II SAB/Bd 43/16
PostanowienieWSA w Bydgoszczy2016-07-13
Skład orzekający: Anna Klotz, Joanna Brzezińska, Elżbieta Piechowiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność organu administracji publicznej w przedmiocie wyegzekwowania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej jest dopuszczalna, jeśli skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Skarga na bezczynność organu administracji publicznej w przedmiocie wyegzekwowania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej jest niedopuszczalna, jeśli skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustawa ta przewiduje specyficzny tryb zaskarżenia bezczynności wierzyciela, który musi zostać wyczerpany przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Skarżący, posiadając wykształcenie prawnicze, powinien był prawidłowo zidentyfikować i zastosować właściwe środki prawne.Stan faktyczny
Skarżący wniósł skargę na bezczynność Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie samowolnej wymiany instalacji elektrycznej. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy. Organ administracji wniósł o odrzucenie skargi, argumentując, że postępowanie zostało zakończone wydaniem decyzji administracyjnej w 2012 roku, a obecne działania dotyczą egzekucji wykonania tej decyzji. Organ wskazał również, że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę. Nakazano zwrócić od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem wpisu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2016 r. sprawy ze skargi P. S. na bezczynność Inspektor Nadzoru Budowlanego w przedmiocie samowolnej wymiana instalacji elektrycznej postanawia 1. odrzucić skargę, 2. nakazuje zwrócić od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz P. S. kwotę 100 (sto) zł uiszczoną tytułem wpisu.
P. S. w dniu [...] marca 2016r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Inspektor Nadzoru Budowlanego: "w sprawie wszczętej w dniu [...].2009 r. dotyczącej robót budowlanych wykonanych w budynku przy ul. [...] w Ś. przez S. J. związanych z instalowaniem ogrzewania gazowego w lokalu nr 2 i wymianą instalacji elektrycznej bez wymaganego pozwolenia na budowę, zarzucając organowi naruszenie art. 35 i art. 36 K.p.a. – poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym.
Na tej podstawie skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie w terminie 14 dni od daty doręczenia przez Sąd akt organowi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że [...] 2012r. wydana została przez Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzja [...] części dotyczącej robót budowlanych wykonanych w budynku przy ul [...] w Ś. związanych z wymianą instalacji elektrycznej bez wymaganego pozwolenia na budowę, nakazująca inwestorowi doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego poprzez określone szczegółowo prace. Decyzja ta, na skutek odwołania inwestora, została utrzymana w mocy decyzją [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] 2012r. [...].
W związku z bezczynności organu w sprawie skarżący wystosował [...].2014r. do [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego skargę na bezczynność, na którą nie uzyskał żadnej odpowiedzi, a tylko pismem z dnia [...].2014r. [...] powiadomiono go, że pismem tym zobowiązuje się PINB w [...] do niezwłocznego udokumentowania wywiązania się z obowiązków nałożonych przepisami art. 36 K.p.a.. PINB jednak nadal nie podejmował żadnych czynności i dopiero w dniu [...].2015r. przeprowadził kontrolę całego budynku lecz w innej sprawie, przy okazji czego dokonał sprawdzenia wykonania spornych obowiązków nałożonych decyzją z dnia [...].2012r. Z protokołu tej kontroli wynika, że po ponad 3 latach S. J. nie wykonał obowiązków nałożonych ww. decyzją.
Ponieważ PINB nie podejmował nadal czynności w tym celu, skarżący pismem z dnia [...].2016r. (l.dz.[...]) złożył następną skargę do [...]WINB w [...] na bezczynność PINB w [...]
Zdaniem skarżącego organ przez cały ponad sześcioletni okres toczącego się i niezakończonego postępowania nie wypełnił obowiązków ciążących na nim zgodnie z art. 35 i 36 K.p.a., zatem pozostaje w nieuzasadnionej bezczynności, której niczym nie tłumaczy.
W odpowiedzi na skargę (pismo z [...] 2016r.) Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej odrzucenie z uwagi na bezzasadność oraz wniesienie z naruszeniem przepisów art. 52 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niewyczerpanie środków zaskarżenia.
Organ przedstawił tok postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych wykonanych w budynku przy ul. [...] w [...] przez S. J. związanych z instalowaniem ogrzewania gazowego w lokalu nr [...] i wymianą instalacji elektrycznej bez wymaganego pozwolenia na budowę, w tym:
- wydanie decyzji z dnia [...].2012r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane oraz art. 105 § 1 K.p.a., nakładającej na inwestora obowiązki w części dotyczącej robót budowlanych związanych z wymianą instalacji elektrycznej oraz umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie w części związanej z instalowaniem ogrzewania gazowego w mieszkaniu nr [...], utrzymanej w mocy decyzją [...]WINB z dnia [...].2012r. [...], w stosunku do której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę S. J. postanowieniem z dnia 17.09.2012r. sygn. II SA/Bd 710/12 i umorzył postępowanie w związku z cofnięciem skargi przez P. S. – postanowienie z 5.12.2012r. sygn. II SA/Bd 711/12
- wydanie, na podstawie art. 51 ust. 3 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, decyzji z [...].2012r. [...], w której w stosunku do robót budowlanych wykonanych w budynku przy ul. [...] w [...] związanych z wymianą instalacji elektrycznej bez wymaganego pozwolenia na budowę nakazano S. J. doprowadzenie tego budynku do stanu poprzedniego poprzez: zdemontowanie przewodu elektrycznego ułożonego w opisany w decyzji sposób, zdemontowanie nowej tablicy rozdzielczej zainstalowanej w komórce lokalu nr [...] oraz po demontażu nakazano naruszone ściany i elewację budynku otynkować w sposób nawiązującym pod względem faktury tynku i kolorystyki do istniejących ścian elewacji. Decyzja ta została utrzymana z mocy decyzją [...]WINB z dnia [...].2012r. [...]. Wyrokiem z dnia 29 maja 2013r. sygn. II SA/Bd 265/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę S. J. na powyższą decyzję. Wyrok stał się prawomocny od dnia [...].2013r.
- [...].2013r. przekazano sprawę do postępowania egzekucyjnego celem wyegzekwowania nałożonego obowiązku. W trakcie kontroli w dniu [...].2014r. PINB w [...] stwierdził, że sporny obowiązek nie został wykonany. [...].2014r. wysłano do inwestora upomnienie z zagrożeniem. Podczas kolejnej kontroli w dniu [...].2014r. (protokół [...]) ponownie stwierdzono, że obowiązki nałożone ww. decyzją nie zostały wykonane. Podczas kontroli użytkowania budynku w dniu [...].2015r. organ stwierdził, że obowiązek nadal nie został wykonany.
- [...].2016r. PINB wystawił tytuł wykonawczy oraz postanowieni o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia ([...]), na które inwestor wniósł zażalenie do [...]WINB.
- [...].2014r. skarżący wniósł skargę (l.dz.[...]) , na które organ ustosunkował się pismem z [...].2014r. wnosząc o uznanie jej za bezzasadną oraz [...].2016r. wniósł skargę (l.dz.[...].), którą [...]WINB uznał za niezasadną pismem z dnia [...].2016r. [...]
Organ uznał zatem, że nie dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, wydał bowiem decyzje z dnia [...].2012r., która zakończyła postępowanie administracyjne. Obecnie podejmuje czynność w celu wyegzekwowania nałożonego obowiązku – nałożył grzywnę w celu przymuszenia. Organ dodał, że na czas prowadzonego postępowania miały wpływ przede wszystkim ilość pism i wniosków składanych przez skarżącego oraz zobowiązanego, a także ilość postępowań administracyjnych i kontroli w budynku przy ul. [...]. Swoimi działaniami skarżący oraz S. J. naruszają przepisy Prawa budowlanego i utrudniają innym współwłaścicielom ich przestrzeganie.
Dodatkowo przy pismach z dnia [...].2016r. (k. 7-24 akt sądowych) oraz z [...].2016r. (k. 30-43 akt sądowych) organ uzupełnił przedłożone akta administracyjne sprawy o korespondencję związaną ze składanymi przez skarżącego skargami na bezczynność w przedmiotowej sprawie, w tym skargi oznaczone l.dz.[...] i l.dz. [...]. oraz adekwatne odpowiedzi udzielone przez PINB do WINB oraz pisma [...]WINB skierowane do skarżącego w odpowiedzi na powyższe skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu z powodu niedopuszczalności.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 718, dalej jako "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613, z późn.zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).
Dysponentem skargi jest skarżący, który określa przedmiot sądowej kontroli czyli konkretny akt, czynność, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie przez organ administracji publicznej postępowania w danej sprawie. Podkreślenia wymaga, że wojewódzki sąd administracyjny co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, jednakże rozstrzyga w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 P.p.s.a.). W przeciwnym razie bowiem sąd działałby z urzędu.
W skardze inicjującej niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne - co wynika wprost z jej treści – skarżący jednoznacznie, powołując się na art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określił, że dotyczy ona bezczynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej PINB) w sprawie robót budowlanych wykonanych przez S. J., związanych z instalowaniem ogrzewania gazowego w lokalu nr [...] i wymianą instalacji elektrycznej. Skarżący zarzucił naruszenie art. 35 i 36 K.p.a., wnosząc o zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji administracyjnej w sprawie w terminie 14 dni od otrzymania akt sprawy. Podkreślenia wymaga, iż z akt sprawy wynika, że skarżący jest notariuszem, zatem posiada wykształcenie prawnicze.
Niesporne w sprawie pozostaje, że postępowanie zakresie dotyczącym instalacji przez S. J. ogrzewania gazowego w lokalu nr [...] zostało ostatecznie zakończone bowiem PINB umorzył je decyzją z [...].2012r, utrzymaną w mocy decyzją organu odwoławczego z [...].2012r. (znak [...]), która uzyskała przymiot prawomocności. Następnie decyzją z [...] 2012 r. ([...]), na podstawie art. 51 ust. 3 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, w stosunku do robót budowlanych wykonanych w budynku przy ul. [...] w [...] związanych z wymianą instalacji elektrycznej bez wymaganego pozwolenia na budowę nakazał S. J. doprowadzenie tego budynku do stanu poprzedniego poprzez wykonanie określonych robót budowlanych. Decyzja ta została utrzymana w mocy ostateczną decyzją [...]WINB z dnia [...] 2012r. (znak [...]).
Z treści skargi oraz zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący błędnie postrzega postępowanie właściwych organów zmierzające do wyegzekwowania obowiązków nałożonych ostateczną decyzją administracyjną, jako kontynuację postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego. Już zatem z treści skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy wynika jednoznacznie, że wniesiona [...] 2016r. skarga na bezczynność Inspektor Nadzoru Budowlanego, w sprawie wszczętej w dniu [...].2009r., dotyczącej wykonanych bez pozwolenia na budowę robót budowlanych, którą organ ten rozstrzygnął co do istoty decyzją administracyjną z dnia [...] 2012r., utrzymaną w mocy ostateczną decyzją [...]WINB z dnia [...] 2012r. - jest całkowicie bezzasadna i niedopuszczalna.
Podkreślenia wymaga, iż postępowania administracyjne jest dwuinstancyjne. Decyzja ostateczna w administracyjnym toku instancji zgodnie z art. 16 K.p.a. korzysta z przymiotu trwałości. Jej wzruszenie możliwe jest wyłącznie w trybach nadzwyczajnych. Oznacza to, czego zdaje się nie dostrzegać skarżący, że poprzez wydanie powyższej decyzji WINB zostało zakończone dwuinstancyjne administracyjne postępowanie jurysdykcyjne w tej sprawie. W sytuacji zatem, gdy postępowanie administracyjne nie jest w toku, lecz zostało ostatecznie zakończone brak jest podstaw aby skutecznie zarzucić organowi administracji w tej sprawie bezczynność, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., którą skarżący upatruje w braku wydania decyzji administracyjnej, która miałaby zakończyć, zakończone już wszakże 2012 roku postępowanie administracyjne.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. sąd rozpoznaje skargi na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4, a zatem, gdy w danej sprawie organ administracji winien wydać rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej (pkt 1); postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2); postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie, z wyłączeniem (...) (pkt 3); lub winien wydać inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 4).
Od dnia 15 sierpnia 2015r. skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść także w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9).
Z przedstawionych regulacji wynika, że orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów obejmuje tylko opisane wyżej sytuacje.
Z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby Inspektor Nadzoru Budowlanego, w dacie wniesienia skargi na bezczynność "w sprawie robót budowlanych wykonanych przez S. J. związanych z instalowaniem ogrzewania gazowego w lokalu nr 2 i wymianą instalacji elektrycznej bez wymaganego pozwolenia na budowę"- czyli [...] 2016r., pozostawał w zwłoce w wydaniu decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie. Nadto sam skarżący nie sprecyzował w wydaniu jakiej kolejnej decyzji administracyjnej upatruje bezczynność organu nadzoru budowlanego. Zważyć przyjdzie, iż zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. decyzja, dotycząca sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną dotknięta byłaby kwalifikowaną wadą skutkującą jej nieważnością.
Niezależnie od powyższego, uwzględniając treść uzasadnienia skargi oraz zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, w ocenie Sądu, należało rozważyć dopuszczalność przedmiotowej skargi w kontekście zarzucanej bezczynności Inspektor Nadzoru Budowlanego, lecz nie w postępowaniu administracyjnym opisanym w skardze, a w wyegzekwowaniu wykonania przez stronę do tego zobowiązaną, decyzji tego organu z dnia [...] 2012r [...].
Ocenić zatem należało, czy skarżący jest legitymowany do wniesienia skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego - jako wierzyciela a jednocześnie organu egzekucyjnego – czyli bezczynność w podejmowaniu czynności zmierzających do wyegzekwowania wykonania obowiązków wynikających z ostatecznej decyzji tego organu.
Zasady prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji uregulowane są w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2016 poz. 599 - dalej jako "u.p.e.a."). Istotne w tym względzie jest, że ustawa egzekucyjna posiada własne rozwiązania prawne regulujące kwestie bezczynności wierzyciela (w niniejszym przypadku jednocześnie organu egzekucyjnego).
Obowiązek prowadzenia egzekucji wynika z art. 6 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.
Zgodnie z art. 6 § 1a, w przypadku bezczynności wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego, podmiotowi którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku, służy skarga do organu wyższego stopnia. Skarga ta powinna być rozpatrzona w drodze postanowienia a w sytuacji jej oddalenia, zainteresowanemu przysługuje zażalenie do organu wyższego stopnia, a w konsekwencji może się ono stać przedmiotem kontroli sądu administracyjnego (w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a.).
Skarga na bezczynność wierzyciela jest gwarancją wyrażonej w art. 6 § 1 u.p.e.a. zasady prawnego obowiązku prowadzenia egzekucji administracyjnej, której treścią jest powinność podjęcia przez wierzyciela czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. W orzecznictwie sądowym wyrażony został pogląd, że "bezczynność wierzyciela polega na tym, że nie podejmuje on działań zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wobec zobowiązanego. Wierzyciel jest bezczynny, jeżeli w razie stwierdzenia uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku nie wzywa go do wykonania obowiązku, i w razie bezskuteczności tego upomnienia nie sporządza tytułu wykonawczego i nie składa wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Obowiązkiem wierzyciela nie jest jedynie doprowadzenie do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Niepodejmowanie działań przez wierzyciela w toku postępowania egzekucyjnego również może być uznane za bezczynność, w rozumieniu art. 6 § 1a u.p.e.a." wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2006 r., VII SA/Wa 146/06 (LEX nr 214061). Przyjmuje się, że ten sam podmiot może wnieść kolejno kilka skarg na bezczynność wierzyciela, np. na bezczynność polegającą na braku przesłania zobowiązanemu upomnienia, a następnie na niezłożenie wniosku o wszczęcie egzekucji bądź na brak wszczęcia egzekucji z urzędu, jeśli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem.
Skargę na bezczynność wierzyciela rozpoznaje i rozstrzyga postanowieniem organ wyższego stopnia w stosunku do wierzyciela, a nie do organu egzekucyjnego. Skargę tę wnosi się bezpośrednio do organu wyższego stopnia, skoro ustawa nie wprowadza trybu pośredniego. Można ją wnieść dopóty, dopóki wierzyciel pozostaje bezczynny w podjęciu czynności. Ustawa nie określa kompetencji organu wyższego stopnia względem wierzyciela w razie uwzględnienia skargi na jego bezczynność. Odpowiednie zastosowanie art. 37 § 2 k.p.a. pozwala na przyjęcie, że organ wyższego stopnia może nakazać wierzycielowi dokonanie czynności w określonym terminie, zarządzić wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności, a w razie potrzeby także podjąć środki zapobiegające bezczynności w przyszłości 64 .
Rozstrzygnięcie skargi na bezczynność wierzyciela następuje w drodze postanowienia. Postanowienie uwzględniające skargę jest ostateczne, natomiast na postanowienie oddalające skargę przysługuje zażalenie, a w konsekwencji skarga do sądu administracyjnego. Ze sposobu określenia legitymacji do wniesienia skargi na bezczynność wierzyciela wynika, że może być ona wniesiona najpóźniej do czasu wykonania obowiązku poddanego egzekucji.
W judykaturze utrwalone jest pogląd, że podmioty wymienione w art. 6 § 1a u.p.e.a. nie są stronami postępowania egzekucyjnego. Na mocy tego przepisu służy im wyłącznie prawo do wniesienia skargi na bezczynność wierzyciela do organu wyższego stopnia i tylko w tym zakresie przejawia się ich udział w postępowaniu egzekucyjnym. W konsekwencji prawo do wnoszenia skargi do sądu administracyjnego podmiotów, których interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku determinowane jest zakresem uprawnień przyznanych art. 6 § 1a ww. ustawy.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a skarga na bezczynność organu egzekucyjnego może dotyczyć pozostawania w bezczynności przez ten organ w wydawaniu postanowień na które służą zażalenia. W świetle przywołanego przepisu podmioty wskazane w art. 6 § 1a ustawy egzekucyjnej, mogą więc zaskarżyć do sądu administracyjnego bezczynność organu wyższego stopnia w wydawaniu postanowienia o jakim mowa w tym przepisie. Chodzi więc o bezczynność polegającą na nierozpoznaniu skargi na bezczynność wierzyciela lub w nierozpoznaniu zażalenia na postanowienie oddalające taką skargę. Wskazane podmioty nie mając przymiotu strony w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą skarżyć postanowień wydawanych przez organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego i tym samym nie mają uprawnienia do zaskarżania bezczynności organu egzekucyjnego w tym względzie.
W niniejszej sprawie skarżący P. S., jako strona postępowania administracyjnego w sprawie rozstrzygniętej przez PINB w [...] decyzją z dnia [...] 2012 r. nakazującą przywrócenie do stanu poprzedniego wykonanych w warunkach samowoli budowlanej przez S. J. robót budowlanych w budynku przy ul. [...] w [...], niewątpliwie należy do pomiotów, o których mowa w art. 6 § 1a ustawy egzekucyjnej. Zatem przysługiwały mu środki określone tym przepisem.
To rzeczą skarżącego było wykazanie, że przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wyczerpał środki zaskarżenia, które służyły mu przed organem właściwym w sprawie, zgodnie z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a.
Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że w związku z bezczynnością PINB w [...] już po wydaniu decyzji z [...] 2012r., złożył w tej sprawie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] dwie skargi tj. pismem z dnia [...].2014r. (l.dz.[...]) oraz wobec dalszej bezczynności PINB kolejną skargę - pismem z dnia [...].2016r. (l.dz.[...]). Odnośnie rozpatrzenia przez organ wyższego stopnia pierwszej z powyższych skarg, skarżący wskazał, że nie uzyskał żadnej odpowiedzi, a tylko pismem z dnia [...].2014r. ([...]) powiadomiono go, że pismem tym zobowiązuje się PINB w [...] do niezwłocznego udokumentowania wywiązania się z obowiązków nałożonych przepisami art. 36 K.p.a.
Z kolei z dokumentów przedłożonych przez organ administracji, którego bezczynności dotyczy skarga wynika, że pismem z dnia [...].2014r. (l.dz.[...]) (k.24 akt sądowych) skarżący wniósł do WINB "skargę na bezczynność PINB w [...] w sprawie [...]", w której informuje, że PINB całkowicie zaprzestał dalszego prowadzenia sprawy zakończonej decyzją [...]WINB w [...] z dnia [...].2012r. i prosi o skuteczna reakcję w sprawie bowiem sprawa dotyczy elewacji kamienicy, w której prowadzi kancelarię notarialną jako notariusz. Stwierdzić zatem należy, uwzględniając profesjonalne prawnicze wykształcenie skarżącego, że treść tego pisma nie wskazuje jednoznacznie, że stanowi ono skargę na bezczynność PINB jako wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, w rozumieniu art. 6 § 1a u.p.e.a. Nadto jak wynika z uzasadnienia przedmiotowej skargi do sądu administracyjnego oraz treści kolejnej skargi na bezczynność PINB w tej sprawie z dnia [...].2016r., skarżący nie podjął żadnych działań, wobec ewentualnej bezczynności WINB w rozpoznaniu jego skargi. Wskazać jednakże przyjdzie, że skarżący w skardze podaje sprzeczne informacje, bowiem twierdzi, że na skargę na bezczynność PINB z [...].2014r. nie otrzymał żadnej odpowiedzi, a jednocześnie powołuje się na odpowiedź WINB na tę skargę udzielona pismem z dnia [...].2015r., w której zobowiązano PINB do niezwłocznego udokumentowania wywiązania się z obowiązków nałożonych przepisami art. 36 K.p.a. W sytuacji zatem, gdy zdaniem skarżącego WINB pozostawał bezczynny w udzieleniu odpowiedzi na jego skargę, winien wnieść w tym zakresie stosowny środek zaskarżenia do organu wyższego stopnia nad WINB. To skwarzący winien podjąć niezbędne działania celem uzyskania stanowiska WINB wobec bezczynności PINB (w formie postanowienia). Gdyby jego skarga została przez WINB oddalona, skarżącemu przysługiwałoby zażalenie do GINB na postanowienie w tej sprawie. Nie wynika jednakże z akt sprawy, aby w tym zakresie skarżący wyczeka przysługujące mu środki zaskarżenia.
Jak już wcześniej wskazano, skargę na bezczynność wierzyciela (tu PINB) w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, o której mowa w art. 6 § 1a u.p.e.a., podmiot, którego interes prawny lub faktyczny zosta naruszony w wyniku niewykonania obowiązku może wnosić wielokrotnie, dopóki obowiązek nie zostanie wykonany. Oceniając zatem czy skarżący przed wniesieniem w dniu [...] 2016r. skargi na bezczynność PINB w niniejszej sprawie wyczerpał środki zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 6 § 1a u.p.e.a., w dalszej kolejności należy zatem w tym kontekście zważyć, że nie stanowi o wyczerpaniu tego trybu także kolejna skarga na bezczynność PINB w [...] "w sprawie [...]" wniesiona do WINB pismem z dnia [...].2016r. W piśmie tym skarżący powielił swoja wcześniejszą skargę sprzed dwóch lat, opisał dalszy przebieg postępowania, podkreślając, że w kontroli z [...].2015r. PINB ponownie stwierdził niewykonanie przez zobowiązanego obowiązków nałożonych decyzją z [...].2012r., a PINB nadal uchyla się od zakończenia sprawy. Uznając zatem, że skarga ta, mimo, że jej treść nie jest jednoznaczna, lecz w okolicznościach sprawy nosi cechy skargi, o której mowa w art. 6§ 1a u.p.e.a., zgodnie z tym przepisem w sprawie tej skargi organ wyższego stopnia czyli [...]WINB winien wypowiedzieć się pozytywnie lub negatywnie w procesowej formie postanowienia. W przypadku oddalenia przez WINB skargi bezczynność PINB jako wierzyciela, skarżącemu przysługiwałoby, w terminie 7 dni zażalenie do GINB (art. 17 u.p.e.a.).
Jak wynika z treści skargi złożonej w dniu [...] 2016r. oraz dokumentów przedłożonych przez organ, skarżący przedwcześnie - bowiem przed wyczerpaniem tego tryby wniósł do tutejszego Sądu skargę na bezczynność PINB w [...] jeszcze przed rozpoznaniem jego skargi na bezczynność wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym przez właściwy organ wyższego stopnia (WINB). Skarga jest zatem niedopuszczalna.
Bez wpływu na powyższe pozostaje okoliczność, iż w toku postępowania sądowego pismem z [...] 2016r. [...]WINB uznał skargę z [...].2016r. na bezczynność PINB za bezzasadną, powołując się między innymi na podjęte już po jej wniesieniu czynności wierzyciela, tym bardziej że organ błędnie rozpoznał skargę w trybie przepisów skargowych uregulowanych w K.p.a., zamiast przepisów u.p.e.a. i nie nadał swemu rozstrzygnięciu właściwej formy postanowienia. Co nie uniemożliwia skarżącemu podjęcia w tym zakresie adekwatnych środków prawnych. Te uchybienia nie podlegają ocenie Sądu w niniejszej sprawie, bowiem wyczerpanie trybu zaskarżenia musi nastąpić przed wniesieniem skargi, aby możliwe było merytoryczne jej rozpoznanie przez Sąd.
W tym stanie faktycznym i prawnym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu od skargi orzeczono zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło