II SAB/Bd 53/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 listopada 2010 r. sprawy ze skargi T. W. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną postanawia 1. umorzyć postępowanie, 2. zasądzić od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] r. Wojewoda [...] wydał decyzję znak [...] o ustaleniu lokalizacji drogi dla zamierzenia pn. "Rozbudowa i wzmocnienie drogi krajowej nr 1 Świecie – Toruń". Decyzja ta dotyczyła m.in. odcinka związanego z obsługą Pomorskiej Strefy Ekonomicznej od km 177 + 100 do km 180+610, oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka 5/7 o pow. 0,0529 ha, zapisaną w księdze wieczystej KW [...], stanowiącej wówczas własność A. i T. małż. W.. W dniu [...] r. Wojewoda [...] wydał decyzję znak [...] przyznającą A. i T. W. odszkodowanie w kwocie [...] zł z tytułu utraconego prawa własności nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa pod budowę drogi krajowej. Od w/w decyzji A. i T. W. odwołali się. W wyniku złożonego odwołania Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] r., znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Pismem z dnia 1 września 2010 r. skarżący T. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Wniósł o: 1. zobowiązania Wojewody [...] do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania w wysokości [...] zł i jego wypłaty wraz z odsetkami od 8 listopada 2008 r. do dnia zapłaty zastrzegając jednocześnie żądanie waloryzacji tego odszkodowania na dzień wypłaty, zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy o inwestycjach drogowych, 2. zobowiązanie organu do wyjaśnienia okoliczności, które leżą u podstaw bezczynności organu i niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie; 3. zobowiązanie organu do wszczęcia stosownego postępowania wobec odpowiedzialnego pracownika organu zgodnie z art. 38 kpa i bieżącego informowania strony o jego przebiegu, 4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego wszystkich kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Wniesienie skargi zostało poprzedzone złożeniem przez A. i T. małż. W. kilku zażaleń na bezczynność tego organu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy i uzupełnienia materiału dowodowego wydał decyzję z dnia [...] r. znak [...], którą ustalił odszkodowanie na rzecz A. i T. małż. W. w wysokości [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Należy podkreślić to, że skarżący skorzystali z możliwości złożenia zażalenia na bezczynność Wojewody do Ministra Infrastruktury, który jednak postanowieniem z dnia [...] r. uznał je za bezzasadne, co umożliwiło skarżącym złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zgodnie z art. 149 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W pierwszej kolejności należy uwzględnić okoliczność wydania przez organ decyzji, której domagali się skarżący. Zgodnie z przepisem art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności, które powodują, że postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe, ponieważ po złożeniu przez stronę skarżącą skargi a przed jej rozpoznaniem przez Sąd otrzymała ona decyzję organu administracji z dnia [...] r., której wydania się domagała. Należy w tym miejscu podzielić pogląd wyrażony w uchwale z dnia 26 listopada 2008 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego (I OPS 6/08, LEX 463487). Wywodzono w niej, że z dniem doręczenia skargi organowi powstaje jego uprawnienie do dokonania autokontroli zaskarżonego działania lub bezczynności. Podstawę prawną do przeprowadzenia autokontroli przez organ administracji stanowi art. 54 § 3 P.p.s.a. Jedyny warunek, jaki musi być spełniony, to uwzględnienie skargi w całości. Uwzględnienie skargi przez organ na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. odnosi się do skargi na akty lub czynności, ale także do skargi na bezczynność organów w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy, albowiem ta podstawa wyraźnie stanowi, że organ, którego bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę. Skoro uwzględnienie przez organ skargi na bezczynność może nastąpić tylko w trybie autokontroli (uregulowanym w art. 54 § 3), to uwzględnienie skargi w całości w takiej sprawie oznacza wydanie żądanego przez stronę aktu lub dokonanie żądanej czynności. Wydając akt lub dokonując czynności z zakresu administracji publicznej po wniesieniu skargi do sądu, organ administracji przyznaje, że pozostawał w bezczynności. Dalej NSA wywodzi, iż w literaturze przedmiotu przyjmuje się pogląd, że postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpią zdarzenia, w których następstwie zakończy się sprawa sądowoadministracyjna, co oznacza, że przed wydaniem wyroku wygaśnie przedmiot zaskarżenia. Nie budzi w zasadzie kontrowersji stanowisko, że sprawa sądowoadministracyjna w szczególności kończy się na skutek uwzględnienia skargi przez organ administracji w trybie autokontroli (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2008, s. 403; B. Dauter /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2, Zakamycze 2005, s. 376, także T. Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 495). Jeżeli stanowisko to nie budzi zastrzeżeń w odniesieniu do postępowań ze skargi na określone działanie (akt lub czynność) organu administracji, to nie ma żadnego powodu, by nie miało ono zastosowania również w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi na bezczynność. I już to jest wystarczającym powodem, dla którego należy umorzyć postępowanie sądowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., gdy w wyniku wniesienia skargi na bezczynność organ wyda żądany akt lub dokona wnioskowanej czynności. Po drugie, stosownie do art. 149 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy, zobowiązuje organ do wydania w oznaczonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z przepisu tego wynika a contrario, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi przez sąd nawet wówczas, gdy ta decyzja lub akt wydane zostały z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania (wyrok NSA z dnia 16 marca 2000 r. sygn. akt I SAB 201/99, niepubl.). Postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności zatem staje się bezprzedmiotowe również z tego powodu i dlatego podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Nie ma w takiej sytuacji podstaw do oddalenia skargi, ponieważ powodem oddalenia skargi jest jej bezzasadność. Uwzględnienie skargi na bezczynność przez organ administracji publicznej w trybie autokontroli dowodzi, że nastąpiło naruszenie prawa nakazujące uwzględnienie skargi, przynajmniej w dniu jej wniesienia do sądu. Wszak inaczej organ nie uwzględniłby tej skargi w całości. Fakt, że organ usunął to naruszenie prawa we własnym zakresie, nie upoważnia sądu administracyjnego do wydania wyroku stwierdzającego bezzasadność zaskarżenia bezczynności organu. Fakt ten oznacza jedynie, że między skarżącym a organem ustał spór co do legalności niepodjęcia w terminie określonego aktu lub czynności. Brak tego sporu jest równoznaczny z tym, że sprawa sądowoadministracyjna wygasa, a co za tym idzie - z bezprzedmiotowością dalszego postępowania w sprawie. Po trzecie, za przyjętym w uchwale stanowiskiem przemawiają również względy wykładni systemowej. W razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a. skarżący ma możność ubiegania się o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 201 § 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie oddalenia skargi skarżący pozbawiony byłby tej możliwości, musiałby ponieść koszty postępowania, przynajmniej w wysokości należnego wpisu. To zaś kłóci się z przyjętą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadą (art. 200 P.p.s.a.), że skarżący nie ponosi kosztów postępowania, jeżeli słusznie domagał się ochrony prawnej od sądu. Tak więc również z art. 201 P.p.s.a. wynika wprost, że w razie uwzględnienia skargi przez organ umarza się postępowanie sądowe, a skarżącemu przysługuje zwrot kosztów od organu. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznając, iż postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe na mocy art. 161 § 1 pkt 3 oraz art. 201 § 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.