II SAB/Bd 70/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia NSA Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Krystyny i Ryszarda R. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta B. w przedmiocie wezwania do odszkodowania i zadośćuczynienia za cierpienia moralne w kwocie 5000 zł postanawia odrzucić skargę. Krystyna l Ryszard R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. polegającą na niewydaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie wezwania z dnia [...] 2001 r. o odszkodowanie i zadośćuczynienie za cierpienia moralne w kwocie 5000 zł w związku z wydaniem bez podstawy prawnej postanowienia z [...] 2000 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie usunięcie składowiska odpadów komunalnych w m. W. w związku ze skażeniem środowiska na ich działkach gruntu nr [...] w miejscowości W. gmina S. na wniosek z [...] 2000 r. o kontrolę wysypiska w związku ze skażeniem środowiska. Zgodnie z przepisem art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, zm. Dz. U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1692) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów jedynie w przypadkach określonych w pkt 1-4 ww. przepisu. Oznacza to, że Sąd oceniając dopuszczalność skargi winien przede wszystkim zbadać czy sprawa, w której skarżący zarzuca organowi administracji bezczynność, podlega załatwieniu przez ten organ na drodze aktu administracyjnego wskazanego przez ustawodawcę w przepisie art. 3 § 2 pkt 1-4 ww. ustawy, tj. decyzji administracyjnej, postanowienia na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie w sprawie oraz innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego przyznania, stwierdzenia lu b uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Postanowieniem z dnia [...] 2000 r. nr [..] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. odmówił wszczęcia na postępowania administracyjnego z wniosku Krystyny i Ryszarda R. w sprawie wysypiska odpadów komunalnych Gminy B. w m. W. W związku z zażaleniem skarżących [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia [...] 2000 r. nr [...] Jp uchylił powyższe postanowienie w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, ze organ nadzoru budowlanego, wydał postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego bez żadnej podstawy prawnej, czym naruszył art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, podczas gdy powinien w myśl przepisu art. 105 § 1 Kpa umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Postanowienie to Krystyna i Ryszard R. w dniu [...] 2000 r. zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się stwierdzenia jego nieważności. Ponadto pismem z dnia [...] 2001 r. skarżący wezwali Powiatowego Inspektora dla Miasta B. do dobrowolnej zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia za szkody moralne w kwocie 5000 zł w związku z odmową wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wysypiska odpadów komunalnych Gminy Bydgoszcz postanowieniem, które zostało uchylone przez organ drugiej instancji, stwierdzający, że zostało wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na marginesie należy nadmienić, że pismem z dnia [...] 2002 r., skarżący analogiczne wezwanie skierowali także do [...] Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego. W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B., pismem z dnia [...] 2004 r. nr [...] wskazał, że nie jest możliwe określenie czy działania organów w niniejszej sprawie były nieprawidłowe, a tym samym żądanie odszkodowania do czasu rozstrzygnięcia skargi przez N acze1ny Sąd Administracyjny jest przedwczesne. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt. II SA/Gd 3317/00 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę Krystyny 1 Ryszarda R. uchylając postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] 2000 r., uchylające postanowienie organu pierwszej instancji i umarzające postępowanie w sprawie pozostawania obiektów budowlanych w zgodności z prawem oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowe Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. Należy jednakże podkreślić, iż dokonując badania zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej w przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził nieważności wskazanych wyżej postanowień, ani też wydania ich z naruszeniem art. 156 Kpa. Sąd uchylił postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pismem z dnia [...] 2004 r. ( doręczonym [..] 2004 r.) Krystyna i Ryszard R., w nawiązaniu do wyroku sądu administracyjnego zwrócili do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego z kolejnym odrębnym żądaniem zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia w kwocie 1500 zł z tego samego tytułu, a jednocześnie w dniu [...] 2004 r. wnieśli do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zażalenie na niezałatwienie w terminie przez organ pierwszej instancji ich pierwotnego wezwania do zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia w kwocie 5000 zł z dnia [...] 2001 r. W odpowiedzi, pismem z dnia 5 lipca 200 4r. WINB poinformował skarżących, że zgodnie z przepisem art. 160 Kodeksu postępowania administracyjnego odszkodowanie należy się tylko stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Wskazano także, iż z akt sprawy wynika, że skarżący nie są stroną takiej decyzji, a ewentualnego zadośćuczynienia za straty moralne mogą dochodzić na drodze postępowania cywilnego. W dniu [...] 2004 r. Krystyna i Ryszard R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. polegającą na niewydaniu rozstrzygnięcia od wniesionego do tego organu wezwania z dnia [...] 2001 r., wnosząc o zobowiązanie tego organu administracji do wydania decyzji w myśl art. 104 kpa oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. W ocenie Sądu przedmiotowy wniosek skarżących me podlegał rozstrzygnięciu organu administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej ani też w żadnej z form prawnych wskazanych w ramach przepisu art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z przepisem art. 160 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późno zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2004 r., jedynie stronie która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę od organu, który wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 156 § 1. O odszkodowaniu przysługującym od tego organu, w przypadku spełnienia wskazanych wyżej przesłanek, orzeka organ administracji publicznej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia przepisu art. 156 § 1 albo stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że została ona wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1. Jednocześnie strona niezadowolona z przyznanego jej odszkodowania przez organ administracji publicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, może wnieść powództwo do sądu powszechnego. Należy zatem wskazać, że dla realizacji dyspozycji tego przepisu niezbędne jest zaistnienie uprzednio ściśle określonej przez ustawodawcę przesłanki w postaci stwierdzenia w drodze ostatecznej decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, nieważności decyzji z powodu naruszenia przepisu art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego albo stwierdzenia, w myśl art. 158 § 2, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1. W niniejszej sprawie nie nastąpiło stwierdzenie ostatecznym orzeczeniem nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z dnia [...] 2000 r. nr [...] odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wysypiska odpadów komunalnych Gminy B. położonego w m. W., wobec czego brak było podstawy prawnej do rozpoznania wniosku strony poprzez wydanie decyzji administracyjnej, gdyż ewentualnego odszkodowania i zadośćuczynienia za szkody moralne związane z wydaniem postanowienia z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w przypadkach innych niż określone wart. 160 Kpa, skarżący mogli domagać się jedynie na drodze powództwa cywilnego w postępowaniu przed sądem powszechnym. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. w związku z kilkukrotnie zgłaszanymi żądaniami wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienia w formie pisemnej informował skarżących o braku podstaw do wydania decyzji na podstawie przepisu art. 160 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, zatem należy stwierdzić, że ich wniosek został rozpoznany przez właściwy organ. Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie może być potraktowany jako organ właściwy do wydania decyzji administracyjnej, ani też innego aktu administracyjnego w sprawie z wniosku o wypłatę odszkodowania oraz zadośćuczynienia za szkody moralne w związku z uchyleniem postanowienia przez sąd administracyjny z powodu naruszenia prawa. Niniejsza skarga na bezczynność została skierowana do organu administracji publicznej, który nie jest właściwy do załatwienia sprawy będącej przedmiotem wniosku, a ponadto sprawa nie podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej lecz w drodze postępowania przed sądem powszechnym, dlatego też jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu przez Sąd na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Także w orzecznictwie sadów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że: "nie wszystkie spośród prawnych form działania administracji publicznej objęte są przepisami tego kodeksu i tam gdzie nie maja one charakteru aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego, nie można posługiwać się trybem reagowania na bezczynność organu" ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2002 r. II SA 2280/01, Lex nr 83813, podobnie postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2004 r. OSK 547/04 opubl. ONSAiWSA z 2004 r., nr 3, poz. 51, wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2001 r. IV SA 961/99 Lex nr 78938). Z tych powodów, na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.