II SAB/Bd 7/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie wydania kopii dokumentacji medycznej postanawia odrzucić skargę. II SAB/Bd 7/18 Uzasadnienie Pismem z dnia [...] października 2017 r. skarżąca W. K. zwróciła się do Prezesa Sądu o wydanie kopii dokumentacji medycznej dotyczącej skarżącej i jej syna, w skład której wchodzą wywiady, badania testowe, notatki z rozmów itd. przechowywanej w zbiorze danych osobowych OZSS w [...] W piśmie z dnia [...] listopada 2017 r. Prezes Sądu wyjaśnił, że Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów Sądu Okręgowego w [...] nie udostępnia dokumentacji z badań wskazując, że podstawą odmowy udostępnienia materiałów badawczych są: zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 lutego 2016 r. w sprawie ustalenia standardów metodologii opiniowania w opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów (Dz. U. Urz. MS 2016 r. poz. 76) wydane przez Ministra Sprawiedliwości w oparciu o delegację ustawową przewidzianą w art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1418 ze zm.), a w szczególności pkt 9 ppkt ust. 3 (materiały pochodzące z badania, stanowiące podstawę wydania opinii, nie mogą być udostępniane osobom badanym). Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. W. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Prezesa Sądu domagając się jego zobowiązania do wydania kopii dokumentacji medycznej, w tym psychologicznej dotyczącej skarżącej oraz jej syna. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Zakres właściwości rzeczowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369, zwanej w skrócie "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 3 p.p.s.a. kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność, rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują sądową kontrolę. Stosownie bowiem do treści art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Z wymienionego przepisu wynika, iż wniesienie skargi na bezczynność organu administracji jest możliwe tylko w przypadkach przewidzianych w punktach 1 - 4 artykułu 3 § 2 p.p.s.a. Skarga na bezczynność nie jest natomiast dopuszczalna w innych sprawach niż wymienione w punktach 1-4 artykułu 3 § 2 p.p.s.a. Należy przy tym zaznaczyć, iż bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ ma obowiązek podjąć działania w formie określonej prawem i w terminie określonym przez prawo lecz tego nie czyni. Dotyczy to zatem sytuacji gdy przepis prawa przewiduje działanie organu zaś organ jest w zwłoce gdyż w wymaganym terminie nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadzi postępowanie i nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu bądź czynności. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. Pogląd taki wyraził wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w wyroku w sprawie o sygn. akt I SAB 90/98 z dnia 5 lutego 1999 r., w wyroku w sprawie o sygn. akt IV S.A. 961/99 z dnia 13 czerwca 2001 r. oraz postanowieniu w sprawie o sygn. akt IV SAB 166/97 z dnia 2 czerwca 1998 r. W niniejszej sprawie skarżąca przedmiotem skargi uczyniła bezczynność Prezesa Sądu zarzucając mu niewydanie na wniosek kopii dokumentacji medycznej, w tym psychologicznej, skarżącej i jej syna. Zauważyć w pierwszej kolejności należy, że stosownie do treści powołanych wyżej przepisów, sąd administracyjny uprawniony jest do orzekania w sprawie bezczynności organu jedynie w przypadkach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Wobec powyższego, istotą sprawy jest zatem ocena, czy na organie, tj. na Prezesie Sądu Okręgowego, ciążył obowiązek wydania w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej, postanowienia na które służy zażalenie, kończącego postępowanie, albo rozstrzygającego sprawę co do istoty, lub też innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu, skarżony organ – Prezes Sądu – nie jest w niniejszej sprawie zobowiązany do wydania władczego rozstrzygnięcia administracyjnego w niniejszej sprawie, a zatem nie można mówić w tym wypadku o bezczynności organu administracji publicznej. Zasady udostępniania dokumentacji medycznej określa ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t. jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1318), która w art. 23 ust. 1 tej ustawy wskazuje, że pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. Należy jednakże zauważyć, że wskazane prawo dostępu: - zostało zagwarantowane pacjentowi tj. osobie ściśle zdefiniowanej w art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy, - skutkuje obowiązkiem udostępniania przez ściśle określone w ustawie podmioty tj. "podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych" (zdefiniowany w art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy), - odnosi się nie do wszelkich informacji, ale do takich, które są "dokumentacją medyczną" Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy określenie "pacjent" oznacza osobę zwracającą się o udzielenie świadczeń zdrowotnych lub korzystającą ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych lub osobę wykonującą zawód medyczny. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy określenie "podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych" oznacz podmiot wykonujący działalność leczniczą, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. We wskazanym art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej ustawodawca zdefiniował pojęcie "podmiot wykonujący działalność leczniczą" wskazując, że jest to podmiot leczniczy, o którym mowa w art. 4, oraz lekarz lub pielęgniarka wykonujący zawód w ramach działalności leczniczej jako praktykę zawodową, o której mowa w art. 5. W art. 4 ust. 1 ustawy wskazano, że podmiotami leczniczymi są: 1) przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646) we wszelkich formach przewidzianych dla wykonywania działalności gospodarczej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, 2) samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, 3) jednostki budżetowe, w tym państwowe jednostki budżetowe tworzone i nadzorowane przez Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, posiadające w strukturze organizacyjnej ambulatorium, ambulatorium z izbą chorych lub lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, pielęgniarkę podstawowej opieki zdrowotnej lub położną podstawowej opieki zdrowotnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U. poz. 2217), 4) instytuty badawcze, o których mowa w art. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1158, 1452 i 2201), 5) fundacje i stowarzyszenia, których celem statutowym jest wykonywanie zadań w zakresie ochrony zdrowia i których statut dopuszcza prowadzenie działalności leczniczej, 5a) posiadające osobowość prawną jednostki organizacyjne stowarzyszeń, o których mowa w pkt 5, 6) osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, 7) jednostki wojskowe - w zakresie, w jakim wykonują działalność leczniczą. Obowiązek udostępniania pacjentowi dokumentacji medycznej podlega kontroli sprawowanej przez sądu administracyjne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2012 r. sygn. akt II OZ 958/12, publ. LEX nr 1248512). Dokumentacja, o którą zwracała się skarżąca została sporządzona przez Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów Sądu Okręgowego w [...] Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów (Dz.U. z 2015r. poz. 1418 ze zm.) w sądach okręgowych działają opiniodawcze zespoły sądowych specjalistów, zwane dalej "zespołami", których zadaniem jest sporządzanie, na zlecenie sądu lub prokuratora, opinii w sprawach rodzinnych i opiekuńczych oraz w sprawach nieletnich, na podstawie przeprowadzonych badań psychologicznych, pedagogicznych lub lekarskich. W oparciu o delegację zawartą wart. 4 ust. 4 wyżej cytowanej ustawy Minister Sprawiedliwości wydał zarządzenie z dnia 1 lutego 2016r. w sprawie ustalenia standardów metodologii opiniowania w opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów ( Dz. Urz. MS z 2016r. poz. 76) załącznikiem do którego są standardy metodologii opiniowania w opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów. Zgodnie z pkt 9 ppkt 9.3 Standardów metodologii materiały pochodzące z badania, stanowiące podstawę wydania opinii, nie mogą być udostępniane osobom badanym. W świetle powyższego słusznie podnosi Prezes Sądu Okręgowego, że do osób badanych nie można odnieść definicji pacjenta z art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Osoba badana nie zwraca się bowiem do zespołu o udzielenie świadczeń zdrowotnych ani nie korzysta ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych lub osobę wykonującą zawód medyczny. Opinia sporządzana przez zespół jest tworzona na zlecenie sądu lub prokuratora, a nie w związku ze zwróceniem się przez osobę badaną o udzielenie świadczenia zdrowotnego. Ani Prezes Sądu Okręgowego ani sam zespół nie mogą być też uznane, w świetle wyżej wskazanych przepisów, za "podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych", zobowiązany do tworzenia i udostępnienia dokumentacji medycznej. W konsekwencji materiały z badań przeprowadzanych przez specjalistów sądowych w ramach działania zespołu nie stanowią dokumentacji medycznej, o której mowa w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta tj. dokumentacji dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. Należy jednocześnie wskazać, że specjaliści zespołu sporządzają opinię, którą przekazują sądowi. Opinia z kolei znajduje się w aktach sprawy, co oznacza możliwość zapoznania się z jej treścią przez strony czy uczestników postępowania. W związku z powyższym uznać należy, że na Prezesie Sądu Okręgowego nie ciąży obowiązek udostępniania dokumentacji zespołu w trybie przepisów ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta; nie miał w związku z tym obowiązku wydania decyzji, ani postanowienia, czy też podjęcia działań określonych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a. W konsekwencji zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że może zachodzić w tym przypadku bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. W świetle art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Niedopuszczalność z powodu braku właściwości sądu administracyjnego występuje m.in. wówczas, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności (bezczynności) nieobjętych zakresem właściwości sądu administracyjnego, wynikającej z art. 3 § 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę.