II SAB/Bd 31/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. C. na bezczynność Dyrektora Szkoły w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Dyrektor Szkoły dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] grudnia 2022 r., 2. stwierdza, że bezczynność określona w pkt 1 sentencji, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektor Szkoły do załatwienia wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] grudnia 2022 r., 4. zasądza od Dyrektora Szkoły na rzecz A. C. kwotę [...]([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z 11 grudnia 2022 r., przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres sekretariatu [...] Liceum Ogólnokształcącego w Toruniu, A. C., zwróciła się – jak wskazała w związku z podjęciem organizacji próbnych matur za odpłatnością - o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: 1. Kwoty, zgromadzonej przez szkołę jako wpłaty od uczniów, zebrane do czasu odwołania próbnych matur w grudniu 2022, 2. Czy wpłaty były ewidencjonowane? Jeśli tak, to w jaki sposób? Proszę o kopie ewidencji dokonanych wpłat. 3. Czy robiono rozpoznanie rynku w zakresie cen usług druku? Czy sporządzono zapytanie ofertowe? Jeśli tak, proszę o kopię. 4. Na podstawie jakich wyliczeń ustalona została kwota 45 zł od ucznia? Jakie koszty były w nią wkalkulowane? Proszę o kopię tych wyliczeń, jeśli poczynione zostały pisemnie. 5. Czy w szkole w okresie 1 września 2021 r do 7 grudnia 2022 były pobierane jakiekolwiek opłaty od uczniów i uczennic lub rodziców na materiały (np. ksero, druk, na kartki, tusz, matury próbne itp.)? Jeśli tak, to proszę o informację: kiedy, w jakiej kwocie od ucznia, na co, jaka kwota została zebrana? Jeśli tak, to w jaki sposób odbywały się wpłaty? (np. gotówkowo, czy na kontro – jakie?) 28 stycznia 2023 r. A. C., reprezentowana przez radcę prawnego wniosła do0 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego w Toruniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej określonej we wniosku z 11 grudnia 2022 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902 – dalej "u.d.i.p."), wnosząc o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, o rozstrzygnięcie o jej charakterze, nakazanie organowi rozpoznania wniosku, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu powołując się na treść wniosku oraz pisma do Dyrektora [...] LO w Toruniu z 12 grudnia 2022 r. z żądaniem przeprowadzenia matur próbnych zgodnie z ustawowymi zadaniami, strona skarżąca wywiodła, że jej wniosek z 11 grudnia 2022 r. dotyczył informacji publicznej oraz że pismem z 19 grudnia 2022 r. odpowiedział jedynie na pismo z [...] grudnia 2022 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego i zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej, złożony do organu, został jednocześnie skierowany do wiadomości Prezydenta Miasta Torunia, Zastępcy Miasta Torunia oraz Wydziału Edukacji Urzędu Miasta Torunia. Z tego powodu organ omyłkowo skierował odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 11 grudnia 2022 r. do ww. podmiotów, zaś do skarżącej wystosowano jedynie odpowiedź na pismo z 12 grudnia 2022 r. złożone w trybie art. 241 k.p.a. Wskazał, że dopiero w momencie otrzymania skargi na bezczynność organ zorientował się, iż odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie został wysłany skarżącej, dlatego niezwłocznie – pismem z 13 lutego 2023 r. – odpowiedź ta została jej doręczona. Organ przywołał nadto, że pismem z dnia 13 lutego 2023 r. skarżąca poinformowała organ, nie otrzymała odpowiedzi na część z zadanych we wniosku z 11 grudnia 2022 r. pytań, toteż organ – w piśmie z 17 lutego 2023 r. – uzupełnił odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej o brakujące informacje. W ocenie organu jego wyjaśnienia wskazują, że zarzucana bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Wskazał, że po wniesieniu skargi informacja została skarżącej udostępniona, toteż postępowanie stało się bezprzedmiotowe i winno podlegać umorzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2429) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. W kontrolowanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (publ. jak wcześniej wskazano). Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. W sprawie nie wzbudziło ani sporu między stronami, ani wątpliwości Sądu, że Dyrektor Zespołu Szkół [...] i [...] Liceum Ogólnokształcącego w Toruniu jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. obowiązek udostępnienia informacji publicznej są podmioty wykonujące zadania publiczne i reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Z uwagi na treść art. 7 ust. 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 559) w zw. z art. 8 ust. 2 pkt 1 oraz art. 91 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 – dalej "p.o.") przyjąć należy, że zespół szkół jest jednostką organizacyjną samorządu terytorialnego mającą na celu wykonywanie zadań z zakresu edukacji. Dyrektor tego zespołu, zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 1 w zw. art. 91 ust. 4 p.o., kieruje działalnością szkoły i jako jej organ jest podmiotem reprezentującym tę jednostkę, a zatem podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Oceniając aspekt przedmiotowy sprawy wskazać najpierw należy, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Zgodne z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera zaś przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, w którym znalazły się m.in. informacje o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. (art. 6 ust. 1 pkt 3), w tym o majątku, którym dysponują (lit. f), oraz o majątku jednostek samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c). Wnioskodawczyni zażądała udostępnienia informacji publicznej w zakresie realizacji przez jednostkę organizacyjną samorządu terytorialnego zadań wynikających z ustawy Prawo oświatowe. Sposób realizacji tych zadań, jako finansowanych ze środków publicznych, jest objęty zakresem informacji publicznej opisanym w ww. przepisach u.d.i.p. Pytania wskazane we wniosku z 11 grudnia 2022 r. koncentrowały się na precyzyjnie wskazanej kwestii sposobu finansowania organizacji matur próbnych w [...] LO w T.. Nie wzbudziło wątpliwości Sądu, ale też – co istotne – stron postępowania, że wniosek dotyczył informacji publicznej podlegającej udostępnieniu. Skoro wniosek zawierał zapytania o informacje publiczne i skierowany został do podmiotu zobowiązanego do ich udostępnienia, organ zobowiązany był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia, w terminie wynikającym z przepisów. Ustawa stanowi, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. Okoliczności niniejszej sprawy nie pozostawiają wątpliwości, że w terminie przewidzianym art. 13 ust. 1 u.d.i.p. organ nie udostępnił informacji publicznej wskazanej we wniosku z 11 grudnia 2022 r. Dopiero pismami z dnia 13 lutego 2023 r. oraz z 17 lutego 2023 r., tj. po wniesieniu skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, informacja została udostępniona w pełnym zakresie określonym we wniosku. W związku z powyższym stwierdzić należy, że Dyrektor pozostawał wobec wniosku skarżącej w bezczynności i bezczynność ta trwała również w momencie wniesienia skargi do sądu. Konstatacji tej nie zmienia okoliczność, że pisemna odpowiedź na wniosek została ostatecznie sporządzona i doręczona skarżącej po wniesieniu skargi na bezczynność. Okoliczność ta została wzięta pod uwagę przy ocenie stopnia naruszenia prawa, o czym Sąd wypowie się w dalszej części uzasadnienia. O tym, że Dyrektor dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku z 11 grudnia 2022 r. orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w punkcie pierwszym sentencji. Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził w punkcie drugim sentencji, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, dostępny jw.). Chodzi tu o naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (vide: B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Nieudostępnienia wnioskowanej informacji nie można oceniać jako przejawu złej woli podmiotu zobowiązanego. Dyrektor w sposób wiarygodny wyjaśnił, że niedoręczenie odpowiedzi na wniosek skarżącej było wynikiem omyłki związanej z tym, że wniosek o udostępnienie informacji skierowany został również do wiadomości Prezydenta Miasta Torunia, Zastępcy Miasta Torunia oraz Wydziału Edukacji Urzędu Miasta Torunia, a co wywołało w organie przeświadczenie, że wniosek został wystosowany za pośrednictwem tych podmiotów, a nie bezpośrednio do organu. Nie podlega dyskusji, że przeświadczenie to było błędne i bezpodstawne, jednak tak opisany powód niedoręczenia w terminie odpowiedzi na wniosek wnioskodawcy świadczy jedynie o niefrasobliwości organu w załatwieniu tego wniosku, a nie o jego celowym działaniu mającym pozbawić stronę prawa do dostępu do informacji publicznej (a więc działaniu w warunkach rażącego naruszenia prawa). Przeczy powyższemu również sama okoliczność, że po powzięciu świadomości o niedoręczeniu odpowiedzi na wniosek z 11 grudnia 2022 r. organ niezwłocznie odpowiedź tę nadał do skarżącej (pismo z 13 lutego 2023 r.), zaś w reakcji na pismo wskazujące na niekompletność tej odpowiedzi, również niezwłocznie ją uzupełnił (pismo z 17 lutego 2023 r.). Taka postawa organu nie wskazuje, by lekceważąco traktował on obowiązki wynikające z u.d.i.p., czy też lekceważąco odnosił się do wnioskodawcy, unikając załatwienia podania. Sytuacja procesowa ukształtowała się w niniejszej sprawie w ten sposób, że – jak wskazano - po wniesieniu skargi na bezczynność podmiot zobowiązany udostępnił żądaną informację skarżącej pismami z 13 i 17 lutego 2023 r. Oznacza to, że załatwienie wniosku odpowiada przepisom i brak jest podstaw do zobowiązywania organu do rozpoznania tego wniosku. Skoro organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącej, postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku w tym zakresie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W związku z tym należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej. Tak też Sąd orzekł w punkcie trzecim sentencji. Wskazać w tym miejscu jednocześnie należy, a to w odniesieniu do wniosku organu zawartego w odpowiedzi na skargę, że załatwienie wniosku po zaskarżeniu bezczynności do sądu administracyjnego nie powoduje, że całe postępowanie sądowe podlega umorzeniu. Sąd wydał w niniejszej sprawie wyrok na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą (480 zł) Sąd orzekł jak w punkcie czwartym sentencji, w oparciu o art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek organu o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji - pozbawiony jest podstawy prawnej.