II SAB/Bd 75/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2025 r. sprawy ze skargi [..] z siedzibą w [...] na bezczynność [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia statutu szkoły 1. zobowiązuje [..] do wydania postanowienia o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania z wniosku [..] w [..] z siedzibą w [...]z dnia [..] w terminie 30 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem prawomocności; 2. stwierdza, że [...] dopuścił się bezczynności w wydaniu postanowienia, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od [...] na rzecz [...] w [..] z siedzibą w [..] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Stowarzyszenie w O. (dalej: "stowarzyszenie", "skarżący") złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargą na bezczynność Kujawsko-Pomorskiego Kuratora Oświaty (dalej: "Kurator", "organ") w zakresie rozpatrywania żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie uchylenia statutu Liceum w B. z dnia 1 maja 2023 r., zarzucając Kuratorowi naruszenie art. 35 § 2 ew. art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: "k.p.a."). W związku z powyższym stowarzyszenie wniosło o: 1) stwierdzenie, że Kurator dopuścił się bezczynności przy rozpatrywaniu żądania wszczęcia postępowania administracyjnego z dnia 1 maja 2023 r., która to bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) zobowiązanie Kuratora do rozpatrzenia żądania w terminie 7 dni; 3) przyznanie od Kuratora na rzecz stowarzyszenia sumy pieniężnej w wysokości 2.500 zł; 4) zasądzenie od Kuratora na rzecz stowarzyszenia kwoty 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, na które składa się wpis sądowy uiszczony od niniejszej skargi. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że pismem z dnia 1 maja 2023 r. zażądał wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie uchylenia statutu Liceum w B. oraz dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu. W uzasadnieniu wniosku opisał naruszenia prawa przez ww. statut, a także wykazał związek celów statutowych Stowarzyszenia z przedmiotem postępowania administracyjnego oraz istnienie interesu społecznego we wszczęciu takiego postępowania. Kurator odpowiadając pismem z dnia 11 maja 2023 r. poinformował stowarzyszenie, że z treści złożonego pisma wynika, iż sprawa w nim przedstawiona dotyczy podejrzenia naruszenia prawa w statucie, w związku z czym podlega ona rozpoznaniu w trybie nadzoru pedagogicznego. Pismem z dnia 28 stycznia 2025 r. stowarzyszenie wniosło do Ministra Edukacji, za pośrednictwem Kuratora, ponaglenie na bezczynność Kuratora, które na dzień wniesienia skargi pozostało bez reakcji zarówno Ministra Edukacji, jak i Kuratora. W konsekwencji w ocenie skarżącego Kurator niewątpliwie pozostaje w stanie bezczynności. Stowarzyszenie wywiązało się z obowiązku uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, określonego w art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), gdyż wniosło ww. ponaglenie na bezczynność Kuratora. Stosownie do art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby żądać wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, wydaje postanowienie o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie (§ 2 ww. przepisu). Zdaniem stowarzyszenia z wyżej przytoczonych przepisów k.p.a. wprost wynika, że zarówno w przypadku pozytywnego, jak i negatywnego załatwienia żądania wszczęcia postępowania administracyjnego, właściwą formą działania organu administracji publicznej powinno być wydanie postanowienia. Podobny pogląd, dotyczący zresztą problematyki wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia statutu szkoły, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku z dnia 18 kwietnia 2024 r. (III OSK 1116/23, LEX nr 3710864). Nie ulega bowiem wątpliwości, że wydanie przez Kuratora decyzji administracyjnej o uchyleniu statutu szkoły wymaga wcześniejszego przeprowadzenia postępowania jurysdykcyjnego, którego wszczęcia Stowarzyszenie uprawnione jest żądać. Skarżący zaznaczył, że pismo Kuratora z dnia 11 maja 2023 r. nie może być uznane za postanowienie, gdyż brak w nim jednego z elementów tzw. "minimum decyzji administracyjnej", a mianowicie rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie powinno być wskazane w akcie administracyjnym na tyle jasno, żeby adresat tego aktu nie musiał domyślać się jakie rozstrzygnięcie zostało podjęte. Kurator, nie załatwiając sprawy w formie zgodnej z obowiązującym prawem (czyli w tym przypadku w drodze postanowienia), nie załatwił jej wcale. Tym samym pozostaje nadal w bezczynności, która ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa mając na uwadze, że stan bezczynności wynosi ok 23 miesiące. Ponadto Kurator nie zareagował na wniesione 30 kwietnia 2024 r. ponaglenie. Należyte uzasadnienie tego ponaglenia mogło i powinno stanowić okazję do refleksji Kuratora nad sposobem prowadzenia tegoż postępowania - Kurator nie skorzystał jednak z tej możliwości wybierając pozostanie całkowicie biernym. Zbiór tych okoliczności (znaczne opóźnienie w załatwieniu przedmiotowej sprawy, brak uzasadnienia tegoż opóźnienia, bierna postawa nawet po wniesieniu ponaglenia) bezsprzecznie wskazuje na złą wolę Kuratora. Te same przesłanki przemawiają za przyznaniem na rzecz stowarzyszenia sumy pieniężnej w postulowanej wysokości. Środek ten, mający charakter prewencyjno-represyjno-kompensacyjny, z pewnością osiągnie swój cel prewencji szczególnej oraz represji, pomimo stosunkowo niedużej proponowanej kwoty. Uzyskane w ten sposób środki będą wydatkowane na wykonywanie przez Stowarzyszenie zadań mieszczących się w zakresie pożytku publicznego, w tym edukowanie organów władzy publicznej na tematy związane z prawem oświatowym, co niewątpliwie przyniesie pozytywny skutek społeczny i wypełni cel prewencji ogólnej. 2. W odpowiedzi na skargę Kurator obszernie opisał podjęte działania w sprawie dostrzeżonych przez organ, a sygnalizowanych przez skarżącego nieprawidłowości w statucie Liceum w B.. Wyjaśnił, że wniosek stowarzyszenia został zakwalifikowany przez organ jako informacja o podejrzeniu naruszenia prawa w Statucie, a sprawa została skierowana do rozpatrzenia w trybie nadzoru pedagogicznego, w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 737 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. z 2024 r. poz. 15). O wynikach kontroli poinformowano Stowarzyszenie pismem z dnia 25 maja 2023 r. wskazując, iż brak jest podstaw do uchylenia statutu Liceum w B. albo niektórych jego postanowień. Dalej organ wskazał, że postępowanie administracyjne prowadzone w trybie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego nie zostało w tej sprawie wszczęte i nie było prowadzone. W odniesieniu do zarzutu, iż Kurator nie załatwiając sprawy w drodze postanowienia nie załatwił jej wcale organ wyjaśnił, że analiza treści żądania stowarzyszenia z dnia 1 maja 2023 r., a w szczególności uwag dotyczących niezgodności z prawem postanowień statutu prowadzi do konkluzji, iż w niniejszej sprawie przepis art. 114 Prawa oświatowego nie miał zastosowania z uwagi na jego cel, tj. uchylenie statutu szkoły. Żądanie uchylenia statutu nie jest tożsame z możliwością zmiany bądź doprecyzowania niektórych postanowień statutu. Brak możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie art. 114 Prawa oświatowego stanowi jednocześnie o braku podstawy do wydania postanowienia na podstawie art. 31 § 2 K.p.a. Żądanie organizacji społecznej dotyczyć może wyłącznie sprawy załatwianej w procedurze postępowania administracyjnego, natomiast zmiana niektórych postanowień statutu, w przeciwieństwie do uchylenia statutu, taką sprawą nie jest. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: 3. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Zgodnie z treścią art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu interpretacji albo do dokonania czynności lub zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszania prawa (art. 149a § 1a p.p.s.a.). Z kolei zgodnie z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej, takim środkiem jest ponaglenie złożone w trybie art. 37 § 2 k.p.a. W niniejszej sprawie został wyczerpany tryb przedskargowy. Dnia 28 stycznia 2025 r. skarżący złożył ponaglenie wobec bezczynności Kuratora w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z dnia 1 maja 2025 r., spełnione więc zostały warunki formalne do wniesienia skargi. Obecnie prawodawca rozróżnił stany bezczynności i przewlekłości w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Bezczynność ma miejsce wtedy, gdy sprawy nie załatwiono w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość ma miejsce, gdy postępowanie trwa dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Pojęcie przewlekłości jest zatem szersze. Zaznaczyć przy tym trzeba, że w takim postępowaniu kompetencja sądu ogranicza się wyłącznie do zbadania, czy organ miał - wynikający z przepisów prawa - obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminach ustawowych, wymienionych w art. 35 k.p.a., ewentualnie zasadnie przedłużonych na podstawach określonych w art. 36 k.p.a. lub w innym - wynikającym z przepisów prawa materialnego - terminie. W art. 12 § 1 k.p.a. ustawodawca nałożył na organy obowiązek działania w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia oraz zobowiązał do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia – o czym mowa w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W art. 35 § 1 i 3 k.p.a. zobowiązał organy do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Bezczynność jest więc związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość nie łączy się z przekroczeniem żadnych terminów. Oznacza to, że bezczynność zachodzi, gdy terminy ustawowe oraz wskazane przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, natomiast przewlekłość występuje wtedy, gdy terminy ustawowe oraz wskazane na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. jeszcze nie upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, mimo że z uwagi na swój charakter mogła być już załatwiona. Taką wykładnię art. 37 § 1 k.p.a. w zakresie zamieszczonych w tym przepisie definicji bezczynności i przewlekłości potwierdza uzasadnienie projektu ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 1183 Sejmu VIII kadencji). Za takim rozumieniem bezczynności i przewlekłości opowiedział się też Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że z art. 37 § 1 k.p.a. wynika, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III OSK 6127/21). 4. W tym miejscu zaakcentowania wymaga, że jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzenie, że organizacja społeczna jest legitymowana do wniesienia żądania, nie obliguje organu do wszczęcia postępowania, jedynie wówczas, gdy żądanie takie jest bezzasadne z innych powodów. Także jednak i w tym wypadku organ powinien wydać postanowienie, co wynika z brzmienia art. 31 § 2 zd. 2 k.p.a. Zatem analiza konstrukcji art. 31 § 1 i § 2 k.p.a. wskazuje jednoznacznie, że w sytuacji, w której wniosek o wszczęcie postępowania składa organizacja społeczna, a podany przez nią stan faktyczny sprawy może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania jurysdykcyjnego, obowiązkiem właściwego organu jest wydanie postanowienia rozstrzygającego o takim żądaniu (wyrok z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 1116/23 ). Jak trafnie bowiem wskazuje stowarzyszenie wobec formalnego żądania, zgłoszonego organowi pismem z dnia 1 maja 2023 r. w przedmiocie zarówno wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie uchylenia statutu Liceum w B., jak i dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu obowiązkiem organu było wydanie postanowienia o wszczęciu takiego postępowania lub o odmowie jego wszczęcia. W przypadku tego pierwszego rozstrzygnięcia, kolejnym obowiązkiem Kuratora było rozstrzygnięcie o dopuszczeniu lub odmowie dopuszczenia skarżącego do udziału w postępowaniu. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że na skutek wniosku stowarzyszenia, Kurator w odpowiedzi pismem z dnia 11 maja 2023 r. poinformował stowarzyszenie, że sprawa podlega rozpoznaniu w trybie nadzoru pedagogicznego, sprawowanego przez Kuratora na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 737 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. z 2024 r. poz. 15). O wynikach kontroli poinformowano stowarzyszenie pismem z dnia 25 maja 2023 r. wskazując, iż w dniu 18 maja 2023 r. rada pedagogiczna uchwaliła nowelizację szkoły, zgodnie z którą zmieniono brzmienie przepisów § 53 ust. 15, § 54 ust. 1-3, § 67 ust. 1 pkt 6, § 73 ust. 3 pkt 5 i pkt 6. W konsekwencji Kurator wskazał, iż brak jest podstaw do uchylenia statutu Liceum w B. albo niektórych jego postanowień. Tym niemniej wyjaśnić należy, że wniosek organizacji społecznej (Stowarzyszenia) o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia statutu szkoły publicznej lub niektórych jego postanowień oraz dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu musi być załatwiony w formie postanowienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 1378/23). Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Na mocy art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: wszczęcia postępowania (pkt 1) i dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu (pkt 2), jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Natomiast stosownie do treści § 2 tego artykułu organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu, lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że w związku ze złożonym przez stowarzyszenie wnioskiem z dnia 1 maja 2023 r. Kurator powinien był postanowieniem wszcząć z urzędu wnioskowane postępowanie i orzec o dopuszczeniu lub odmowie dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu albo postanowieniem odmówić wszczęcia postępowania. Na niekorzystne dla stowarzyszenia rozstrzygnięcia w tym zakresie przysługuje mu bowiem zażalenie, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Terminy rozpoznania wniosku Stowarzyszenia wskazane są w przytoczonym wyżej art. 35 § 1 k.p.a., miesiąc lub 2 miesiące. Kurator w tym terminie nie wydal postanowienia o wszczęciu postępowania i nie odmówił wszczęcia postępowania - a w konsekwencji nie dopuścił też stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu. Kurator nie zawiadomił też stowarzyszenia o przyczynie zwłoki w załatwieniu wniosku i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Kwestia zaś tego, czy ww. wniosek był zasadny czy nie, nie stanowi przesłanki do oceny bezczynności w rozpoznaniu tego wniosku. Stanowisko Kuratora w tym zakresie powinno być zawarte w postanowieniu rozstrzygającym wniosek stowarzyszenia. Należy też zwrócić uwagę na to, że treść wniosku stowarzyszenia nie upoważniała organu do jego jednoznacznej kwalifikacji, jako wniosku podlegającego rozpoznaniu w trybie nadzoru pedagogicznego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku i zobowiązał Kuratora do wydania postanowienia o wszczęciu lub o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku stowarzyszenia z dnia 1 maja 2023 r., w terminie 30 dni od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. 5. Jednocześnie Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., w pkt 2 sentencji wyroku stwierdził, że bezczynność organu w powyższym zakresie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Przypomnieć bowiem należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym stwierdzenie przez sąd rażącego naruszenia prawa przy bezczynności lub przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ wymaga zaistnienia szczególnych okoliczności, które należy rozpatrywać indywidualnie, w kontekście stanu faktycznego danej sprawy. Fakt przekroczenia ustawowych terminów załatwiania spraw sam w sobie, co do zasady, nie jest taką szczególną okolicznością. W konsekwencji stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, chociaż niewątpliwie stanowi naruszenie prawa, nie przesądza jeszcze o rażącym charakterze tego naruszenia (por. wyroki NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12 oraz z dnia 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2331/16). Należy mieć również na uwadze, że sformułowanie "rażące" oznacza działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyroki NSA z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 2563/13 oraz z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 652/15). Kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie bezczynności organu do naruszającej prawo w sposób rażący, jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa z jednoczesnym brakiem racjonalnego uzasadnienia. O rażącym naruszeniu prawa można także mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań lub też zaniechań, organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Chodzi tutaj o wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, takim jak oczywiście lekceważący stosunek organu do złożonego wniosku strony, duże natężenie braku woli organu w załatwieniu wniosku, działanie organu wbrew określonym standardom, bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla takiej praktyki (por. wyroki NSA z dnia 6 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 3918/18 oraz z dnia 9 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 120/2 z dnia 25 kwietnia 2025 r., sygn. akt I OSK 2386/24). Taka zaś sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Kurator, co prawda nie wydał postanowienia na podstawie art. 32 § 2 k.p.a., niemniej jednak faktycznie podjął działania zmierzające do usunięcia sprzecznych z prawem postanowień statutu szkoły, a o swoich działaniach poinformował stowarzyszenie, a zatem faktycznie postępował tak jakby uznał stowarzyszenie za podmiot działający na prawach strony. Organ zatem nie działał w sposób wskazujący na lekceważenie uprawnień stowarzyszenia, czy też prawa. Wniosek stowarzyszenia spowodował, że organ podjął stosowane działania i doprowadził do zmiany sprzecznego z prawem statutu placówki oświatowej. 6. W pkt 3 sentencji wyroku Sąd natomiast oddalił skargę w pozostałym zakresie, tj. co do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości 2.500 zł. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, m.in. stwierdzenia bezczynności organu, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Powyższe uprawnienie sądu ma charakter fakultatywny. Zasądzenie sumy pieniężnej w oparciu o przepis art. art. 149 § 2 p.p.s.a. pełni funkcję represyjną i prewencyjną, a przede wszystkim ma znaczenie kompensacyjne. Stanowi swego rodzaju rekompensatę i zadośćuczynienie za krzywdę moralną spowodowaną bezczynnością organu i za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakie strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (por. wyrok NSA z 16 lipca 2024 r. III OSK 2716/23, LEX nr 3739763). Mając na względzie powyższe Sąd uznał za niecelowe zastosowanie wobec organu wnioskowanego środka dyscyplinującego. Organ bowiem w ustawowym terminie zareagował na złożony wniosek. Nie można zatem stwierdzić, że zasądzenie sumy pieniężnej spełniłoby jakikolwiek cel dyscyplinujący wobec organu. Środek ten jest stosowany w szczególnie wyjątkowych sytuacjach, w których organ w sposób rażący, ze złej woli dopuszcza się zwłoki w załatwieniu sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektował obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. 7. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł. G. Saniewski H. Adamczewska-Wasilewicz M. Pawełczak