II SAB/Bd 58/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie: Sędzia NSA Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Krystyny i Ryszarda R. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. w przedmiocie wezwania do odszkodowania i zadośćuczynienia za cierpienia moralne w kwocie 1500 zł postanawia odrzucić skargę Krystyny R. Krystyna i Ryszard R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. polegającą na niewydaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie wezwania z dnia 27 maja 2004 r. o odszkodowanie i zadośćuczynienie za cierpienia moralne w kwocie 1500 zł w związku z wydaniem postanowienia z [...] 2000 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie usunięcie składowiska odpadów komunalnych w m. W. w związku ze skażeniem środowiska na ich działkach gruntu nr [...] w miejscowości W. gmina Si. Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] 2005 r. Sąd odrzucił skargę Ryszarda R. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, że skarga Krystyny R. podlega odrzuceniu z dwóch przyczyn. Po pierwsze skarga jest niedopuszczalna, po wtóre mimo wezwania Sądu nie została ona opłacona. Zgodnie z przepisem art.3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270, zm. Dz.U. z 2004 r. Nr 162, poz.1692) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów jedynie w przypadkach określonych w pkt 1-4 ww. przepisu. Oznacza to, że Sąd oceniając dopuszczalność skargi winien przede wszystkim zbadać czy sprawa, w której skarżący zarzuca organowi administracji bezczynność, podlega załatwieniu przez ten organ na drodze aktu administracyjnego wskazanego przez ustawodawcę w przepisie art.3 § 2 pkt 1-4 ww. ustawy, tj. decyzji administracyjnej, postanowienia na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie w sprawie oraz innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego przyznania, stwierdzenia lub uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Pismem z dnia [...] 2004 r. (doręczonym 7 czerwca 2004 r.) Krystyna i Ryszard R. wezwali Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. do dobrowolnego spełnienia świadczenia – odszkodowania i zadośćuczynienia za cierpienia moralne w kwocie 1500 zł za wydanie naruszającego prawo postanowienia z dnia [...] 2000 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku z dnia [...] 2000 r. o przeprowadzenie nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego w związku z wysypiskiem odpadów komunalnych z m. B. w m. W. w sąsiedztwie nieruchomości rolnych skarżących. W uzasadnieniu wezwania Krystyna i Ryszard R. wskazali, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 3317/00 uchylił przedmiotowe postanowienie, a odmawiając wszczęcia postępowania spowodowano cierpienia moralne skarżących i szkody na kwotę 1500 zł. W dniu [..] 2004 r. skarżący złożyli do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. zażalenie na niezałatwienie w terminie ich wezwania z dnia [...] 2004 r. dotyczącego wezwania o odszkodowanie i zadośćuczynienie za cierpienia moralne w kwocie 1500 zł, wskazując, iż organ winien rozpoznać ich wniosek wydając decyzję w trybie art.104 i art.160 kpa. Jednocześnie wyrażono opinię, iż pismo PINB dla Miasta B. informujące o braku podstaw prawnych do wydania takiej decyzji, nie stanowi uzasadnionej przyczyny opóźnienia w rozpoznaniu wniosku. W dniu [...] 2004 r. Krystyna i Ryszard R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. polegającą na niewydaniu rozstrzygnięcia od wniesionego do tego organu wezwania z dnia [...] 2004 r., wnosząc o zobowiązanie tego organu administracji do wydania decyzji w myśl art.104 kpa oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. W ocenie Sądu przedmiotowy wniosek skarżących nie podlegał rozstrzygnięciu organu administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, ani też w żadnej z form prawnych wskazanych w ramach przepisu art.3 § 2 pkt 1-4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z przepisem art.160 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2004 r., jedynie stronie która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art.156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę od organu, który wydał decyzję z naruszeniem przepisu art.156 § 1. O odszkodowaniu przysługującym od tego organu, w przypadku spełnienia wskazanych wyżej przesłanek, orzeka organ administracji publicznej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia przepisu art.156 § 1 albo stwierdził, w myśl art.158 § 2, że została ona wydana z naruszeniem przepisu art.156 § 1. Jednocześnie strona niezadowolona z przyznanego jej odszkodowania przez organ administracji publicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, może wnieść powództwo do sądu powszechnego. Należy zatem wskazać, że dla realizacji dyspozycji tego przepisu niezbędne jest zaistnienie uprzednio ściśle określonej przez ustawodawcę przesłanki w postaci stwierdzenia w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, nieważności decyzji z powodu naruszenia przepisu art.156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego albo stwierdzenia, w myśl art.158 §, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art.156 § 1. W niniejszej sprawie nie nastąpiło nigdy stwierdzenie nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z dnia [...] 2000 r. nr [...] odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wysypiska odpadów komunalnych Gminy B. położonego w m. W. Wprawdzie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 3317/00 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę Krystyny i Ryszarda R. uchylając przedmiotowe postanowienie oraz postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] 2000 r., uchylające postanowienie organu pierwszej instancji i umarzające postępowanie w sprawie pozostawania obiektów budowlanych w zgodności z prawem, jednakże Sąd nie stwierdził nieważności tych postanowień związanej z naruszeniem art.156 Kpa. Jeżeli zatem w niniejszej sprawie nie została stwierdzana nieważność postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z dnia [...] 2000 r., brak było podstawy prawnej do rozpoznania wniosku strony poprzez wydanie decyzji administracyjnej, gdyż ewentualnego odszkodowania i zadośćuczynienia za szkody moralne związane z wydaniem postanowienia z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w przypadkach innych niż określone w art.160 kpa, skarżący mogli domagać się jedynie na drodze powództwa cywilnego w postępowaniu przed sądem powszechnym. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. w związku z kilkukrotnie zgłaszanymi żądaniami wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienia w formie pisemnej informował skarżących o braku podstaw do wydania decyzji na podstawie przepisu art.160 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, zatem należy stwierdzić, że ich wniosek został rozpoznany przez właściwy organ. Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie może być potraktowany jako organ właściwy do wydania decyzji administracyjnej, ani też innego aktu administracyjnego w sprawie z wniosku o wypłatę odszkodowania oraz zadośćuczynienia za szkody moralne w związku z uchyleniem postanowienia przez sąd administracyjny z powodu naruszenia prawa. Niniejsza skarga na bezczynność została skierowana do organu administracji publicznej, który nie jest właściwy do załatwienia sprawy będącej przedmiotem wniosku, a ponadto sprawa nie podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej lecz w drodze postępowania przed sądem powszechnym, dlatego też jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu przez Sąd na podstawie przepisu art.58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Także w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że "nie wszystkie spośród prawnych form działania administracji publicznej objęte są przepisami tego kodeksu i tam gdzie nie mają one charakteru aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego, nie można posługiwać się trybem reagowania na bezczynność organu" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2002 r. II SA 2280/01, Lex nr 83813, podobnie postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2004r., OSK 547/04 opubl. ONSAiWSA z 2004r., nr 3, poz. 51, wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2001 r. IV SA 961/99 Lex nr 78938). Niezależnie od powyższego, zgodnie z przepisem art.220 § 3 ww. ustawy, skarga podlegałaby odrzuceniu także z powodu jej niopłacenia. W myśl przepisu art.220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Po prawomocnym rozpoznaniu wniosku Krystyny R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, została ona ponownie wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Wezwanie doręczono skarżącej w dniu 25 stycznia 2005, jednakże pozostało ono bezskuteczne. Z tych powodów, na podstawie przepisu art.58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.