II SAB/Bd 42/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. N., M. K., J. K., T. K., W. K., A. K., A. G., K. K., R. K., M. K. na bezczynność Starosty I. w przedmiocie wypłaty odszkodowania postanawia odrzucić skargę. Pełnomocnik skarżących wnioskiem z 1 września 2011 r. zwrócił się pisemnie do Starostwa Powiatowego w I. o rozpoznanie roszczeń wnioskodawców w przedmiocie przyznania i wypłaty odszkodowania za bezprawnie przejętą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość po ich poprzedniku prawnym S.K. Starostwo Powiatowe w I. pismem z dnia [...] października 2011 r. [...] odrzuciło wniosek skarżących argumentując, że przedmiotowe roszczenie może być dochodzone wyłącznie na drodze sądowej, stąd też zasadniczo wniosek o odszkodowanie winien być zwrócony w trybie art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, dalej: k.p.a.), z odpowiednim pouczeniem. Pełnomocnik skarżących domagał się pisemnie ponownego rozpoznania wniosku i przeprowadzenia postępowania administracyjnego w zakresie związanym z treścią wniosku. W tym celu organ I instancji pismem z dnia [...] listopada 2011 r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. o zajęcie stanowiska. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. jako organ II instancji, pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] podtrzymało stanowisko i argumentację organu I instancji. Ponadto organ poinformował, że uprzednio kwestia roszczenia o odszkodowanie na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. (jak w tym przypadku) lub stwierdzenia nieważności takiej decyzji była unormowana w art. 160 k.p.a. i o wysokości odszkodowania orzekał organ, który stwierdzał nieważność zaskarżonej decyzji, a w razie niezadowolenia strony z wysokości przyznanego odszkodowania przysługiwało powództwo do sądu. Jednak przepis art. 160 k.p.a. został uchylony przez art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o zmianie innych ustaw z dniem 1 września 2004 r. przez co wyłączona została droga dochodzenia odszkodowania w postępowaniu administracyjnym, a pozostała jedynie droga sądowa. Pismem z dnia 2 marca 2012 r. pełnomocnik skarżących wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na, jak określił: "pozbawienie prawa strony do udziału w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem było rozpoznanie wniosku skarżących w zakresie przyznania i wypłaty odszkodowania za działkę nr [...] o pow. [...] ha zapisaną w księdze wieczystej [...]." Pełnomocnik zarzucił organowi rażącą obrazę przepisów prawa, w tym art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a. i innych w tym art. 61 k.p.a. oraz art.104 w zw. z art. 107 k.p.a., wnosząc o: 1. zobowiązanie strony przeciwnej do przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie wniosku z dnia [...] września 2011 r. o przyznanie i wypłatę odszkodowania z tytułu bezprawnego przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w Ś. (obszar [...] ha, [...]), 2. zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 6 kwietnia, pełnomocnik wyjaśnił, że skarga dotyczy bezczynności organów I i II instancji. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Ponadto zwrócił uwagę na nieprawidłowe oznaczenie zaskarżanego organu przez pełnomocnika stron skarżących, który oznaczył jako organ Starostwo Powiatowe w I.. Jest to niewątpliwie błąd formalny, ponieważ Starostwo Powiatowe w I. nie jest organem wydającym rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowań. Organ doprecyzował także, iż skarżący dochodzili odszkodowania na drodze administracyjnej za przejęcie przez Skarb Państwa z mocy prawa nieruchomości rolnej jako gospodarstwa opuszczonego, co zostało stwierdzone decyzją z dnia [...] stycznia 1963 r. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wydało [...] stycznia 2011 r. Decyzję [...], w której stwierdziło, że decyzja z dnia [...] stycznia 1963 r., znak [...] Prezydium [...] Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w I. wydana została z naruszeniem prawa, stwierdzając jednocześnie, że brakuje podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na zaistniałe nieodwracalne skutki prawne. Powoduje ona, że zaskarżona decyzja pozostaje w obrocie prawnym, a stronie służy jedynie prawo do odszkodowania w drodze postępowania przed sądem powszechnym w ramach powództwa cywilnego. W związku z powyższym, organ wniósł jak na wstępie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzje administracyjne i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wojewódzkie sądy administracyjne nie są właściwe dla rozstrzygania spraw odszkodowań za szkodę wyrządzoną wydaniem niezgodnego z prawem aktu indywidualnego o charakterze władczym, a więc także spraw o bezczynność organów w tym zakresie. W przedmiotowej sprawie, służy skarżącym prawo do odszkodowania w drodze postępowania przed sądem powszechnym, w ramach powództwa cywilnego, ze wskazaniem na art. 417 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93, dalej zwanej k.c.). W przepisie art. 4171 § 2 k.c. odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wydaniem niezgodnego z prawem aktu indywidualnego o charakterze władczym (prawomocne orzeczenie, ostateczna decyzja) ustawodawca uzależnia od stwierdzenia we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Chodzi więc o przypadki, gdy wadliwy jest akt indywidualny (niezgodny z normami prawnymi) albo bezprawny jest akt normatywny, stanowiący podstawę wydania aktu indywidualnego. Natomiast przepis art. 4171 § 2 k.c. nie określa odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną wykonywaniem orzeczeń lub decyzji w sposób sprzeczny z prawem. Może wówczas znaleźć zastosowanie art. 417 k.c. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że decyzja, w oparciu o którą skarżący domagają się wypłaty odszkodowania, jest decyzją z 2011 r. Skarżący zostali natomiast pozbawieni prawa własności w 1963 r., w oparciu o art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 18, poz. 107). W sprawie nie mają więc zastosowania powoływane przez skarżących przepisy o odszkodowaniu zawarte w dziale III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651), ale przepisy powołanego wyżej dekretu. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.