II SAB/Bd 48/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska ( spr) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Ewa Czerwińska po rozpoznaniu w Wydziale II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rozprawie w dniu 5 października 2006r. sprawy ze skargi D. M. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. w przedmiocie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy oraz prawa do zasiłku pielęgnacyjnego postanawia odrzucić skargę. II SAB/Bd 48/05 Uzasadnienie Dariusz M. złożył w dniu 23 maja 2005r. skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) Oddziału w B. polegającą na niewydaniu decyzji w przedmiocie ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy oraz prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Stwierdził, iż jedyną reakcją ZUS na złożony wniosek o rentę uczniowską było wezwanie go do złożenia kolejnego wniosku o rentę oraz przesłanie pisma z dnia 29 stycznia 2000r. informującego o odstąpieniu od rozpatrzenia wniosku o rentę. Natomiast w odpowiedzi na wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego złożony w dniu 10 maja 2005r. doczekał się jedynie pisma ZUS z dnia 16 marca 2005r. o odstąpieniu od załatwienia jego wniosku z tego powodu, że od sierpnia 2002r. nie jest już świadczeniobiorcą ZUS. W ocenie skarżącego jest to oczywista nieprawda gdyż właśnie od sierpnia 2002r. czeka na wezwanie na komisję lekarską w celu ustalenia stopnia niezdolności do pracy, co z kolei jest podstawą przyznania stosownych świadczeń przez ZUS. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, iż w dniu 16 grudnia 1992r. skarżący złożył wniosek o rentę inwalidzką uczniowską. Świadczenie to zostało przyznane od dnia 1 września 1992r. z uwagi na zaliczenie do II grupy inwalidów, powstałej w czasie pobierania nauki. Kolejnym orzeczeniem ustalono nadal II grupę inwalidzką do lutego 1998r. Po przeprowadzeniu kolejnego badania Lekarz Orzecznik ZUS uznał skarżącego za częściowo niezdolnego do pracy do maja 2001r. Od tego rozstrzygnięcia skarżący złożył odwołanie do Sądu Wojewódzkiego w B, który przyznał mu prawo do renty uczniowskiej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na okres do lipca 2001r. W wyniku upływu okresu, na który renta została przyznana oraz wskutek orzeczenia Lekarza Orzecznika z dnia 16 lipca 2001r. uznającego skarżącego częściowo niezdolnym do pracy do lipca 2002r., decyzją z dnia 1 sierpnia 2001r. odmówiono skarżącemu prawa do renty uczniowskiej. Niniejszą decyzję ubezpieczony zaskarżył wnosząc odwołanie do Sądu Okręgowego w B., który oddalił odwołanie. Dariusz M. nie zgadzając się z treścią powyższego orzeczenia złożył apelację do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 11 lutego 2004r. ją oddalił. W trakcie postępowania sądowego w dniu 2 września 2002r. skarżący, złożył wniosek o ponowne ustalenia prawa do renty uczniowskiej. Decyzją z dnia [...] 2004r. odmówiono skarżącemu prawa do tego świadczenia z uwagi na nieprzerwane istnienie częściowej niezdolności do pracy. Ponadto, nie ustalano prawa do renty z ogólnego stanu zdrowia, zgodnie z intencją skarżącego wyrażoną pismem z dnia 21 stycznia 2004r. Tej decyzji Dariusz M. nie zaskarżył. W dniu 11 maja 2004r. złożył natomiast wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Z uwagi na zmianę właściwości organu upoważnionego do wypłaty wnioskowanego świadczenia, Zakład Ubezpieczeń pismem z dnia 16 marca 2005r., odstąpił od nadania sprawie dalszego biegu. Zdaniem organu istotnym dla stanu faktycznego sprawy pozostaje okoliczność, iż orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności załączone przez skarżącego nie było prawomocne, w konsekwencji czego nie pouczono go o konieczności złożenia wniosku w organie właściwym. W związku z powyższym Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) albowiem sprawa której ona dotyczy nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy, zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie między innymi w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 ustawy tj. m.in. w sytuacji, gdy organ powinien wydać decyzję administracyjną, postanowienie, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2) oraz kiedy powinien wydać postanowienie w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3). Stosownie do treści art. 66 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887; z późn. zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną i w zakresie prowadzonej działalności, o której mowa w art. 68 – 71 tej ustawy, przysługują jemu środki prawne właściwe organom administracji państwowej. Na mocy art. 83 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących między innymi ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Jak wynika z powyższego Zakład Ubezpieczeń Społecznych spełnia przesłanki do uznania go za organ administracyjny. Nie oznacza to jednak, że wszelkie jego rozstrzygnięcia lub ich brak podlegają kontroli sądu administracyjnego. Wręcz przeciwnie. Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Tak więc co do zasady kontrola decyzji administracyjnych Zakładu jest zastrzeżona do właściwości sądów powszechnych, co stanowi wyjątek od określonej w art. 1 ust. 1 p.p.s.a. zasady, iż kontrola działalności administracji publicznej należy do sądów administracyjnych. Ponadto, zgodnie z treścią przepisu art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odwołanie do sądu powszechnego przysługuje również w razie niewydania przez ZUS decyzji w terminie dwóch miesięcy, licząc od dnia złożenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Powyższe, zdaniem Sądu oznacza, że ustawodawca wyznaczył szczególny tryb postępowania w sprawach, w których ZUS pozostaje bezczynny, uznając że wtedy właściwy jest także sąd powszechny. W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze skargą na bezczynność ZUS polegająca na niewydaniu decyzji w sprawie prawa do renty i w sprawie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Co do prawa do renty, to niewątpliwie ZUS jest organem właściwym do rozstrzygnięcia tej kwestii w drodze decyzji administracyjnej. Skarżący jak wynika to z akt sprawy, nie otrzymał w ustawowym terminie takiej decyzji od ZUS. Powinien był zatem złożyć odwołanie do Sądu Okręgowego w B. VII Wydziału Ubezpieczeń Społecznych w związku z niewydaniem przez ZUS tej decyzji. Nie zrobił tego jednak. W zamian wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Przed rozstrzygnięciem tej sprawy przez tutejszy Sąd, pełnomocnik skarżącego wskazał, że w aktach rentowych ZUS znajduje się decyzja ZUS z dnia 29 stycznia 2004r. odmawiająca skarżącemu przyznania prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy powstałej w czasie uczęszczania do szkoły. W związku z tym pełnomocnik cofnął skargę w zakresie uznania bezczynności ZUS w przedmiocie ustalenia prawa do renty tzw. uczniowskiej (pismo procesowe z dnia 25.09.2006r. k – 137 akt sadowych). Czynność ta jednak nie mogła w ocenie Sądu skutkować umorzeniem postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny jako niewłaściwy nie prowadził żadnego postępowania w sprawie bezczynności ZUS. Wyjaśnić w tym miejscu wypada, że przyczyną umorzenia postępowania sądowo – administracyjnego może być jedynie zdarzenie zaszłe w toku toczącego się postępowania, tzn. takie, które nie istniało przed jego wszczęciem, a wystąpiło dopiero w toku rozpoznawania skargi. Ich wystąpienie przed wszczęciem postępowania, czyli pierwotny brak bezwzględnych przesłanek procesowych, stanowi natomiast przyczynę odrzucenia skargi. Co do nie wydania przez ZUS decyzji w sprawie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, to wskazać należy, że w dniu złożenia wniosku przez skarżącego o to prawo do ZUS (11.05.2004r.) kwestie tą regulowała, obowiązująca zaledwie od paru dni ( od 1.05.2004r.), ustawa z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. Nr 139, z 2006r., poz. 992; z późn. zm.). W przepisach przejściowych zawiera ona szereg uregulowań co do właściwości różnych organów w zakresie świadczeń rodzinnych, wśród których znalazł się także zasiłek pielęgnacyjny w okresie do dnia przekazania wójtom, burmistrzom lub prezydentom realizacji zadań w tym zakresie. W związku z tym w sytuacji gdy skarżący złożył wniosek o zasiłek pielęgnacyjny do ZUS, to właśnie ZUS był zobowiązany w sprawie tej podjąć działania zmierzające do jej wyjaśnienia, poczynając od ustalenia swojej właściwości. Nie jest ona wykluczona wobec treści art. 48 ust. 2 pkt 2 lit d tiret drugi w zw. z art. 48 ust. 1 tej ustawy. Jak wynika to z akt ZUS, a na co także wskazał skarżący na rozprawie w dniu 5 października 2006r., w chwili gdy składał wniosek o prawo do zasiłku pielęgnacyjnego pozostały nie zakończone jego sprawy w ZUS o prawo do renty tzw. uczniowskiej, a także o stopień niezdolności do pracy. Okoliczności te miały wpływ na ustalenie statusu skarżącego, od którego z kolei, w myśl przepisów przejściowych ustawy o świadczeniach rodzinnych, zależała właściwość organu, do którego należało złożyć w tym okresie wniosek o zasiłek pielęgnacyjny. W tej sytuacji, gdy nie wykluczone było to, że ZUS będzie organem właściwym do przyjęcia wniosku, a także przyznania i wypłaty świadczenia w okresie przejściowym (od dnia 1.05.2004r. do dnia 31.08.2005r.), bezczynność ZUS mogła być bezczynnością polegającą na nie wydaniu decyzji w przedmiocie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w terminie ustawowym – dwóch miesięcy. Skoro tak, to podlegać ona powinna ocenie sądu powszechnego w postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów K.p.c – zgodnie z przepisem art. 83 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (cyt. powyżej). Mając powyższe na uwadze Sąd uznając się niewłaściwym w sprawie, odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.)