SA/Bd 2515/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Pietrasik, Sędziowie WSA: Teresa Liwacz (spr.), asesor sądowy Urszula Wiśniewska, Protokolant: Joanna Szklarska, po rozpoznaniu w dniu 07 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę SA/Bd 2515/03 Uzasadnienie Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją z dnia [...] nr [...] po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, co następuje: W dniu [...] w Oddziale Celnym w G., P. N. działając we własnym imieniu i na własną rzecz, zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu samochód osobowy marki Opel, Nr nadwozia [...], rok produkcji 1999. Do zgłoszenia celnego załączono: fakturę nr [...] z dnia [...] w której wartość towaru została określona na kwotę [...] oraz Deklarację Wartości Celnej. Naczelnik Urzędu Celnego przyjął powyższe zgłoszenie celne, bowiem odpowiadało ono wymogom formalnym w myśl art. 64 § 1 i 2 Kodeksu celnego i zostało ono zaewidencjonowane pod numerem [...], następnie przeprowadzono jego weryfikację oraz rewizję celną. Decyzją z dnia [...] organ I instancji uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego towaru, na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego. W celu upewnienia się, co do prawidłowości zadeklarowanych danych, z uwagi na niską wartość towaru, uwidocznioną na fakturze [...] z dnia [...], Naczelnik Urzędu Celnego w T., wystąpił z wnioskiem do belgijskiej administracji celnej o dokonanie weryfikacji celnej w/w faktury w siedzibie sprzedającego. Belgijskie organy celne, po przeprowadzeniu stosownego dochodzenia w siedzibie firmy V., nadesłały uwierzytelnione kopie dokumentów świadczących o zaniżeniu wartości celnej samochodu marki Opel. Dokumentami tymi są: - faktura nr [...] z dnia [...] zaksięgowana w dokumentacji finansowo – księgowej firmy V.; - zgłoszenie celne [...] z dnia [...], na podstawie którego przedmiotowy samochód został wyeksportowany z Belgii. Z dokumentów tych wynika, że samochód będący przedmiotem sprawy został sprzedany za kwotę [...], a nie jak zadeklarowano za kwotę [...]. W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Celnego w T., postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wznowił postępowanie zakończone decyzją [...] z dnia [...] uznającą zgłoszenie celne zawarte w dokumencie [...] z dnia [...] za nieprawidłowe. Pismem, z dnia 10 marca 2003r. skarżący złożył wyjaśnienia dotyczące transakcji zakupu spornego samochodu, także jego transportu. Oświadczył, iż czynności tych dokonała w jego imieniu upoważniona osoba. Pełnomocnik Strony, pismem z dnia 20 marca 2003r. wniósł o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji odmówił przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Naczelnik Urzędu Celnego w T. wydał decyzję z dnia [...] Nr [...] w której uchylił decyzję [...] z dnia [...], uznając zgłoszenie celne z dnia [...] za nieprawidłowe i określił kwotę wynikająca z długu celnego na sumę [...]. Strona została wezwana do zapłaty powyższej kwoty wraz z odsetkami wyrównawczymi, naliczonymi od dnia powstania długu celnego. Od powyższej decyzji, Pełnomocnik Strony wniósł odwołanie do organu II instancji wnosząc o uchylenie całości decyzji oraz o wstrzymanie jej wykonania. Pełnomocnik Strony zaskarżył także postanowienie z dnia [...] w przedmiocie przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez Stronę. W wyniku wniesienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Stronę wezwano do złożenia zabezpieczenia wskazując jego formy, zgodnie z art. 202 § 1 ustawy Kodeks celny. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w T. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, z uwagi na to, iż Strona nie przedstawiła potwierdzenia złożenia zabezpieczenia kwoty długu celnego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T., po rozpoznaniu odwołania Strony, z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w T. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż działanie organu celnego podjęte zostało na mocy art. 83 § 1 ustawy Kodeks celny, który uprawnia organ celny do kontroli zgłoszenia celnego z urzędu lub na wniosek strony. Przyczyną wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawy była treść raportu belgijskiej administracji celnej, który ujawnił dowody świadczące o zaniżeniu wartości celnej towaru. Ujawniono, iż przedstawiona przez belgijski podmiot faktura oraz karta Nr [...] zgłoszenia celnego tranzytowego [...], wystawione zostały na identyczną wartość przedmiotowego samochodu, są opatrzone tą samą datą, co jednoznacznie wskazuje na ich wiarygodność, a podważa autentyczność dokumentów, przedstawionych przez skarżącego. W myśl art. 194 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, przedmiotowy raport posiada walor dokumentu urzędowego, co oznacza, iż korzysta on z domniemania zgodności z prawdą. Zgodnie z treścią art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego uwierzytelnione kserokopie przesłanych dokumentów są dowodami wiarygodnymi. Działania organów celnych prowadzone były w oparciu o Protokół 6 Układu Europejskiego, który zawiera postanowienia dotyczące wzajemnej pomocy prawnej w sprawach celnych, w celu wykrycia naruszenia ustawodawstwa celnego. Informacje uzyskane w powyższy sposób mogą być wykorzystywane jako dowody w postępowaniu prowadzonym przez organy celne państwa, zwracającego się z prośbą o pomoc. Jak ustaliły belgijskie służby celne w tego rodzaju transakcjach płatności dokonywano gotówką, nie sprawdzano tożsamości kupujących, brak jest również potwierdzenia odbioru. Zdaniem organu celnego, skarżący winien zadbać o to by posiadać dokument potwierdzający dokonanie zapłaty, gdyż to on miał interes w uzyskaniu faktury wskazującej na niższą wartość zakupionego towaru. Dyrektor Izby Celnej w uzasadnieniu swojej decyzji, wbrew zarzutom Strony, uznał, iż zarówno faktura przedstawiona do zgłoszenia celnego jak i ujawniona przez belgijskie organy celne, zawierała wszelkie niezbędne elementy, na podstawie których można ustalić wartość celną towaru. W odniesieniu do zarzutu Strony w kwestii zastosowania niewłaściwej stawki celnej organ II instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie stwierdzono brak prawidłowego dokumentu uprawniającego do zastosowania stawki obniżonej i w związku z powyższym zastosowano stawkę określoną dla towarów klasyfikowanych do kodu PCN 870332901. Podkreślił, iż zastosowanie preferencji celnych ma miejsce po jednoczesnym spełnieniu następujących warunków: - na towar ustanowiono obniżona stawkę celną; - pochodzenie towaru z obszaru Unii Europejskiej zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze. Zgodnie z treścią art. 13 § 3 pkt. 4 Kodeksu celnego, taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polska z niektórymi krajami lub grupami krajów. Rachunek znajdujący się w dokumentach księgowych eksportera nie zawierał wymaganej deklaracji na fakturze, która mogłaby stanowić podstawę zastosowania preferencyjnych stawek. W związku z powyższym organ uznał, że Strona nie była zainteresowana przedstawieniem niniejszej faktury przy zgłoszeniu celnym. Dyrektor Izby Celnej ponadto wyjaśnił, iż wbrew twierdzeniom strony, w przedmiotowej sprawie nie zachodziła konieczność posługiwania się zastępczymi metodami dowodowymi, a wartość celna towaru w przedmiotowej sprawie została określona w oparciu o art. 23 § 1 Kodeksu celnego. Jak wskazano w uzasadnieniu niniejszej decyzji, stan faktyczny został szczegółowo wyjaśniony przez organ celny, który odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu oraz pismach strony składanych w toku postępowania. Stwierdzono, iż zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Na powyższą decyzję w dniu [...] skarżący wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie przedmiotowej decyzji , jak również decyzji organu I instancji, wstrzymanie jej wykonania oraz orzeczenie o kosztach postępowania . W uzasadnieniu skargi skarżący zarzuca organom celnym naruszenie art. 121, 188, 122, 187, 180, 210 Ordynacji podatkowej, co spowodowało ujemne skutki dla strony działającej w dobrej wierze, przerzucało następstwa nieznajomości prawa przez funkcjonariuszy celnych na Stronę, nie wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, rozstrzygnięcie niejasności na niekorzyść Strony, przyjęcie wbrew zasadom postępowania podatkowego, że ciężar dowodu spoczywa na Stronie, powołanie dowodów niekorzystnych dla Strony, pominięcie istotnych dla sprawy dowodów źródłowych, nie przeprowadzenie ekspertyz grafologicznych, najdujących się na obu fakturach podpisów, stempli pisma, brak ustaleń w zakresie druków faktur, jakimi posługiwał się sprzedawca przed transakcją ze skarżącym. Strona zakwestionowała fakturę eksportera jako nie posiadającą podpisu sprzedawcy oraz kupującego. Podniosła, że organ nie wyjaśnił, czy informacja administracji belgijskiej dotyczy przedmiotowej sprawy, bowiem nie wynika z niej, że zawarte ustalenia dotyczą przedmiotowej faktury, jak również nie wskazał w uzasadnieniu decyzji podstawy przyjęcia takiego stanowiska. Zdaniem skarżącego organ nie ustalił, jaką kwotę zapłacił kupujący, nie zebrał informacji o cenach pojazdów z innych komisów na terenie Belgii, nie ustalił w jakiej formie nastąpiła zapłata za samochód. Skarżący zarzucił podmiotom belgijskim dokonanie fałszerstwa wskazując, iż przy stanie technicznym przedmiotowego towaru jego wartość podana na fakturze eksportera była znacznie zawyżona. Strona podniosła, że organy belgijskiej administracji celnej nie wskazały dowodów na poparcie dokonanych przez nią ustaleń faktycznych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zawarte u uzasadnieniu skarżonej decyzji, jak również zawartą w nim argumentację. Podkreślił, iż organ celny nie jest bezwzględnie związany w gromadzeniu materiału dowodowego wnioskami stron, lecz sam zakreśla granice postępowania dowodowego, kierując się własnym przekonaniem, co do zasadności udowadniania pewnych faktów. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej stan faktyczny niniejszej sprawy opisany został w sposób wyczerpujący, organy celne odniosły się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniach, jak również w pismach strony składanych w toku postępowania. W żadnej mierze organ celny, dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie wartości celnej towaru, w postaci samochodu osobowego marki Opel, importowanego z Belgii przez skarżącego. Skarżący dokonując zgłoszenia celnego dołączył fakturę zakupu przedmiotowego auta Nr [...] z dnia [...], wystawioną przez sprzedającego, firmę V. za cenę zakupu określoną na [...]. Organ celny, na skutek wątpliwości co do zadeklarowanej ceny transakcji, korzystając z regulacji art. 83 Kodeksu celnego, zwrócił się w drodze pomocy prawnej do organów belgijskiej administracji celnej o przeprowadzenie stosownego dochodzenia na okoliczność prawdziwości danych zawartych, w przedłożonej fakturze. Zgodnie z art. 2 protokołu VI Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony ( Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 308 ze zm. ) Umawiające się Strony, udzielają sobie wzajemnie pomocy w sposób i na warunkach przewidzianych niniejszym protokołem, w celu zapewnienia prawidłowego stosowania ustawodawstwa celnego, w szczególności przez zapobieganie, prowadzenie dochodzeń i wykrywanie naruszeń tego ustawodawstwa. Pomoc ta będzie udzielana szczególnie, gdy otrzymają informacje dotyczące działań, które naruszyły, naruszają lub naruszyłyby to ustawodawstwo i które mogą interesować drugą, Umawiającą się Stronę. Następne przepisy ( art. 4 – 8) regulują dobrowolną pomoc w zakresie, takim jak: dostarczanie, powiadamianie, formę i treść wniosków o pomoc, realizację wniosków, formę przekazywanych informacji. Art. 11 ust. 2 protokołu VI stanowi, że uzyskane informacje mogą być wykorzystane w postępowaniu sądowym lub administracyjnym, wszczętym w wyniku nieprzestrzegania przepisów celnych. Ustęp 3 tego artykułu stanowi, że Umawiające się Strony mogą w swoich aktach, sprawozdaniach, zaświadczeniach oraz postępowaniach sądowych wykorzystywać jako dowody informacje i dokumenty otrzymane stosownie do niniejszego protokołu. W wyniku wykonania wniosku o udzielenie pomocy prawnej belgijska administracja celna nadesłała raport z dochodzenia, w którym ujawnia dowody, które określają cenę sprzedaży przedmiotowego samochodu na kwotę [...]. Tymi dowodami są faktura Nr [...] z dnia [...] i zgłoszenie celne [...] z dnia [...] na podstawie, którego pojazd został wyeksportowany z Belgii. Na gruncie ustawodawstwa krajowego, na mocy art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) dokumenty urzędowe, sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy administracji publicznej, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zasadę tę stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych, sporządzonych przez inne jednostki, jeżeli na podstawie innych przepisów, są uprawnione do ich wydania. Przeciwieństwem dokumentów urzędowych są dokumenty prywatne, którymi są powstałe dokumenty nie spełniające powyższych kryteriów. Dokumentom urzędowym Ordynacja podatkowa przyznaje zwiększoną moc dowodową – stanowią bowiem one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Dokumentom tym przysługują dwa domniemania: prawdziwości (autentyczności) i zgodności z prawdą. Zasady te nie wykluczają jednak możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów. Sąd podziela pogląd organów celnych, że przedmiotowy raport belgijskiej administracji celnej posiada walor dokumentu urzędowego i korzysta n z domniemania zgodności z prawdą, a uwierzytelnione kserokopie przesłanych dokumentów, załączonych do raportu, są dowodami wiarogodnymi. Okolicznością, która pozwala na ustalenie, że prawidłowe było zakwestionowanie przez organy celne wartości celnej towaru, podanej przez skarżącego, jest właśnie treść nadesłanego raportu, do którego dołączono sporne dokumenty. Z oficjalnego pisma ( raportu) w ramach wykonywania pomocy prawnej wynika, że belgijskie organy celne, po przeprowadzeniu stosownego dochodzenia tj. analizy dokumentacji księgowej sprzedawcy stwierdziły, że nadesłane do weryfikacji faktury były w znacznej większości dokumentami fałszywymi, przedstawiającymi zaniżoną wartość towaru. Jednocześnie niektóre z faktur odpowiadały dokumentom znajdującym się u sprzedawcy, co pozwala także organowi na wnioski względem dokumentów odbiegającym formą i treścią od prawdziwej dokumentacji. Takie porównanie stwarza uzasadnienie do odmówienia wiarygodności dokumentom innym niż znajdujące się u sprzedawcy. Zarzuty strony wobec organów celnych przerzucania następstw nieznajomości prawa przez funkcjonariuszy celnych na stronę, nie wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, przyjęcia wbrew zasadom postępowania podatkowego, że ciężar udowodnienia spoczywa na stronie, nie przeprowadzenie ekspertyz grafologicznych, znajdujących się na obu fakturach podpisów, stempli pisma, brak ustaleń w zakresie druków faktur, jakimi posługiwał się sprzedawca przed transakcją ze skarżącym - są nietrafne. Wbrew poglądom skargi, nie ma potrzeby szerszego przeprowadzania postępowania dowodowego. Granice postępowania dowodowego określone są celem danej czynności. Postępowania dowodowego nie prowadzi się " w nieskończoność". Przedstawione faktury, ujawnione zostały przez belgijskie organy celne wraz ze zgłoszeniem celnym przedstawionym w Belgii, są wystarczającymi dowodami. Skarżący nie zdołał przeprowadzić dowodu obalającego moc dowodową przedstawionego przez belgijską administrację celną, raportu. Samo zaprzeczenie strony co do ustaleń organu I instancji oraz zgłoszenie żądania przeprowadzenia dalszych czynności sprawdzających i dowodów nie związało organu odwoławczego, skoro dotyczyło okoliczności ustalonych wyczerpująco innymi dowodami bądź okolicznościami nieistotnymi dla sprawy. Zasada dochodzenia prawdy obiektywnej nie jest regulatorem ciężaru dowodu. Z doświadczenia życiowego wynika, że skarżący miał interes w zmniejszeniu swoich obciążeń finansowych poprzez zaniżenie wartości celnej towaru. Należy zgodzić się ze zdaniem organu celnego, że to skarżący winien zadbać o to, aby posiadać dokument potwierdzający dokonanie zapłaty gdyż to on miał interes faktyczny w zaniżeniu wartości celnej towaru. Nie można podzielić poglądu skarżącego, że naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych spowodowało ujemne następstwa dla skarżącego, który działał w dobrej wierze. Takie stwierdzenie zakłada a priori, że nastąpiło naruszenie tej zasady. Skarżący nie przedstawił na czym polegać miało jego działanie w dobrej wierze, skoro faktura przedstawiona polskim organom celnym, różni się w istotny sposób od faktury ujawnionej przez belgijskie władze celne. Określone rozstrzygnięcia wiążą się często z koniecznością ponoszenia przez obywatela określonych ciężarów. Jeżeli nałożony obowiązek stanowi realizację przepisów prawa materialnego, to nie oznacza to ujemnych konsekwencji prawnych dla obywatela. Nie jest to naruszenie zasady wynikającej z art. 191 Ordynacji podatkowej. Nie można też mówić o przenoszeniu na skarżącego skutków nieznajomości prawa przez funkcjonariuszy. W niniejszej sprawie postępowano zgodnie z obowiązującymi procedurami, które doprowadziły do ustalenia rzeczywistej ceny zapłaconej przez importera. W niniejszej sprawie organy celne oceniły którym dowodom należy dać wiarę, a którym nie. Wbrew poglądom skargi ocena ta jest przekonywująca, mająca uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym. Przy należytej ocenie dowodów nie ma zastosowania zasada, że niejasności i wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść skarżącego. Organy celne oceniły a Sąd podziela tę ocenę, że w sprawie nie ma wątpliwości. Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego, organy celne nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów ( art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego). Nie można podzielić stanowiska wyrażonego w skardze, że zachodziła konieczność posłużenia się zastępczymi metodami dowodowymi przy określaniu wartości celnej towaru oraz zastosowaniu właściwej stawki celnej. Przepis art. 23 § 7 wprowadził zasadę nakładającą na organ celny obowiązek nie przyjęcia deklarowanej wartości transakcyjnej towaru, w przypadku gdy z uzasadnionych przyczyn zakwestionował prawdziwość i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej. Ta sytuacja miała miejsce wcześniej przy przywozie towaru do kraju i wówczas organ celny ustalił wartość transakcyjną na podstawie art. 29 ustawy Kodeks celny. W wyniku kontroli postimportowej powstała nowa sytuacja faktyczna i prawna. Ujawniono bowiem dokumenty dotyczące wartości celnej towaru. Zasadnie zatem organ celny przyjął, że podstawą określenia wartości celnej stanowi art. 23 § 1 – na mocy, którego wartość celna towaru jest wartością transakcyjną tzn. cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany. Nie można podzielić poglądu, że wartość celna towaru winna być ustalona z uwzględnieniem cen obowiązujących na rynku eksportera. Zadaniem organów celnych jest ustalenie czy dokumenty przedłożone do zgłoszenia celnego są wiarygodne, a co za tym idzie czy wykazana w nich cena za importowany towar jest rzeczywistą jego wartością. Ograniczenie się przez organy celne przy ustalaniu ceny importowanego pojazdu wyłącznie do dokumentów przedstawionych przez belgijskie organy celne nie narusza zasady prawdy obiektywnej. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) Sąd orzekł jak w wyroku.