II SAB/Bd 63/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 września 2025 r. sprawy ze skargi K. M. na bezczynność Inne przedmiocie bezczynności i przewlekłości postępowania w sprawie świadczenia wspierającego postanawia: odrzucić skargę. W dniu [...] kwietnia 2025 r. K. M., reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika (radcę prawnego) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na Zakładu U. w zakresie: - ustalenia prawa do świadczenia wspierającego dla T. M. (męża Skarżącej), zmarłego [...] stycznia 2025r., - wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie prawa do świadczenia wspierającego. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż [...] lipca 2024r. T. M. złożył wniosek do Wojewódzkiego Zespołu d. w B. o wydanie orzeczenia ustalającego poziom potrzeby wsparcia. Wniosek został rozpoznany poprzez wydanie decyzji [...] października 2024r. W tej dacie T. M. został całkowicie ubezwłasnowolniony, o czym orzekł Sąd Okręgowy w T. wyrokiem z [...] czerwca 2024r. (prawomocnym z dniem [...] lipca 2024r.). Prawnym opiekunem T. M. została ustanowiona K. M. (postanowienie Sądu Rejonowego w W. z [...] października 2024r.). W dniu [...] grudnia 2024r. za pośrednictwem platformy PUE ZUS został złożony w imieniu T. M. wniosek o świadczenie wspierające. Wobec nieuzupełnionych braków formalnych wniosek ten pozostawiono bez rozpoznania. Nowy wniosek został skierowany do ZUS [...] stycznia 2025r. Postępowanie w sprawie świadczenia wspierającego zostało umorzone – co potwierdzono informacją z [...] października 2025r. K. M., zastępowania przez zawodowego pełnomocnika zwróciła się do [...] o wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania celem umożliwienia poddania tego rozstrzygnięcia kontroli instancyjnej. W ocenie Skarżącej brak odpowiedzi na powyższy wniosek, nie wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie umorzenia postepowania oraz nie rozpoznania dotychczas wniosku o świadczenie wspierające pozwala sformułować zarzut bezczynności organu. Skarżąca w uzasadnieniu skargi powołała się nadto na skierowanie (20 stycznia 2025r.) do organu ponaglenia na przewlekle prowadzenie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na śmierć T. M. i na okoliczność, że w dniu zgonu nie był on uprawniony do pobierania świadczenia wspierającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej: p.p.s.a.), skarga podlega odrzuceniu jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Stosownie zaś do art. 50 § 2 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Z przytoczonych regulacji wynika, że skargę może wnieść wyłącznie podmiot, który dysponuje legitymacją skargową (legitymacją do uruchomienia postępowania sądowoadministracyjnego). Pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., ma charakter obiektywny i jego źródła każdorazowo należy upatrywać w przepisach prawa materialnego, ale niekiedy również procesowego czy też nawet ustrojowego. W związku z tym istoty interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawną. Istnieje on wtedy, kiedy można wskazać przepis prawa, z którego jest możliwość wywiedzenia dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków (por. postanowienie NSA z 12 grudnia 2020 r. I OSK 1553/20 – dostępny na stronie internetowej:www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie Skarżąca domaga się poddania kontroli postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wszczętego na wniosek o wydanie decyzji w przedmiocie świadczenia wspierającego. Z akt sprawy wynika, że postępowanie powyższe wszczęte zostało w następstwie wniosku reprezentowanej przez radcę prawnego T. M., złożonego w organie [...] grudnia 2024r. (wniosek pozostawiony bez rozpoznania) oraz [...] stycznia 2025r. Postępowanie to nie zostało zakończone do dnia śmierci T. M., tj. do [...] stycznia 2025r., zaś skarga na bezczynność organu złożona został przez Skarżącą w imieniu własnym [...] kwietnia 2025r. Ustalenie prawa do świadczenia wspierającego przebiega w dwóch etapach. Wydanie rozstrzygnięcia w tej sprawie wymaga bowiem uprzedniego wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Zagadnienia związane z wydawaniem decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia uregulowane zostały w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 44 z późn. zm.). Zgodnie z regulacjami zawartymi w tym akcie prawnym potrzeba wsparcia to następstwo braku lub utraty autonomii fizycznej, psychicznej, intelektualnej lub sensorycznej (art. 4b ust. 1 u.r.z.s.) i ustala się ją osobom legitymującym się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności (art. 4b ust. 2 w zw. z art. 1 ust. 1 u.r.z.s.). W decyzji właściwy organ ustala poziom potrzeby wsparcia osoby niepełnosprawnej, w wartościach punktowych (art. 6b5 w zw. z art. 4b ust. 3 u.r.z.s.). Decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje wojewódzki zespół na wniosek osoby, o której mowa w art. 4b ust. 2, albo na wniosek podmiotu, o którym mowa w art. 6b ust. 1 i 2, dotyczący osoby, o której mowa w art. 4b ust. 2 (art. 6b3 ust. 1 u.r.z.s.), a więc na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego, względnie ośrodka pomocy społecznej lub centrum usług społecznych. Uzyskanie decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia stanowi warunek wystąpienia przez osobę niepełnosprawną mającą potrzebę wsparcia z wnioskiem o przyznanie świadczenia wspierającego wprowadzonego ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 poz. 1429 ze zm. – dalej powoływanej jako"ustawa"). Zgodnie z przepisami tej ustawy świadczenie wspierające przysługuje osobie w wieku od ukończenia 18. roku życia posiadającej decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, w której potrzebę wsparcia określono na poziomie od 70 do 100 punktów w skali potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 4b ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 3 ust. 2). W razie śmierci osoby uprawnionej do ubiegania się o świadczenie wspierające (osoby, o której jest mowa w art. 3 ust. 2 ustawy) świadczenie wspierające pobierane przez tę osobę przysługuje osobie wspólnie z nią zamieszkującej i gospodarującej za pełen miesiąc, w którym nastąpił zgon, o ile świadczenie to nie zostało za ten miesiąc wypłacone już osobie, o której mowa w art. 3 ust. 2 ustawy. Ustawa nie zawiera przy tym odesłania do odpowiedniego stosowania art. 136 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS, który wskazuje na podmioty uprawnione do tzw. świadczeń niezrealizowanych. Z przytoczonych regulacji wynika zatem, że decyzja ustalająca potrzeby wsparcia jest rozstrzygnięciem ściśle związanym z osobą niepełnosprawną i dotycząca wyłącznie jej interesu prawnego. Uprawnienia wynikające dla takiej osoby z decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia nie są prawami zbywalnymi lub dziedzicznymi w rozumieniu art. 30 § 4 k.p.a. Powyższe powoduje, że nie może się o nie skutecznie ubiegać następca prawny zmarłej osoby, dla której poziom wsparcia nie został ustalony w drodze decyzji, mimo złożenia odpowiedniego wniosku. To zaś przesądza, o tym że Skarżąca, będąca ewentualnym spadkobiercą T. M., nie posiada interesu prawnego (art. 50 § 1 p.p.s.a.) do wniesienia skargi, której przedmiotem jest bezczynność organu w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego. Przedmiot postępowania sądowego odnosi się bowiem wyłącznie do praw męża Skarżącej. Jednocześnie brak jest przepisów szczególnych, w rozumieniu art. 50 § 2 p.p.s.a., które uprawniałyby następców prawnych osób niepełnosprawnych do skutecznego zainicjowania, względnie brania udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia poziomu potrzeby wsparcia oraz ustalenia prawa do świadczenia wspierającego i co za tym idzie także zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego zmierzającego do weryfikacji zgodności z prawem działania organu w tego rodzaju postępowaniu, w tym w szczególności weryfikacji czy doszło w jego toku do bezczynności organu, względnie przewlekłości w prowadzeniu postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a., odrzucił skargę.