemu zanonimizowane odpisy [...] wyroków informując jednocześnie, że orzeczenia te są reprezentatywne dla tej kategorii spraw, a przygotowanie wszystkich orzeczeń wymagałoby oddelegowania pracownika, co przy aktualnym obciążeniu pracą jest niemożliwe. Skargę na bezczynność organu złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy R. S. wnosząc o: zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej przez skarżącego informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z dnia [...].03.2014 r.; stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; stwierdzenie, że podmiot zobowiązany nie udostępnił skarżącemu informacji publicznej wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi (art. 23 ustawy o dostępie do informacji publicznej); wymierzenie organowi grzywny. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 782, dalej zwana u.d.i.p.) poprzez błędne kwestionowanie prawa skarżącego do uzyskania informacji publicznej w żądanym zakresie, art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie informacji publicznej w żądanym zakresie bez zbędnej zwłoki, 3. art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez brak wydania decyzji w sytuacji, gdy stanowisko organu było negatywne wobec wniosku strony, 4. art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 4 litera a tiret pierwszy u.d.i.p. poprzez długotrwałą bezzasadną odmowę udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ do dnia złożenia skargi nie udostępnił żądanej informacji, ani nie wydał w sprawie żadnej decyzji. Tym samym na obecnym etapie wobec nie rozstrzygnięcia sprawy organ znajduje się w zwłoce. Prezes Sadu Okręgowego w B. będąc w posiadaniu całości wnioskowanej informacji publicznej (okoliczność bezsporna) udostępnił [...] wyroków oraz zawiadomił skarżącego, że są one reprezentatywne dla danej kategorii, w związku z czym uznał, iż jest zwolniony z obowiązku udostępnienia informacji w trybie właściwym dla dostępu do informacji publicznej na wniosek pisemny. Wniosek nie zawierał ograniczenia żądanej informacji do wyroków reprezentatywnych. Zatem organ winien udostępnić wszystkie posiadane wyroki wraz z uzasadnieniami (o ile były sporządzone) zgodnie z wnioskiem. Dalej skarżący wywodził, że udzielenie niepełnej odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej nie stanowi prawidłowego sposobu załatwienia wniosku. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, w przypadku skierowania pisemnego wniosku o udzielenie informacji publicznej, można wyróżnić, w zależności od stanu faktycznego i prawnego występującego w sprawie, określone działania podmiotu zobowiązanego, do którego wniosek taki został skierowany. Mianowicie podmiot ten może: udzielić informacji publicznej, gdy jest jej dysponentem, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia. Organ dokonuje tego w formie czynności materialno-technicznej (pismem); poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstawy w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej lub też wskazać, ze organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 cyt. ustawy), bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji, niż ten w którym strona się zwróciła (art. 1 ust. 2 ustawy); odmówić udostępnienia informacji albo umorzyć postępowanie w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2, stosownie do treści art. 16 u.d.i.p., czego dokonuje w formie decyzji administracyjnej; może również odmówić decyzją udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ustawy. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że w świetle art. 173 Konstytucji RP oraz art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Z 2013 r. poz. 427) organem sądu okręgowego jest prezes tego sądu. Prezes Sądu Okręgowego w B. jest zatem organem władzy publicznej i z mocy tego przepisu jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, jeżeli taką posiada. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie definiuje pojęcia informacji publicznej. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że wyrok z uzasadnieniem stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 w zw. z art. 6 pkt 4 lit. a u.d.i.p. (por wyroki NSA z: 17.12.2010 r., I OSK 1811/10; 8.02.2011 r., I OSK 1938/10; 11.08.2011 r., I OSK 933/11). Na ocenę, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ma wpływ jej czas trwania, długotrwała błędna ocena prawna zasadności wniosku skarżącego, licząc na brak konsekwencji (np. stwierdzenie rażącego naruszenia prawa oraz orzeczenia grzywny). Dodatkowo konsekwencją kilkumiesięcznej zwłoki był po stronie skarżącego osadzonego w zakładzie karnym brak możliwości zapoznania się z orzecznictwem dla ochrony swoich praw w toczących się postępowaniach sądowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie uzasadniając to tym, że żądane przez skarżącego informacje publiczne należało traktować jako informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Żądane przez wnioskodawcę informacje dotyczyły [...] prawomocnie zakończonych postępowań. Przygotowanie wszystkich orzeczeń i ich uzasadnień, ich anonimizacja wymagałyby oddelegowania jedynie do wykonywania tych czynności pracownika wydziału, co zważywszy na obciążenie pracą wydziału, nie było możliwe. Organ odwołał się do stanowiska NSA wyrażonego w wyroku z 9.08.2011 r., I OSK 792/11, że "W pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku wymagających zgromadzenia, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo iż składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej". Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z 6.10.2011 r., I OSK 1199/11. Intencją ustawodawcy nie było przy uchwalaniu ustawy o dostępie do informacji publicznej stworzenie instrumentów pozwalających na utrudnienie funkcjonowania jednostek wykonujących zadania publiczne, lecz zapewnienie każdemu możliwości realizowania jego konstytucyjnego prawa do uzyskania informacji publicznej. Poprzez uznanie informacji za informację przetworzoną wnioskodawca nie jest pozbawiony tego prawa. Jednak konieczność przetworzenia informacji i możliwość jej uzyskania słusznie została uzależniona od istnienia przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego, której istnienia wnioskodawca nie wykazał w żaden sposób. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest jednak konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa (por. wyroki NSA z 30.11.2011 r. sygn. akt I OSK 1991/12 i z 24.05.2006 r. sygn. akt I OSK 601/05 oraz postanowienie z 23.04.2010 r. sygn. akt I OSK 646/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego skarga jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Konkretyzacją tego prawa zajmuje się m.in. ustawa o dostępie do informacji publicznej, gdzie w myśl art. 1, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w tym akcie prawnym. Ponadto, na podstawie art. 2 ust. 1, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, co jednocześnie nie oznacza, że każdy podmiot jest zobligowany do jej udostępniania. Realizacja bowiem tego prawa spoczywa na określonych w ustawie podmiotach. I tak, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Informacją publiczną, w rozumieniu omawianej ustawy, jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych. Zatem jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i bezspornie walor taki posiadają wyroki sądowe. Pogląd ten jest powszechnie prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Orzeczenia sądowe, jako wydane w sprawie przez sąd w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach powszechnie obowiązującego prawa, są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu po ich zanonimizowaniu ze względu na prywatność osób fizycznych, o czym stanowi art. 5 ust. 2 u.d.i.p., przy czym prezes sądu jest organem władzy publicznej, który ma w swym posiadaniu akta sądowe zawierające wyroki, a te podlegają udostępnieniu po koniecznym zanonimizowaniu ze względu na prywatność osób fizycznych (vide wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 3.04.2014 r., II SA/Go 127/14, LEX nr 1451531). Wobec treści powyższego przepisu bezsporne jest to, że Prezes Sądu Okręgowego w B. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. W sprawie bezsporne było zatem to, że organ był zobowiązany do udzielenia skarżącemu żądanej przez niego informacji publicznej (co znajduje również potwierdzenie w fakcie przesłania skarżącemu części żądanych przez niego wyroków z uzasadnieniami). Jak wynika z tego, organ jedynie częściowo rozpoznał wniosek skarżącego przesyłając mu tylko, jak to określił, reprezentatywne dla żądanych przez niego rodzajów spraw wyroki wraz z uzasadnieniem. Tym samym stwierdzić należy, że organ pozostawał w bezczynności. Dochodząc do wniosku, że z określonych powodów może udostępnić skarżącemu jedynie część żądanych przez niego informacji, organ równocześnie nie wydał żadnego rozstrzygnięcia w pozostałym zakresie, co zobowiązany był uczynić. Stosownie bowiem do art. 16 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji, a takowej w niniejszej sprawie organ nie wydał. Reasumując, odmawiając udostępnienia skarżącemu części żądanych przez niego informacji publicznej (wyroków wraz z uzasadnieniami za lata 2010-2104 w sprawach zarejestrowanych w repertorium [...] pod symbolem [...] i [...]), organ winien wydać w tym zakresie stosowną decyzję pozwalającą na zweryfikowanie prawidłowości jego stanowiska, czego niewątpliwie nie uczynił. Podnoszone przez organ zarzuty w odpowiedzi na skargę, związane z czasochłonnością przygotowania żądanych przez skarżącego informacji, będą mogły być ocenione jedynie w drodze kontroli takiej decyzji. Mając na uwadze powyższe należało na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzec jak w pkt 1 wyroku. W ocenie Sądu bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, co wynika z tego, że organ częściowo rozpoznał wniosek skarżącego, a brak rozstrzygnięcia w pozostałym zakresie uzasadnił koniecznością czasochłonnego procesu anonimizacji. Sąd nie był natomiast właściwy do orzekania na podstawie art. 23 u.d.i.p. (pkt 3 skargi). Zgodnie z nim, kto, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, nie udostępnia informacji publicznej, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Przepis ten jest przepisem karnym, a to przesądza, że wymierzenie grzywny na jego podstawie jest możliwe tylko w wyniku ustalenia wyczerpania znamion określonego tam czynu zabronionego w ramach postępowania karnego - a to z kolei oznacza, że sprawa w tym zakresie nie należy do właściwości sądu administracyjnego i skargę w tym zakresie należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 3 wyroku (vide wyrok WSA w Rzeszowie z 27.01.2011 r., II SAB/Rz 49/10, LEX nr 953623). Sąd nie uwzględnił również wniosku skarżącego o zwrot kosztów postępowania, w szczególności kosztów sporządzenia skargi oraz kosztów wysłanej w sprawie korespondencji. Jak słusznie podnosi się w orzecznictwie, katalog niezbędnych kosztów postępowania wskazany w art. 205 § 1 p.p.s.a. ma charakter wiążący i wyczerpujący. Zgodnie z cyt. przepisem, do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Wykraczające poza zakres tego katalogu koszty związane z prowadzeniem korespondencji oraz koszty sporządzenia skargi, nie mogły podlegać zasądzeniu czy też zwrotowi na rzecz skarżącego (vide postanowienie NSA z 12.10.2010 r., II OSK 1490/09, LEX nr 743273, wyrok WSA w Lublinie z 22.05.2014 r., III SA/Lu 935/13, LEX nr 1531902, wyrok WSA w Lublinie z 29.04.2014 r., III SA/Lu 932/13, LEX nr 1526277).