II SAB/Bd 6/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak, Sędziowie Sędzia NSA Jan Grzęda, Asesor WSA Mirella Łent (spr.), Protokolant Małgorzata Kraus, po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi G. P. i S. P. na bezczynność Wójta Gminy I. po wyroku w sprawie SA/Bd 880/03 uchylającym postanowienie w przedmiocie żądania wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie wyroku Sądu oddala skargę II SAB/Bd 6/04 U Z A S A D N I E N I E 31 października 2003r., po uprzednim wezwaniu organu do wykonania wyroku, G. i S. P. wnieśli skargę na bezczynność Wójta Gminy I., jak to określili, polegającej na niewykonaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 sierpnia 2003r., sygn. akt. SA/Bd 880/03. Wyżej wymienionym wyrokiem uchylono postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy I. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia decyzji w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismo wszczynające postępowanie w badanej sprawie należało uznać za wniosek o wznowienie postępowania i sprawę załatwić stosownie do uregulowań zawartych w art. 145 kpa i następnych. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem organ otrzymał z urzędu w dniu 22 września 2003r. W odpowiedzi na skargę, Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że [...] wydał decyzję w sprawie wznowienia postępowania, która następnie została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Najpierw należało stwierdzić, że procedura sądowoadministracyjna odróżniła sytuację niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu od bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności. Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Taki zapis oznaczał, że przekładając stan faktyczny sprawy, w tym treść skargi na zapisy ustawy, przedmiotem zaskarżenia była bezczynność organu po wyroku a nie niewykonanie wyroku i sprawę jako taką należało rozpoznać. W sprawach skarg na bezczynność organu, sąd administracyjny nie przeprowadza kontroli sposobu stosowania prawa przez organ i dokonanej konkretyzacji stosunku administracji publicznej, ale bada czy zaistniała sytuacja, w której konstytutywnym elementem była bezczynność organu. Ocena taka zostaje dokonana na moment złożenia skargi. O bezczynności organu po wyroku można by było mówić, w przypadku gdyby istniały przepisy prawa, które nakładały na organ obowiązek załatwienia sprawy w przewidzianym trybie, terminach i formach, a organ tego obowiązku nie wykonał. Tylko takie, pozytywne ustalenie mogłoby skutkować wymierzeniem organowi grzywny, o jakiej mowa w przepisie. W przypadku, gdy w sprawie orzekał uprzednio sąd administracyjny i uchylił lub stwierdził nieważność aktu lub czynności, przepisem, przez pryzmat którego, należałoby dokonać oceny istnienia organu w bezczynności, był również art. 153 cyt. ustawy ( do 1 stycznia 2004r. art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 75, poz. 445 ze zm.), zgodnie z którym, obowiązkiem organu było podporządkowanie się ocenie prawnej wyrażonej w orzeczeniu. Ocena prawna zawarta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 sierpnia 2003r., sygn. akt SA/Bd 880/03, dotyczyła stanu faktycznego sprawy odmowy udostępnienia decyzji w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, a na moment złożenia skargi organ nie poczynił żadnej czynności. W takim przypadku należało rozpocząć od zbadania czy organ uchybił terminom przewidzianym na załatwienie danej sprawy. Przepisy procedury sądowoadministracyjnej nie wskazują, w jakim czasie organ powinien dokonać czynności by nie narazić się na nałożenie grzywny. W takim przypadku badanie sądu opiera się na przepisach regulujących termin załatwienia przewidziany na załatwienie danej sprawy. Brak przepisów szczególnych ustalających terminy na załatwienie wniosku o wznowienie postępowania, a wiec załatwienie zgodne z oceną sądu, oznaczało, że organ powinien zastosować się do regulacji ogólnej – kodeksu postępowania administracyjnego. Takim zapisem był art. 35 § 1- 3 kpa, zgodnie z którym, organy administracji publicznej obowiązane były załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Należało przy tym pamiętać, że celem regulacji kodeksu było zdyscyplinowanie organu w trybie administracyjnym, gdzie skutkiem mogło być ukaranie pracownika organu, a nie sądowoadministracyjnym, gdzie skutkiem było nałożenie na organ grzywny, co z kolei zdeterminowało zastosowanie tego przepisu przez sąd administracyjny i co było kolejnym krokiem do rozstrzygnięcia o zasadności żądania zawartego w skardze. Grzywna, o jakiej mowa w art. 154 cyt. ustawy jest karą i orzeczenie o niej może opierać się na niewątpliwej winie organu w uchybieniu terminowi, natomiast przesłanki wymienione w powołanym art. 35 kpa określające długość terminu, są przesłankami ocennymi i stanowcze stwierdzenie o uchybieniu terminu może nastąpić dopiero po przekroczeniu przez organ czasookresu dwóch miesięcy, z uwzględnieniem oczywiście art. 35 ust. 5 kpa. W przypadku oceny bezczynności w sprawie z art. 154 cyt. ustawy, za początek biegu terminu do załatwienia sprawy, należało uznać moment doręczenia organowi odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Ocena prawna wyniknęła z uzasadnienia orzeczenia i samo ogłoszenie nie pozwoliło jeszcze organowi na zastosowanie się do niej. W sprawie doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem organowi, nastąpiło 22 września 2003r. A więc na moment złożenia skargi upłynął czasokres jednego miesiąca, co oznaczało, że w sprawie nie miał miejsca stan bezczynności, który determinowałby nałożenie na organ grzywny, czyli taki, o jakim mowa w art. 154 cyt. ustawy i tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał brak pozytywnych przesłanek do wymierzenia organowi grzywny i zgodnie z art. 151 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.