II SAB/Bd 32/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2022 r. sprawy ze skargi F. W. na bezczynność Inne w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora [...] w B. do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] listopada 2021 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że bezczynność Dyrektora [...] w B. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Dyrektora [...] w B. na rzecz skarżącej kwotę [...]([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SAB/Bd 32/22 UZASADNIENIE Fundacja W z siedzibą w W. (dalej określana jako Skarżąca), reprezentowana przez prezesa zarządu, skierowała do D. P. N. "P." w B. w dniu [...] listopada 2021 r. drogą elektroniczną (poprzez e-mail) wniosek o udostępnienie informacji publicznej o następującej treści: "(...) o udostępnienie informacji publicznej stosownie do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej: 1. Czy Państwa przedszkole(a) otrzymało (y) w 2020 roku z budżetu gminy (miasta) dotację o której mowa w art. 17 ustawy z dnia [...] października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych? 2. Jeśli tak - w jakiej łącznej wysokości (za cały rok 2020)? Proszę o udostępnienie powyższych informacji mailem w odpowiedzi na niniejszą wiadomość. (...)". Skarżąca wysłała wniosek na adres: [email protected]. Wobec braku reakcji na powyższy wniosek, pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. Skarżąca wywiodła skargę na bezczynność D. P. N. "P." w B.. W jej uzasadnieniu podniesiono, że do dnia złożenia skargi podmiot zobowiązany nie udzielił żądanej informacji, o którą wnoszono, ani nie wydał decyzji o odmowie dostępu do informacji. Przedszkole znajduje się w gronie organizacji zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej. Skarżąca podkreśliła, że organ pozostaje w bezczynności, co uzasadnia nałożenie zobowiązania przez sąd do rozpatrzenia wniosku. W odpowiedzi na skargę D. P. N. "P." w B. wniósł o: 1. umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania Organu do udzielenia informacji publicznej z uwagi na jego bezprzedmiotowość; 2. stwierdzenie, że bezczynność Organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. odstąpienie od zasądzenia na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania w całości. Zdaniem Dyrektora Przedszkola udzielenie informacji publicznej nie nastąpiło w ustawowym terminie bez obiektywnej winy Przedszkola, z uwagi na brak wiedzy o otrzymanym zapytaniu, nie zaś z celowego działania organizacji, bowiem pomimo monitorowania otrzymywanych wiadomości e-mail na skrzynce mailowej, do dnia złożenia odpowiedzi na Skargę, nie odnaleziono w swoich systemach informatycznych załączonej do Skargi wiadomości e-mail, a wiedzę o przedmiotowym zapytaniu powzięto w momencie otrzymania Skargi, tj. w dniu [...] lutego 2022 r. Zwrócono także uwagę na fakt, że wniosek w postaci wiadomości e-mail o tej samej treści został skierowany do bardzo dużej liczby odbiorców (co znajduje potwierdzenie w skardze). Czynnik ten mógł mieć decydujące znaczenie w spowodowaniu, że wiadomość ta uznana została przez serwer Przedszkola za wiadomość "niechcianą", "niebezpieczną" lub inną, co skutkowało brakiem skutecznego jej dostarczenia do żadnej ze skrzynek odbiorczych Przedszkola oraz braku możliwości zapoznania się z nią przez upoważnione do tego osoby. Wobec powyższego, Dyrektor Przedszkola działając na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. podkreślił, że powstała bezczynność w dokonaniu czynności polegającej na udzieleniu odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Do wykonania obowiązku doszło po otrzymaniu informacji o takim zapytaniu, w niedługim czasie po otrzymaniu skargi, tj. również w terminie wynikającym z przepisów prawa przewidzianych na udzielenie takiej odpowiedzi. Nie może być mowy o uporczywym działaniu celem uniemożliwienia Skarżącej uzyskania odpowiedzi w kwestii będącej przedmiotem wniosku z dnia [...] listopada 2021 r. W wykonaniu ciążących na Dyrektorze Przedszkola obowiązków, bez zbędnej zwłoki, przekazano Skarżącej informację w zakresie objętym wnioskiem, pisemnie w dniu [...] marca 2022 r., w formie pisemnej, jak również elektronicznej. Ponadto wskazano, że norma z art. 54 § 3 p.p.s.a., odpowiednio stosowana na podstawie art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 z późn. zm.), reguluje instytucję samokontroli (autokontroli), której kwintesencją jest umożliwienie organowi administracji publicznej weryfikacji własnego działania (lub braku działania czy też przewlekłości działania), bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę zgodności tego działania (lub braku działania czy też przewlekłości działania) z prawem. W przypadku skargi na bezczynność organu przez "uwzględnienie skargi w całości" należy rozumieć sytuację, w której organ wydaje akt lub dokonuje czynności, przy czym bez znaczenia jest fakt, czy treść tego zachowania organu jest zgodna z żądaniem skarżącego. Przez to zachowanie organ przestaje bowiem tkwić w bezczynności, a tym samym zostaje osiągnięty cel skargi (tak R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 7, Warszawa 2021). Wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego przez organ odwoławczy w trybie autokontroli sprawia, że sąd zostaje pozbawiony przedmiotu kontroli, mimo że sprawa w sensie materialnoprawnym nadal istnieje. Sprawa nie staje się więc bezprzedmiotowa, natomiast bezprzedmiotowe staje się postępowanie sądowe, co w świetle art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. daje podstawę do jego umorzenia (zob. postanowienie WSA w Lublinie z 10.03.2021 r., II SA/Lu 49/21, LEX nr 3153151). W niniejszej sprawie, w ocenie Dyrektora Przedszkola doszło do dokonania czynności na żądanie Skarżącej w zakresie objętym wnioskiem z dnia [...] listopada 2021 r., wobec czego niewątpliwie ziściły się przesłanki do umorzenia niniejszego postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zakresie zobowiązania Organu do udzielenia informacji publicznej z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania. Jednocześnie powyżej wskazane okoliczności potwierdzają, że do nieudzielenia odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej w terminie nie doszło z rażącym naruszeniem prawa. Na zasadzie art. 206 p.p.s.a strona przeciwna wniosła o odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania argumentując, że w niniejszej sprawie zachodzi uzasadniony przypadek pozwalający na zastosowanie tej normy, przy czym "uzasadniony przypadek" nie jest ograniczony do przykładowego przypadku określonego drugą częścią cytowanego przepisu, po słowach "w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu", a zatem nie ogranicza się tylko do sytuacji częściowego uwzględnienia skargi. Możliwe jest zastosowanie tego przepisu nawet w sytuacji uwzględnienia skargi w całości. Ustalając, czy w danej sprawie zachodzi uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 206 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zbadać należy m.in. zakres uwzględnienia zarzutów skargi, nakład pracy pełnomocnika oraz stopień zawiłości sprawy (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Po 110/20). Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy Dyrektor Przedszkola wskazał, że: . do nieudzielenia informacji doszło bez winy Przedszkola, a z przyczyn leżących po stronie Skarżącej, która skierowała wniosek wysyłając go w wiadomości do bardzo licznej grupy podmiotów; . Skarżąca nie podejmowała żadnych działań w celu uzyskania informacji o aktualnym stanie rozpoznania wniosku, co pozwoliłoby uzyskać informację o wniosku i go rozpoznać bez konieczności złożenia skargi; . Przedszkole, po uzyskaniu informacji o wniosku udzieliło Skarżącej żądanej informacji; . nakład pracy pełnomocnika jest niewielki, a sprawa nie jest skomplikowana. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżąca wniosła skargę na bezczynność D. P. N. "P." w B. w udostępnieniu żądanych we wniosku z [...] listopada 2021 r. informacji dotyczących otrzymanych przez organ dotacji z budżetu gminy (miasta). W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że w sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm., powoływana dalej jako u.d.i.p.), jak i wówczas, gdy podmiot ten błędnie stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na jej zasadach. Oceniając, czy adresat żądania o udostępnienie informacji publicznej pozostaje w bezczynności, należy wziąć pod uwagę, że na gruncie przepisów u.d.i.p. realizacja "prawa dostępu do informacji publicznej" w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1-3) wymaga jednoczesnego zaistnienia trzech pozytywnych przesłanek. Po pierwsze, przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., po drugie adresatem żądania musi być podmiot zobowiązany do jej udzielenia, określony w art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p., a po trzecie, żądana informacja musi znajdować się w posiadaniu podmiotu, do którego zwrócono się o jej udzielenie (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W niniejszej sprawie adresatem wniosku jest Inne. Okolicznością niebudzącą wątpliwości jest to, że organ reprezentowany przez dyrektora przedszkola niepublicznego jest podmiotem zobowiązanym, o którym mowa w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Jest ono bowiem finansowane w części z budżetu gminy, na terenie której prowadzi działalność. Dyrektor przedszkola stanowi podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Zgodnie bowiem z tym przepisem, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty wykonujące zadania publiczne oraz dysponujące majątkiem publicznym w postaci dotacji, o której mowa w art. 17 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych. Poza sporem jest również to, że żądane przez Skarżącego informacje stanowiły informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zapytanie Skarżącej obejmowało kwestie dotyczące realizacji zadań publicznych w aspekcie majątkowym (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.) oraz dotacji pochodzącej z majątku publicznego - budżetu jednostki samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p.). Ustawodawca w treści art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. posługuje się pojęciem majątku w znaczeniu szerokim. Majątkiem publicznym w rozumieniu powyższego przepisu będzie majątek, który - niezależnie od charakteru podmiotu będącego właścicielem - zostaje w sposób prawny przeznaczony do użytku publicznego, w zakresie pełnego lub ograniczonego korzystania, regulowanego na podstawie lub z wyłączeniem prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 19.06.2020 r., I OSK 3361/19). W sytuacji zatem, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, tak jak w niniejszej sprawie, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji. W przedmiotowej sprawie organ utrzymuje, że nie otrzymał od Skarżącej wniosku o udostępnienie informacji publicznej, bowiem pomimo monitorowania otrzymywanych wiadomości e-mail na skrzynce mailowej, do dnia złożenia odpowiedzi na Skargę, nie odnaleziono w swoich systemach informatycznych załączonej do Skargi wiadomości e-mail, a wiedzę o przedmiotowym zapytaniu powzięto w momencie otrzymania Skargi, tj. w dniu [...] lutego 2022 r. Zwrócono także uwagę na fakt, że wniosek w postaci wiadomości e-mail o tej samej treści został skierowany do bardzo dużej liczby odbiorców (co znajduje potwierdzenie w skardze) i czynnik ten mógł mieć decydujące znaczenie w spowodowaniu, że wiadomość ta uznana została przez serwer Przedszkola za wiadomość "niechcianą", "niebezpieczną" lub inną, co skutkowało brakiem skutecznego jej dostarczenia do żadnej ze skrzynek odbiorczych Przedszkola oraz braku możliwości zapoznania się z nią przez upoważnione do tego osoby Z akt sprawy wynika, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z [...] listopada 2021 r. został złożony w dopuszczalnej formie jako wiadomość e-mail na adres poczty elektronicznej organu zamieszczony w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych, o którym mowa w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej. Podkreślenia wymaga, że skoro po stronie organu (dyrektora placówki) istnieje obowiązek aktualizacji danych na podstawie art. 36 ust. 1 i 3 ww. ustawy, nie może się on następnie skutecznie powoływać względem podmiotów trzecich np. na nieotrzymanie określonego wniosku. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej z [...] listopada 2021 r. został skutecznie do organu złożony, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy (k. nr [...] akt sądowych). Wydruk z poczty elektronicznej nadawcy (Skarżącej) stanowi bowiem wystarczający dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana. W związku z tym należało uznać, że organ po upływie terminu 14 dni, określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., od dnia złożenia wniosku tj. od [...] listopada 2021 r., popadł w bezczynność. [...], jak wynika z akt sprawy, organ udostępnił Skarżącej żądaną informację listem e-mail i pisemnie w dniu [...] marca 2022 r. W tym zatem momencie bezczynność organu ustała. W sytuacji załatwienia sprawy po wniesieniu skargi na bezczynność organu sąd umarza postępowanie, jednak wyłącznie w zakresie przewidzianego art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 329; zwanej skrócie "p.p.s.a.") środka w postaci zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Dlatego też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. powinien orzec o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania przedmiotowego wniosku Skarżącej. Sąd jednak błędnie orzekł o zobowiązaniu do rozpatrzenia wniosku. Skutkowało to orzeczeniem Sądu jak pkt 1 sentencji wyroku. Błąd był wynikiem przełożenia dokumentów do innych akt. W jego następstwie Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał D. P. N. "P." w B. do rozpoznania wniosku Skarżącej z [...] listopada 2021 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku (pkt 1 sentencji wyroku). W rozpoznawanej sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku. Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu (podmiotu zobowiązanego) będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. np. wyrok NSA z 22.09.2021 r., III OSK 995/21). Należy mieć bowiem na względzie, że nieudostępnienie w terminie wnioskowanej informacji nie stanowiło przejawu złej woli organu, lecz było wynikiem przeoczenia maila z wnioskiem w skrzynce poczty elektronicznej organu, co spowodowało brak udzielenia odpowiedzi w terminie. O zwrocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu (100 zł), wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącego (480 zł). Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query. Na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.