SA/Bd 2337/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Asesor WSA Mirella Łent Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody K.-P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody K.-P. na rzecz skarżącego kwotę 525 zł (słownie: pięćset dwadzieścia pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W wyniku rozpatrzenia wniosku A. S. Burmistrz Miasta i Gminy S. K. decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł o wymeldowaniu R. S. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w S. K. Uzasadniając decyzję, organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nastąpiło faktyczne opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez R. S., który opuszczając miejsce pobytu stałego nie dopełnił obowiązku meldunkowego wynikającego z przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - -osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy, najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia-. Ponadto stwierdził, że skarżący podnosząc w trakcie postępowania wyjaśniającego kwestię utrudnionego dostępu do mieszkania na skutek wymiany zamków w drzwiach wejściowych, nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych. Tak więc, w sposób świadomy godził się z istniejącą sytuacją braku swobodnego dostępu do mieszkania. Ustalenie zaś praw do spornego lokalu mieszkalnego winno być rozstrzygane na drodze postępowania sądowego, a nie administracyjnego. Powyższą decyzję w trybie odwoławczym zaskarżył R. S.. W uzasadnieniu odwołania stwierdził, że nie zamieszkuje w spornym lokalu od 1996 r. z uwagi na konieczność podjęcia pracy w W.. Do czasu orzeczenia rozwodu z A. S. w 2000 r. przyjeżdżał do miejsca zamieszkania w S. K.. Po tym czasie nie miał takiej możliwości bowiem była żona uniemożliwiła mu dostęp do mieszkania na skutek wymiany zamków w drzwiach wejściowych. Decyzją z dnia [...] Wojewoda K.-P., rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym działając w granicach art. 138 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i stanowisko prawne organu I instancji podkreślając m.in. że obowiązek wymeldowania się z miejsca pobytu stałego powstaje w przypadku, gdy osoba opuszcza dotychczasowe miejsce stałego przebywania i przenosi się pod inny adres w tej samej miejscowości bądź zamierza zamieszkać w innej miejscowości. Zgłoszenie tego faktu powinno nastąpić najpóźniej w dniu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w sposób określony w art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. O powstaniu obowiązku wymeldowania się z miejsca pobytu stałego decyduje więc fakt opuszczenia zajmowanego lokalu lub pomieszczenia. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podkreślił, że wszelkie sprawy sporne dotyczące prawa do lokalu mogą być wyłącznie dochodzone na drodze postępowania cywilnoprawnego przed sądem powszechnym, a nie w drodze postępowania administracyjnego. Ponadto wskazał, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mają wyłącznie charakter rejestracyjno-porządkowy, co oznacza, że zameldowanie danej osoby pod konkretnym adresem winno być zgodne ze stanem faktycznym. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a w szczególności błędną interpretację art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez błędną jego wykładnię, a konkretnie przez uznanie, iż wymeldowanie jest możliwe w sytuacji, gdy opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu nie ma charakteru trwałego i nie jest dobrowolne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu swojego stanowiska powołał się na argumenty tożsame z argumentami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza skarga wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego w trybie przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). ustawa ta utraciła moc z dniem 31 grudnia 2003 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustrojów sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), a zgodnie z treścią art. 97§1 tej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz.1270 ). Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tą właściwie zinterpretowały i nie naruszyły zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. W zakresie tak określonej kognicji Sąd dopatrzył się w przedmiotowej sprawie uchybień organu administracji w interpretacji przepisów prawa materialnego. Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174 ze zm.) właściwy organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Organy orzekające w rozpoznawanej sprawie nie wyjaśniły przyczyn i okoliczności "opuszczenia" przez skarżącego przedmiotowego lokalu, a zwłaszcza czy opuszczenie to miało charakter trwały i wynikało z jego autonomicznej woli. W ocenie Sądu decyzja ta narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Artykuł ten jest przepisem ogólnym i wyraża zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta rozwijana jest wśród przepisów szczegółowych. Jednym z nich jest art. 77 § 1 kpa stanowiący, że organy administracji publicznej są obowiązane zebrać pełny materiał dowodowy i ocenić go w sposób wyczerpujący. W związku z tym organy te przeprowadzając postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie powinny dążyć nie tylko do ustalenia czy skarżący opuścił dotychczasowy adres lecz również z jakiego powodu to nastąpiło. Pominięty został również fakt ponoszenia przez skarżącego, także po rozwodzie, wielokrotnych opłat na poczet alimentów oraz kosztów utrzymania mieszkania. Okoliczności powyższe, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie zostały należycie wyjaśnione, a także z naruszeniem art. 107 § 3 kpa rozważone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co budzi poważne wątpliwości, czy opuszczenie przedmiotowego lokalu przez skarżącego miało charakter trwały i czy było ono dobrowolne, a zatem, czy rzeczywiście spełniona została ustawowa przesłanka wymeldowania jej z miejsca stałego pobytu, jaką jest opuszczenie lokalu bez wymeldowania się. Mając na uwadze powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych przyczyn Sąd, na zasadzie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. E. Piechowiak J. Grzęda M. Łent