II SAB/Bd 74/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi P. J. na bezczynność Starosty w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że Starosta dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego P. J. z dnia [...] maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, 2) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Starosty do załatwienia wniosku skarżącego P. J. z dnia [...] maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, 4) zasądza od Starosty na rzecz skarżącego P. J. kwotę [...](sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. P. z dnia [...] czerwca 2021r. P. J. (dalej: skarżący, strona) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Starosty w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2021r. o udostępnienie informacji, zarzucając naruszenie: - art. 61 Konstytucji RP polegające na braku udostępnienia informacji publicznej; - art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm., dalej "u.d.i.p.") poprzez nieudostępnienie informacji publicznej, która nie została opublikowana w Biuletynie Informacji Publicznej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku. W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o: - stwierdzenie dopuszczenia się przez organ bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; - zobowiązanie organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2021r. o udostępnienie informacji publicznej; - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. 2. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o umorzenie postępowania wskazując, że organ wykonał czynność udostępnienia treści informacji publicznej. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] maja 2021r. wpłynęła informacja dotycząca transportu zbiorowego poprzez udostępnienie kopii (skanów) aktualnie obowiązujących umów o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego zawartych przez Powiat, gdzie w dokumencie stwierdzono brak jasno określonego podpisu. W dniu [...] czerwca 2021r. wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia braków ze względu na niejasność podpisanej informacji (brak pewności określenia strony wnioskodawcy). Braki zostały uzupełnione, lecz jednocześnie została wniesiona skarga. Działania organu nie nosiły znamion działań na szkodę strony, służyły ustaleniu danych podmiotu występującego z wnioskiem i po ich otrzymaniu bez zbędnej zwłoki dokument został udostępniony. 3. Pismem z dnia [...] listopada 2021r. Sąd wezwał organ do przedłożenia dokumentu z którego wynika w jakiej dacie organ doręczył skarżącemu pismo z dnia [...] czerwca 2021r. znak pisma [...] wraz z załącznikami (skany umów) stanowiące odpowiedź na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] maja 2021r. Organ nie udzielił odpowiedzi. W związku z powyższym pismem z dnia [...] listopada 2021r. Sąd zwrócił do skarżącego o udzielenie w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania czy otrzymał i w jakiej dacie pismo Starosty z dnia [...] czerwca 2021r. znak pisma [...] wraz z załącznikami (skany umów) stanowiące odpowiedź na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] maja 2021r. W piśmie z dnia [...] listopada 2021r. skarżący wskazał, że w dniu [...] czerwca 2021r. za pośrednictwem platformy ePUAP otrzymał pismo [...] z dnia [...] czerwca 2021r. wraz z załącznikami (skany umów), których dotyczył jego wniosek z dnia [...] maja 2021r. Na potwierdzenie powyższej okoliczności skarżący przedłożył zrzut z ekranu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: 4. Na wstępie wskazać należy, że sprawa została rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2021r. poz. 137), sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się zaś z sytuacją, gdy organ administracji publicznej będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. W kontrolowanej sprawie skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem do bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej doszło, gdyż załatwienie wniosku nastąpiło z naruszeniem ustawowego terminu do udostępnienia informacji publicznej i już po złożeniu skargi, co czyniło bezprzedmiotowym wyłącznie zobowiązanie do załatwienia wniosku, ale obligowało sąd do merytorycznej oceny stanu bezczynności. W pierwszej kolejności wskazać należy, że informacje objęte wnioskiem skarżącego złożonym przy użyciu platformy ePUAP w dniu [...] maja 2021 r., mieściły się w zakresie przedmiotowo-podmiotowym u.d.i.p. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Jak stanowi art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Wedle art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 920 ze zm.), powiat wykonuje określone ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym w zakresie transportu zbiorowego i dróg publicznych. Organami powiatu są rada powiatu i zarząd powiatu (art. 8 ust. 2 u.s.p.). Starosta jako przewodniczący zarządu powiatu (art. 26 ust. 2 u.s.p.) kieruje bieżącymi sprawami powiatu oraz reprezentuje powiat na zewnątrz (art. 34 ust. 1 u.s.p.). W świetle powyższych uregulowań, nie budzi wątpliwości, że Starosta, którego bezczynność została w niniejszej sprawie zaskarżona to podmiot, o którym mowa w art. 4 u.d.i.p., a zatem zobowiązany co do zasady do udostępnienia informacji publicznej. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zachodzi również druga przesłanka zastosowania przepisów omawianej ustawy. Informacje dotyczące zbiorowego transportu mają bez wątpienia charakter informacji publicznej, albowiem zbiorowy transport jest finansowany ze środków publicznych. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że u.d.i.p. nie określa żadnych szczególnych wymagań co do formy wniosku o udostępnienie informacji publicznej (poza utrwaleniem go w formie pisemnej), a zapisy u.d.i.p. jednoznacznie wskazują na wolę ustawodawcy do maksymalnego uproszczenia (odformalizowania) i przyspieszenia procedury w tej sferze. Dlatego też za dopuszczalną uznaje się formę wniosku o udostępnienie informacji publicznej w postaci tekstowej wiadomości elektronicznej przesłanej za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Co ważne taki sposób złożenia wniosku może być realizowany w sprawach o udostępnienie informacji publicznej zarówno z wykorzystaniem zwykłej poczty elektronicznej, jak i platformy ePUAP. Zaznaczyć należy też, że to na organach spoczywa obowiązek zapewnienia prawidłowego działania i właściwego obsługi oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (poczty elektronicznej, systemów ePUAP). Skutki błędów i nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (tak w postanowieniu NSA z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt I OZ 1414/15 i wyroku NSA z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2186/14). 5. Przenosząc powyższe regulacje na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że udostępnienie żądanych w niniejszej sprawie informacji nie nastąpiło w ustawowym terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, bowiem z urzędowego poświadczenia przedłożenia wniosku wynika, iż wniosek został doręczony organowi w dniu [...] maja 2021r., zatem 14-dniowy termin na udostępnienie informacji publicznej upływał z dniem [...] czerwca 202r. Tymczasem organ udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej dopiero pismem z dnia [...] czerwca 2021r. wraz z załącznikami (data odczytania przez skarżącego – [...] czerwca 2021r.). Organ nie udostępnił więc skarżącemu informacji publicznej w terminie przewidzianym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., co w konsekwencji prowadzi do uznania, że organ pozostawał w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W sprawie ustawowy maksymalny termin do udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej upływał z dniem [...] czerwca 2021r. Bezspornym jest, że organ udzielił odpowiedź na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej po upływie tego terminu, gdyż ostatecznie nastąpiło to pismem z dnia [...] czerwca 2021r., a więc już po złożeniu skargi do sądu administracyjnego (12 czerwca 2021r.). Stanowi to o dopuszczeniu się przez organ bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego, co Sąd – zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - stwierdził w pkt 1 sentencji wyroku. Odnosząc się do argumentacji organu zawartej w odpowiedzi na skargę wskazać należy, że organ prowadząc postępowanie w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie był władny wzywać skarżącego do uzupełnienia wniosku z dnia [...] maja 2021r. Wyjaśnić należy, że skuteczność zgłoszenia żądania udostępnienia informacji publicznej nie może być oceniana według reguł obowiązujących w klasycznym postępowaniu administracyjnym, albowiem do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła jedynie w odniesieniu do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostepnienie informacji (art. 16 u.d.i.p.). We wcześniejszym etapie postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest natomiast postępowaniem odformalizowanym, a przepisy u.d.i.p. nie wskazują jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku - poza utrwaleniem go w formie pisemnej. W sytuacji załatwienia sprawy po wniesieniu skargi na bezczynność organu, sąd umarza postępowanie, jednak wyłącznie w zakresie przewidzianego art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. środka w postaci zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Dlatego też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2021r. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność jakiej dopuścił się organ nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Stanowi je zatem stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne, niezaprzeczalne i w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Zdaniem Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność nie miała takich cech. Należy mieć bowiem na uwadze, że organ, choć z opóźnieniem udostępnił skarżącemu wnioskowaną informację, a opóźnienie w dokonaniu tej czynności nie było wynikiem celowego działania i wynikało wyłączenie z mylnego przekonania organu o konieczności uzupełnienia wniosku. Stąd też uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Brak przymiotu rażącego naruszenia prawa przy stwierdzonej bezczynności organu wykluczył orzekanie z urzędu o nałożeniu grzywny, a strona o nałożenie grzywny nie wnosiła. O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżącej uiszczonego wpisu od skargi w kwocie [...]zł, orzeczono na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.