II SAB/Bd 95/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. G. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku J. G. z dnia [...] maja 2021 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zobowiązuje Wójta Gminy do załatwienia wniosku skarżącego wskazanego w pkt 1 sentencji wyroku, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyroku wraz z aktami sprawy, 4. oddala skargę w pozostałej części, 5. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącego J. G. kwotę [...](sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący – J. G., wnioskiem z [...] maja 2021 r., zwrócił się do Urzędu Gminy Ł. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania i przesłanie wskazanej poniżej dokumentacji: 1) Kto sporządził pismo z dnia [...] kwietnia 2021 roku znak: [...] sygnowane podpisem Wójta Gminy (imię, nazwisko, stanowisko, podległość służbowa, umiejscowienie w strukturze organizacyjnej urzędu)? 2) Kto sporządził Plan Modernizacji Dróg Gminnych na lata 2022-2024 i dalszy okres, o którym mowa w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 roku znak: [...] sygnowanym podpisem Wójta Gminy (imię, nazwisko, stanowisko, podległość służbowa, umiejscowienie w strukturze organizacyjnej urzędu)? 3) Proszę o wskazanie na czym polegała współpraca Radnych Rady Gminy Ł., będącymi członkami klubów radnych: "[...]" i "[...]" z Wójtem Gminy przy opracowaniu Planu Modernizacji Dróg Gminnych na lata 2022-2024 i dalszych okres, o którym mowa w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 roku znak: [...] sygnowanym podpisem Wójta Gminy (imię, nazwisko, stanowisko, podległość służbowa, umiejscowienie w strukturze organizacyjnej urzędu)? Proszę o przesłanie kopii dokumentacji świadczącej o takiej współpracy. 4) Proszę o przesłanie kserokopii Planu Modernizacji Dróg Gminnych na lata 2022-2024 i dalszy okres, o którym mowa w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 roku znak: [...] sygnowanym podpisem Wójta Gminy. Proszę o udostępnienie ww. informacji w formie pisemnej na adres skarżącego podany w części nagłówkowej pisma - w ustawowym terminie. W odpowiedzi na powyższy wniosek – jak wynika z twierdzeń organu, popartymi pisemnymi dokumentami, w tym wydrukiem komputerowym - pracownik obsługi organizacyjnej Urzędu Gminy w Ł. , pismem z [...] maja 2021 r., udzielił następujących informacji: 1. Autorem pisma z dnia [...] kwietnia 2021 r. (znak: [...]) jest Wójt Gminy. 2. Projekt Planu Modernizacji Dróg Gminnych na lata 2022-2024 i dalszy okres, sporządził Wójt Gminy J. Z. i został on skonsultowany z Klubami Radnych Rady Gminy Ł. "[...]" i "[...]". 3. Współpraca (kogo) z radnymi Klubów "[...]" i "[...]" w sprawie opracowania ww. planu polegała na udziale w dyskusji nt. projektu planu i uczestnictwie w jego dostosowywaniu do propozycji zgłaszanych wcześniej przez radnych z tych klubów. Ostatecznie pomiędzy stronami porozumienia został uzgodniony Plan Modernizacji Dróg Gminnych na lata 2021-26 i podpisany przez Wójta i Przewodniczących Klubów "[...]" i "[...]". 4. Załączam przedmiotowy plan w pdf. Organ do akt sprawy załączył dokument o nazwie: "[...] Pismem z [...] lipca 2021 r. skarżący złożył skargę do Sądu na bezczynność Wójta Gminy, wnosząc o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku, 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; 3) wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1000 zł; 4) zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek; 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176), zwaną dalej: "u.d.i.p.", w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że skarżący 12 maja 2021 r. złożył osobiście w Urzędzie Gminy Ł. wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a termin do jej udostępnienia upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Wskazano, że pomimo upływu tego terminu organ, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości i obciążenie skarżącego kosztami postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę stwierdzono, że wniosek o udzielenie informacji publicznej skarżącego wpłynął do organu 12 maja 2021 r. Wskazano, że wbrew twierdzeniom skarżącego, zgodnie z przepisem art. 13 ust. 1 u.d.i.p., na jego adres mailowy 27 maja 2021 r. została przesłana odpowiedź na zawarte we wniosku pytania wraz z wszystkimi wnioskowanymi dokumentami. Podkreślono, że skarżący jest radnym Rady Gminy Ł. i korespondencja została wysłana na jego mail ([...]), utworzony w związku z pełnioną przez niego funkcją, aby usprawnić i przyspieszyć komunikację z Urzędem. Komunikacja mailowa tut. Urzędu z Radnymi Rady Gminy Ł. jest usankcjonowana w § 23 ust. 1 Statutu Gminy Ł. i jest jedyną drogą komunikacji z radnymi oraz jest powszechnie stosowana (dowód: - kopia maila wraz z załącznikami; potwierdzenie wysłania maila; - uchwała Rady Gminy Ł. z dnia [...] grudnia 2018r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminy Ł.). Wobec powyższego wywodzono, że nie ma podstaw do twierdzenia, że skarżący nie otrzymał odpowiedzi na swój wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie dotyczyła bezczynności Wójta Gminy w zakresie wniosku strony skarżącej z 11 maja 2021 r. o przesłanie na adres podany we wniosku informacji wyżej szczegółowo opisanej, pogrupowanej w czterech punktach. Z treści wniosku wprost wynika, że strona występowała o udzielenie informacji w ramach dostępu do informacji publicznej w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2176), zwanej dalej u.d.i.p. Z twierdzeń organu, popartych wydrukiem komputerowym, wynika, że pismem z 27 maja 2021 r., pracownik organu udzielił skarżącemu w odpowiedzi na jego wniosek informacji o wyżej wskazanej treści, przy czym udzielone informacje wysłano na adres mailowy: [...], Powodem wysłania żądanych informacji na ten właśnie adres było – jak wynika z twierdzen organu - posiadanie przez organ wiedzy o tym, że adres ten jest adresem mailowym skarżącego, którego używa jako radny Rady Gminy Ł.. Rozstrzygając, czy organ do którego zwrócono się o udostępnienie informacji publicznej, pozostaje w bezczynności należy wziąć pod uwagę, że na gruncie przepisów u.d.i.p. realizacja "prawa dostępu do informacji publicznej" w formach przewidzianych przez ustawę (art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1-3), wymaga jednoczesnego zaistnienia trzech pozytywnych przesłanek: - informacja będąca przedmiotem żądania musi mieć charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., - adresatem żądania musi być podmiot zobowiązany do jej udzielenia, określony w art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p., - żądana informacja musi znajdować się w posiadaniu adresata żądania (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). W niniejszej sprawie niewątpliwym jest, że Wójt Gminy jest organem wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego a zarazem organem władzy publicznej i tym samym podmiotem zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udostępnienia informacji, o ile ta ma charakter publiczny oraz jeśli nią dysponuje. Co do charakteru informacji żądanej przez skarżącego stwierdzić należy, że przedmiotem wniosku są informacje bezpośrednio związane z publiczną działalnością wójta gminy i radnych w zakresie wykonywania zadań publicznych, co sprawia, że nie budzi wątpliwości, że wniosek dotyczy informacji publicznych w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Niewątpliwym jest też, że żądane informacje były w posiadaniu organu, skoro według jego stanowiska zostały w całości udzielone skarżącemu. W konsekwencji Sąd uznał, że żądane informacje mają charakter informacji publicznej i podlegają udostępnieniu w trybie przepisów u.d.i.p. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy – jak twierdzi organ - udostępnił on skarżącemu żądane informacje, skoro wysłał je na adres mailowy strony, czy też jak twierdzi skarżący, jakiekolwiek informacje nie zostały mu udostępnione pomimo upływu 14 dniowego terminu do ich udzielenia. Ocena prawidłowości stanowiska organu wymaga rozstrzygnięcia, czy zrealizował on powinności wynikające z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Załatwienie sprawy z wniosku o udostępnienie informacji publicznej polega albo na udzieleniu informacji w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem albo wydaniu decyzji o odmowie udzielenia informacji, zgodnie z art. 16 ust. 1 tej ustawy, lub umorzeniu postępowania w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy. W przedmiotowej sprawie nie doszło do żadnej ze wskazanych sytuacji i dlatego organ pozostaje w bezczynności. Trzeba w tym miejscu wyjaśnić, że wysłanie żądanych informacji na adres mailowy (organ nie wykazał braku warunków technicznych do wysłania informacji na adres stacjonarny), zostało co prawda uprawdopodobnione przez organ, lecz skarżący nie potwierdził otrzymania żądanych informacji w jakiejkolwiek części, co wynika ze skargi. Okoliczność więc nadania przez organ żądanych informacji na adres mailowy nie może w tych warunkach przesądzić, czy organ dochował warunków, które stawia przed nim art. 14 ust. 1 u.d.i.p., wymagający udzielenia informacji publicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem. Zgodnie bowiem z wnioskiem, skarżący domagał się udostępnienia żądanych informacji w formie pisemnej na jego adres podany w części nagłówkowej wniosku. Adresem tym był adres stacjonarny strony, a nie adres mailowy, którego skarżący nie podawał. Wysłanie więc żądanych informacji na niewskazany we wniosku adres mailowy odbyło się na ryzyko organu, że skarżący nie otrzyma wiadomości lub nie uzna takiej czynności za załatwienie wniosku. Nie jest rzeczą Sądu ocena zasadności przyjętego (mocno formalnego i rygorystycznego) rozwiązania ustawowego, lecz ocena, czy organ udzielił żądanej informacji publicznej zgodnie z omawianym przepisem, a więc w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem. Wobec faktu, że organ nie dochował warunków udzielenia informacji w sposób i w formie określonej przez skarżącego nie wykazując przy tym, że przyczyną tego był brak środków technicznych, należało uznać bezskuteczność udzielenia żądanych informacji, co w konsekwencji oznacza bezczynność organu. Z punktu widzenia regulacji przepisów u.d.i.p., bezczynność występuje w sytuacji, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje, względnie nie wyda decyzji odmawiającej udostępnienia żądanej informacji. Odnosząc powyższe do podjętych wyżej przez Sąd rozważań, należało uznać, że Wójt Gminy pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 11maja 2021 r. Jakkolwiek bezczynność organu spowodowana została błędnym przekonaniem, że udzielenie informacji publicznej na adres mailowy stanowi wypełnienie obowiązku ustawowego, to fakt ten nie ma znaczenia dla stwierdzenia pozostawania organu w bezczynności. Jak wskazuje się w doktrynie, przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Przyczyny przekroczenia terminu załatwienia sprawy mogą mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa (tak Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021). Wobec tego, zaszły przesłanki na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. do stwierdzenia bezczynności Wójta Gminy, jak też do zobowiązania go na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do rozpoznania wniosku skarżącego, o czym orzeczono w pkt 1 i 3 sentencji wyroku. Sąd orzekając na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji), rozstrzygnął tę kwestię w taki sposób, albowiem takiej kwalifikacji naruszenia prawa nie uzasadniały w niniejszej sprawie okoliczności działania organu. Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Naruszenie wymogów ustawowych w tym zakresie musi być znaczne i niezaprzeczalne, i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów prawa. Taka sytuacja w sprawie nie występuje, albowiem bezczynność organu wynikała z błędnego przeświadczenia, że wystarczającą formą i sposobem udzielenia żądanej informacji publicznej będzie udzielenie jej nie w sposób określony we wniosku, lecz w drodze korespondencji mailowej. Ponadto organ udzielając informacji publicznej odniósł się do wszystkich punktów wniosku i informację przesłał dochowując ustawowego 14 dniowego terminu, zgodnie z pieczęcią wpływu wniosku (12 maja 2021 r.). W konsekwencji powyższego brak było przesłanek do uznania, że do stwierdzonej bezczynności doszło z rażącym naruszeniem prawa i że zachodziły warunki do orzeczenia grzywny. Dlatego też w pozostałym zakresie skargę oddalono w pkt 4 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. przyznając skarżącej kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skutkiem niniejszego wyroku zaktualizuje się potrzeba ponownego rozpatrzenia przez organ wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z dnia 11 maja 2021 r., w formie i terminie przewidzianych przepisami u.d.i.p., z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Sąd orzekał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a.