SA/Bd 2502/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie WSA Sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik (spr.) Asesor WSA Mirella Łent Protokolant Hanna Szpunar-Radkowska po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi "M." Spółka z o.o. w T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w T. z dnia [...] nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego 10 zł (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego SA/Bd 2502/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., po rozpoznaniu odwołania "M." Sp. z o.o. w T. , orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w T. z dnia [...] nr [...] w zakresie nakazującym rozbiórkę stalowej konstrukcji pod urządzenia wentylacyjne obsługujące sklep spożywczy "M." na parterze wielorodzinnego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w T. i jednocześnie uchylił zaskarżoną decyzję w części wskazującej jako jej adresata D. W. zobowiązując do wykonania powyższego nakazu "M." Sp. z o.o. W uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, iż organ I instancji w decyzji swej nieprawidłowo wskazał zobligowanego do jej wykonania D. W., bowiem z akt sprawy wynika, że właścicielem sklepu i inwestorem konstrukcji pod obsługujące tenże sklep urządzenia wentylacyjne jest "M." Spółka z o.o., a D. W. jest jej dyrektorem i uchybienie to sprostowano niniejszą decyzją. Nadto ustosunkowując się do zarzutów odwołania dyrektora Sp. z o.o. "M." D. W. organ II instancji m. in. podniósł, że obszerny materiał dowodowy i kolejne pisma "M." Sp. z o.o. świadczą, że strona brała czynny udział w postępowaniu administracyjnym oraz, iż z uwagi na to, że inwestor nie wykonał nałożonego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 106 poz. 1126 z późn. zm.) obowiązku dostarczenia określonych dokumentów dotyczących stalowej konstrukcji pod wentylatory w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, zasadnie organ nadzoru budowlanego nakazał na mocy art. 51 ust. 2 cyt. ustawy rozbiórkę wyżej wymienionego obiektu budowlanego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy z dnia [...] "M." Sp. z o.o. w T. wniosła o uchylenie w całości decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] zarzucając naruszenie art. 156 §1 pkt 4 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji skierowanej do osoby nie będącej stroną w sprawie, obrazę art. 10 §1 kpa poprzez uniemożliwienie stronie zapoznania się z wynikami całego postępowania przed wydaniem ponownej decyzji przez organ I instancji oraz naruszenie art. 32 ust. 2 prawa budowlanego przez przyjęcie, że nie dostarczono dokumentów wymienionych w decyzji z dnia [...]. Zdaniem skarżącej spółki wskazanie w decyzji administracyjnej jako strony podmiotu nie mającego takiego przymiotu nie może być zakwalifikowane jako pomyłka, a nadto z uwagi na bezskuteczne zwrócenie się z wnioskiem do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o wydanie uzgodnień należało przyjąć, stosownie do art. 32 ust. 2 prawa budowlanego, że organy te nie zgłaszają zastrzeżeń do przedstawionych rozwiązań. Poza tym przepisy art. 50 i 51 prawa budowlanego dotyczą wyłącznie wykonywanych robót zaś przy konstrukcji, której rozbiórkę nakazano strona w ostatnich latach żadnych robót nie prowadziła. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zawarte w zaskarżonej decyzji stanowisko, iż spółka "M." reprezentowana przez dyrektora brała udział w postępowaniu administracyjnym, wymieniona była w rozdzielniku decyzji organu I instancji, złożyła odwołanie od tychże decyzji, a nadto nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego i z tego powodu uchylono decyzję organu I instancji, tylko w części wskazującej błędnie zobowiązanego do wykonania tejże decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa. Na wstępie należy zaznaczyć, że z uwagi na niezakończenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie do dnia 31 grudnia 2003r., stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) skarga podlegała rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004r. Natomiast przy ocenie legalności wydanych w sprawie rozstrzygnięć kierowano się przepisami prawa budowlanego obowiązującymi w dacie podejmowania decyzji. Jedną z podstawowych w postępowaniu administracyjnym jest wyrażona w art. 10 §1 kpa zasada czynnego w nim udziału strony, obejmująca m. in. możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ustosunkowanie się do materiału faktycznego i prawnego oraz dowodów będących podstawą do podjęcia decyzji jest szczególnym uprawnieniem strony i odstąpienie od tego stadium oceny wyników postępowania dowodowego jest możliwe jedynie w szczególnych sytuacjach określonych w art. 10 §2 kpa. Podnieść przy tym należy, że prawu strony do wypowiedzenia się przed rozstrzygnięciem sprawy towarzyszy obowiązek prowadzącego postępowanie organu pouczenia tejże strony o przysługującym jej uprawnieniu i wstrzymania się z wydaniem decyzji do czasu złożenia przez nią w powyższym zakresie w określonym terminie oświadczenia. Tak więc to nie strona, lecz organ winien wykazać odpowiednią aktywność w celu zapewnienia jej czynnego udziału w tej fazie postępowania. Jakkolwiek z licznych pism znajdujących się w aktach organu I instancji podpisywanych przez D. W. jako Dyrektora Sp. z o.o. "M." w T. oraz udzielonych mu przez ich adresatów odpowiedzi wynika, iż strona przejawiała dużą aktywność w toku postępowania administracyjnego w celu wykazania swoich racji, to jednak przed wydaniem kończących postępowanie przed tym organem w przedmiocie rozbiórki kolejnych dwóch decyzji, w tym decyzji z dnia [...], o fakcie zakończenia czynności nie została powiadomiona, nie pouczono jej o prawie zapoznania się z aktami i wynikającym z art. 10 §1 kpa uprawnieniu oraz nie złożyła nawiązującego do tych uprawnień oświadczenia. Nie bez znaczenia jest w tym miejscu okoliczność, iż w przeddzień wydania wskazanej wyżej decyzji tj. [...] w obecności dyrektora spółki pracownicy Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w B. – Oddział Zamiejscowy w T. dokonali pomiarów hałasu w budynku przy ul. [...], które to pomiary D. W. kwestionował, a z akt sprawy nie wynika, by Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego posiadał w tym zakresie informacje. Kserokopie decyzji organów inspekcji sanitarnej I i II instancji będących następstwem wspomnianych pomiarów załączyli do złożonego w dniu 27 listopada 2003r. w Sądzie wniosku uczestnicy postępowania sądowego D. S. i E. J. W związku z powyższym Sąd nie podzielił wynikającego z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. stanowiska, iż "M." miała zapewniony pełny czynny udział w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed organem I instancji. Nadto, w ocenie Sądu, wymienienie w sentencji decyzji administracyjnej jako adresata tejże decyzji podmiotu nie mającego przymiotu strony, a takiego nie posiadał D. W. jako osoba fizyczna, lecz spółka będąca właścicielem sklepu i stalowej konstrukcji wykorzystywanej przy wentylowaniu pomieszczeń sklepu, nie może być zakwalifikowane, jak to uczynił organ II instancji w zaskarżonej decyzji, jako uchybienie, które może być "sprostowane" w drodze merytorycznego rozstrzygnięcia tego organu. Ranga wskazanego uchybienia jest tak istotna, że uznane zostało ono przez ustawodawcę, w przypadku decyzji ostatecznej, za podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Przepis art. 138 kpa nie przewiduje jednak tego rodzaju możliwości na etapie postępowania odwoławczego, a strona skarżąca, jak wynika ze skargi, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Niezależnie od tego podnieść należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 §3 kpa, bowiem nie ustosunkowano się w nim do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, a zwłaszcza dotyczących braku wszechstronnej analizy okoliczność sprawy, oparcia decyzji na ustaleniach sprzecznych z rzeczywistym stanem faktycznym i nie przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, do czego obligowała Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wcześniejsza kasacyjna decyzja organu II instancji z dnia [...]. Dodatkowo Sąd zauważa, że nie wskazano też jako podstawy prawnej nałożenia na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego na stronę obowiązków, których niewykonanie skutkowało decyzją o rozbiórce, przepisu ust. 4 tego artykułu, jakkolwiek nie tylko w skardze do Sądu lecz również w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w T. z dnia [...] strona błędnie wywodziła, że cyt. art. 51 prawa budowlanego może być stosowany wyłącznie do robót aktualnie prowadzonych, a nie zakończonych. Mając na uwadze, że wskazane wyżej uchybienia przepisom procedury mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia dotyczą postępowań przed organami obydwu instancji, na podstawie art. 145 §1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Rozpoznając sprawę na nowo, niezależnie od konwalidowania powyższych uchybień, organy będą mogły rozważyć ewentualne nowe okoliczności faktyczne istniejące w dacie ponownego rozpatrzenia sprawy wiążące się z zarzutami podnoszonymi przez właścicieli mieszkań sąsiadujących z zakłócającym ich spokój urządzeniem wentylacyjnym zamocowanym na stalowej konstrukcji, rozbiórki której dotyczy postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez organy I instancji art. 32 ust. 2 prawa budowlanego, bowiem przepis ten nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, skoro nie wchodziło w grę przedstawienie do zaopiniowania przeprowadzonych przez inwestora rozwiązań, o których mowa w tymże przepisie, wiążących się z ubieganiem się o pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego. G. Malinowska-Wasik W. Czerwiński M. Łent