II SAB/Bd 57/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Krzysztof Olczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 maja 2012 r. sprawy ze skargi D. C. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie przyznania środków z PFRON do likwidacji barier architektonicznych oddala skargę Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2010 r., Nr 214, poz. 1407 z późn. zm.) w związku z § 2, 6, 10, 13 pkt 4 i § 14 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 96, poz. 861 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku D. Cz. z [...] r. orzekł o przyznaniu wnioskodawcy dofinansowania ze środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do likwidacji barier architektonicznych w miejscu zamieszkania osoby niepełnosprawnej w zakresie utworzenia pomieszczenia higieniczno - sanitarnego, polegającego na adaptacji pomieszczenia na łazienkę z zakupem i montażem wanny z hydromasażem. Natomiast w zakresie przyznania dofinansowania ze środków PFRON do zakupu i montażu drzwi garażowych na pilota oraz zakupu i montażu kostki brukowej wniosek oddalono. W uzasadnieniu organ orzekający podniósł, iż wnioskodawca w dniu [...] r. złożył wniosek nr [...] o dofinansowanie do likwidacji barier architektonicznych, przeznaczonych na: adaptację pomieszczenia na łazienkę z zakupem wanny z hydromasażem, zakup i montaż drzwi garażowych sterowanych pilotem oraz zakup i montaż bramy wjazdowej na pilota, zakup i montaż kostki brukowej na podjeździe, a łączna kwota przedsięwzięcia w ocenie wnioskodawcy wyniosła 37.693,67 zł, z czego łączna kwota dofinansowania do 80 % miała wynieść 30.154,94 zł. Dyrektor [...] Ośrodka Pomocy Społecznej [...] pismem z dnia [...] r. udzielił stronie informacji, że wniosek wstępnie zaopiniowano pozytywnie, nie mniej jednak z uwagi na wyczerpanie środków finansowych w 2010 r. wniosek nie mógł być wdrożony do realizacji. Następnie strona w dniu [...] r. dokonała aktualizacji wniosku poprzez przedłożenie aktualnych dokumentów potwierdzających zawarte we wniosku dane, natomiast w związku ze złożoną do Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargą na bezczynność Dyrektora MOPS w[...], organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. wyznaczył organowi pierwszoinstancyjnemu termin do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie do dnia 22 kwietnia 2011 r. Pismem z dnia [...] r. poinformowano stronę, że wniosek nr [...] został przyjęty do realizacji w 2011 r., a dofinansowanie dotyczy prac w pomieszczeniu higieniczno – sanitarnym oraz przedstawiono warunki uzyskania dofinansowania w postaci przedstawienia kosztorysu oraz zawarto informację, że wysokość dofinansowania uzależniona jest od kosztorysu i nie może przekroczyć 80% wartości kosztorysu. W odpowiedzi na wniosek strony nr [...] złożony w dniu [...] r. Dyrektor MOPS w [...] - pismem z dnia [...] r. poinformował D. Cz. o wysokości dofinansowania do zakupu sprzętu rehabilitacyjnego ze środków PFRON do zakupu wanny z hydromasażem w kwocie 2.500,00 zł oraz terminie podpisania umowy na dzień [...] r. Uzasadniając merytorycznie organ I instancji wskazał, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalono, iż wnioskodawca spełnia warunki do udzielenia dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych jedynie w zakresie utworzenia pomieszczenia higieniczno - sanitarnego, polegającego na adaptacji pomieszczenia na łazienkę z zakupem i montażem wanny z hydromasażem. Podniesiono, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną mającą trudności w poruszaniu się, a do wniosku o dofinansowanie przedłożył wymagane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r., w którym zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Organ zwrócił uwagę, że likwidacja barier architektonicznych ma nastąpić w miejscu zamieszkania, to jest w budynku mieszkalnym - domu jednorodzinnym, do którego tytuł prawny posiada matka wnioskodawcy, która pismem z dnia [...] r. wyraziła zgodę na dokonanie likwidacji barier architektonicznych we wskazanym zakresie. Ponadto wnioskodawca oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z ojcem oraz matką, a przeciętny miesięczny dochód rodziny, obliczony za ubiegły rok podzielony przez liczbę osób we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 830,21 zł. Zdaniem organu likwidacja pozostałych, wnioskowanych barier architektonicznych nie spełnia przesłanki z § 6 cytowanego rozporządzenia, to jest nie umożliwi lub w znacznym stopniu nie ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywania podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, ponieważ wnioskodawca, jak wynika z przedłożonej dokumentacji, choruje na postępujący zanik mięśni typu Duchemra i ma znaczne trudności w poruszaniu się. Organ zauważył również, iż środki na realizację zadań z PFRON są znacznie ograniczone, a duża liczba wniosków oczekuje na realizację, bowiem pozostali wnioskodawcy oczekujący na przyznanie dofinansowania, podobnie jak strona w niniejszej sprawie są osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym i mają trudności w poruszaniu się, dlatego organ wnikliwie bada złożone wnioski i przyznaje środki tylko w niezbędnym, koniecznym zakresie. W ocenie organu, w niniejszej sprawie takim zakresem jest niewątpliwie przystosowanie pomieszczenia na łazienkę, natomiast zakup i montaż drzwi garażowych na pilota oraz zakup i montaż kostki brukowej wykraczają poza kryterium niezbędnej konieczności. We wniesionym odwołaniu strona nie zgodziła się z odmową przyznania jej dofinansowania ze środków PFRON na zakup i montaż drzwi garażowych, bramy wjazdowej na pilota oraz wykonanie podjazdu z kostki brukowej. Uzasadniając swoje stanowisko strona stwierdziła, że całkowicie zepsute i zniszczone drzwi garażowe stanowią dla niej istotne bariery architektoniczne, a beton przed posesją ulegający nieustannemu starzeniu się - popękał i skruszał, co stwarza niebezpieczeństwo poruszania się na wózku inwalidzkim jak i dla innych użytkowników. Ponadto, w dniu [...] r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło uzupełnienie odwołania, w którym skarżący podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w odwołaniu, stwierdził, że jego wniosek dofinansowanie zakupu wanny z hydromasażem opiewał na kwotę 3.419,00 zł, podczas gdy decyzją MOPS otrzymał 2.500,00 zł dofinansowania, według procedury dofinansowania ze środków funduszu 60%, a 40% przy udziale wnioskodawcy. W ocenie strony powyższe jest niezgodne zarówno ze złożonym wnioskiem jak też realizowaniem likwidacji barier architektonicznych, gdzie dofinansowanie wynosi 80%, przy 20% udziale własnym. Strona stwierdziła również, że z przezorności w dniu 19 stycznia 2011 r. złożyła osobny wniosek na dofinansowanie zakupu sprzętu rehabilitacyjnego w postaci wanny z hydromasażem, który zaopiniowano pozytywnie, przyznając dofinansowanie w wysokości 2.500,00 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że niniejsza sprawa dotyczy wniosku z dnia [...] r. oznaczonego numerem [...] o dofinansowanie ze środków PFRON do likwidacji barier architektonicznych i w związku z tym nie dotyczy wniosku strony nr [...] w przedmiocie dofinansowania do zakupu sprzętu rehabilitacyjnego. W ocenie organu odwoławczego stan prawny, który został prawidłowo powołany nie budzi żadnych wątpliwości, a organ pierwszej instancji prawidłowo wyjaśnił stronie, że środki na realizację zadań z PFRON są znacznie ograniczone, dlatego też wnioski są wnikliwie badane, a środki z PFRON udziela się tylko w niezbędnym, koniecznym zakresie. W ocenie organu takim zakresem niewątpliwie jest przystosowanie pomieszczenia na łazienkę. Natomiast zakup i montaż drzwi garażowych sterowanych na pilota, zakup i montaż bram garażowych sterowanych pilotem oraz zakup kostki brukowej i wybrukowanie podjazdu - zdaniem [...]MOPS wykraczają poza kryterium niezbędnej konieczności. W ocenie organu odwoławczego organ administracji przyznając dofinansowanie rozważył szczegółowo zasady dotyczące wniosku o dofinansowanie, w tym: § 10, § 11 rozporządzenia, by na podstawie zgromadzonych dokumentów uznać, że zgodnie z zaświadczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] r. wnioskodawcę zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe i jest on uznany za osobę niepełnosprawną mającą znaczne trudności w poruszaniu się. Natomiast likwidacja barier architektonicznych ma nastąpić w miejscu zamieszkania tzn. w budynku mieszkalnym - domu jednorodzinnym. Organ wskazał, że zgodnie z zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia, w zaleceniach dotyczących likwidacji barier architektonicznych w miejscu zamieszkania, wpisano bezwzględne wyposażenie łazienki w wannę z hydromasażem do wykonywania zabiegu oraz czynności higienicznych. Stwierdzono również, że wnioskodawca pozostaje w gospodarstwie domowym z rodzicami, a przeciętny miesięczny dochód za ubiegły rok wynosi 821,31 zł. W zakresie przyznanego dofinansowania organ odwoławczy zauważył, że w zaskarżonej decyzji wyjaśniono stronie, że zgodnie z § 13 cytowanego wcześniej rozporządzenia wysokość dofinansowania likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych wynosi do 80% kosztów przedsięwzięcia, nie więcej jednak niż do wysokości piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia. W związku z tym w ocenie Kolegium niezasadne są zarzuty podnoszone przez stronę odnośnie dofinansowania ze środków PFRON na likwidację barier architektonicznych w kwocie 2.500,00 zł, ponieważ kwoty takiej nie zawiera zaskarżona decyzja. Nie mniej jednak organ wskazał, że przepisem regulującym powyższą kwestię jest ust. 7 pkt 1 § 13 omawianego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących odmowy przyznania dofinansowania w pozostałym zakresie organ odwoławczy uznał, że środki z PFRON winny być rozdzielane jak największej liczbie uprawnionych, a rozmiar dofinansowania z uwagi na rodzaj potrzebnego danej osobie sprzętu będzie zawsze przedmiotem uznania organu, aczkolwiek uznanie takie nie może być dowolnością. W związku z tym stwierdzono, że z różnym stopniem niepełnosprawności mogą wiązać się większe czy mniejsze bariery w komunikowaniu się i uprawnieniem [...] MOPS jest dostosowanie środków do faktycznych potrzeb uprawnionych. W skardze z dnia[...] skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy D. Cz. podważył zgodność z prawem decyzji organu odwoławczego w części obejmującej zakup i montaż drzwi garażowych sterowanych na pilota, zakup i montaż bram garażowych sterowanych pilotem oraz zakup kostki brukowej i wybrukowanie podjazdu. Skarżący podniósł, że Prezydent Miasta [...] nigdy nie przesłał skarżącemu pisma z dnia [...] r. z informacją, iż "wniosek wstępnie zaopiniowano pozytywnie", dlatego w dniu [...] r. skarżący złożył kolejny, nowy wniosek na likwidację barier architektonicznych, a nie jak stwierdzono w zaskarżonej decyzji, iż strona "dokonała aktualizacji wniosku poprzez przedłożenie aktualnych dokumentów", ponieważ skarżący złożył w dniu [...] r. całkowicie nowy, kompletny wniosek z wszelkimi dokumentami i licznymi załącznikami, gdyż żadnej informacji o pozytywnym zaopiniowaniu jego wcześniejszego wniosku z 2010 r. nigdy nie otrzymał. Ponadto skarżący podniósł zarzut bezczynności organu pierwszej instancji wskazując, iż od lat (tj. już od roku 2004) wnioskodawca był lekceważony w materii likwidacji barier architektonicznych i składanych do MOPS wniosków w tej sprawie, bowiem nigdy wcześniej nie wydawano, na składane przez skarżącego wnioski, żadnych decyzji. Łamano zatem prawo przez całe lata, dlatego w ocenie skarżącego zasadnym jawi się ukaranie organu decyzyjnego stosowną, najwyższa karą finansową, a nadto, przyznanie odszkodowania skarżącemu za bezsporną bezczynność tegoż organu w wydaniu decyzji. Zdaniem skarżącego, obecnie ograniczone możliwości finansowe MOPS - u, nie mogą stanowić dostatecznego argumentu do pozbawienia realizacji wnioskowanych likwidacji barier i jest to tym bardziej słuszne, że w latach ubiegłych, gdy organ miał zdecydowanie więcej środków na te cele, łamiąc prawo, "pomijał" wnioski składane przez stronę, a teraz tenże organ powołuje się na ograniczone środki i dużą ilość składanych wniosków przez licznych potrzebujących. Skarżący oświadczył, że oczekuje sprawiedliwego potraktowania, uznania jego słusznych racji, by bez przeszkód mógł funkcjonować, gdyż obecny stan uniemożliwiający garażowanie pojazdu samochodowego, ponieważ brama wjazdowa jest zepsuta, drzwi garażowe są uszkodzone, zmurszały beton oraz źle wyprofilowany zjazd, stanowią poważne bariery architektoniczne. W ocenie skarżącego, mając znaczny stopień niepełnosprawności i niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczone na stałe, przedstawione niedogodności stanowią realne przeszkody i bariery architektoniczne. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o jej oddalenie uzasadniając, iż zarzut skarżącego dotyczący bezczynności organu nie znajduje potwierdzenia w świetle stanu faktycznego sprawy oraz trybu załatwiania wniosków o udzielenie dofinansowania na likwidację barier architektonicznych dla osoby niepełnosprawnej w formie umowy cywilno-prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że przedmiotem niniejszej sprawy jest jedynie bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sprawie udzielenia dofinansowania na likwidację barier architektonicznych dla D. Cz. jako osoby niepełnosprawnej. Objęta tym samym pismem procesowym skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. (nr[...]) została już rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w sprawie II SA/Bd 709/11, w której sąd wydał w dniu 18 października 2011r. wyrok oddalający skargę. Z kolei skarga D. Cz. w przedmiocie nałożenia grzywny na organ została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 28 września 2011r. w sprawie IISA/Bd 970/11. Przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu jest zatem wyłącznie zarzut bezczynności organu I instancji, podniesiony w skardze. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub też nie podjął stosownej czynności. Podstawową zasadą instytucji skargi na bezczynność jest ochrona strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z treścią art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270–zwana dalej p.p.s.a.) uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SAB 37/00). Wobec powyższego, jeżeli w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał decyzję lub inny akt, choćby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ ten nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi, stosownie do uprawnień, jakie ma na podstawie art. 149 p.p.s.a. Nie może bowiem zobowiązać organu do wydania określonego aktu lub podjęcia czynności, które przed dniem orzekania zostały wydane lub podjęte. Rozpoznając w przedstawionej sytuacji faktycznej skargę na bezczynność organu, w świetle powołanych powyżej wywodów, należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W niniejszej sprawie Prezydent Miasta[...], decyzją z dnia [...]r. rozstrzygnął wniosek skarżącego z dnia[...]., a wszelkie kwestie merytoryczne rozstrzygnięcia, odnoszące się do jego zasadności, czy legalności stanowiły- jak już powyżej wyjaśniono- przedmiot odrębnego postępowania, zainicjowanego przez stronę w celu weryfikacji tego orzeczenia. W związku z powyższym, nie można podzielić stanowiska skarżącego, iż organ administracji pozostaje w bezczynności. W tej sytuacji skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.