SA/Bd 2527/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia (del. SSO) Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2004 r. na rozprawie przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej w B. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie opłaty adiacenckiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zarządu Miasta B. z dnia (...) nr (...), 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej kwotę 60,40 zł (słownie: sześćdziesiąt złotych i czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia (...) Zarząd Miasta B. ustalił dla L.Z. opłatę adiacencką w wysokości 1.509 zł stanowiącą 30% wzrostu wartości nieruchomości położonej w B. przy ul. (...) , oznaczonej jako działka nr (...), obręb (...), o powierzchni 681 m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), spowodowanym na skutek wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej – sieć kanalizacji sanitarnej z przyłączem ściekowym 0,5 m przed granicą posesji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Rada Miasta B. uchwałą Nr (...) z dnia (...) uchwaliła stawkę procentową opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości powstałego na skutek wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej w wysokości 30% wzrostu wartości nieruchomości. Odwołanie od tej decyzji złożyła L. Z. twierdząc, że nie nastąpiła realizacja przyłącza ściekowego w odległości 0,5 m przed granicą posesji przy ul.(...), ponieważ zgłoszona została przez nią rezygnacja z wykonania tego przyłącza na etapie realizacji inwestycji zarówno wykonawcy, jak również Wydziałowi Inwestycji Urzędu Miasta w B. Potwierdzenie tego faktu znajduje się w dokumentacji technicznej i spowodowało to, że nie nastąpił odbiór przyłącza ściekowego przy jej posesji. Decyzję o rezygnacji z przyłącza skarżąca podjęła w związku z trudną sytuacją materialną. Decyzją z dnia (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przepis art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z póżn. zm.) stanowi, że zarząd gminy może w drodze decyzji ustalić opłatę adiacencką, każdorazowo po urządzeniu lub modernizacji drogi albo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Do ustalenia opłaty adiacenckiej nie jest konieczne podłączenie się i korzystanie z urządzeń kanalizacyjnych, ale wystarczy sam fakt stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości. W rozpatrywanej sprawie taka właśnie sytuacja ma miejsce. Zgodnie z art. 2 cytowanego artykułu ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia urządzenia lub modernizacji drogi albo od stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Akta sprawy zawierają protokół z odbioru końcowego i przekazania do eksploatacji kanalizacji sanitarnej w ulicach (...) , (...), (...) i (...), sporządzony w dniu 6 sierpnia 1999 r. Decyzja zobowiązująca do zapłaty wydana została (...)., a zatem w okresie przewidzianym w cytowanym przepisie. W skardze od powyższej decyzji ponownie L. Z. wskazała, że nie nastąpiła realizacja przyłącza ściekowego w odległości 0,5 m przed granicą jej posesji, ponieważ ona z tego zrezygnowała z powodu złej sytuacji materialnej, co znajduje swoje potwierdzenie w dokumentacji technicznej inwestycji oraz w dokumentach Wydziału Inwestycji. Nie doszło więc do odbioru przyłącza ściekowego, jak wynika to z pisma Urzędu Miejskiego z dnia 13.07.2002 r. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga L.Z. jako zasadna podlegała uwzględnieniu. Opłata adiacencka związana jest ze wzrostem wartości nieruchomości spowodowanym wybudowaniem z udziałem środków publicznych urządzeń infrastruktury technicznej takich jak drogi, przewody, urządzenia wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze, elektryczne, gazowe i telekomunikacyjne (art. 143 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami – tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.). Obowiązkiem udziału w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej ustawodawca obciążył przede wszystkim właścicieli nieruchomości (art. 144 cyt. wyżej ustawy). Zgodnie z przepisem art. 145 ust. 1 ustawy zarząd gminy (obecnie prezydent miasta) może ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po urządzeniu lub modernizacji drogi albo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że partycypowanie w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej nie jest uzależnione od tego, czy osoba zobowiązana do wniesienia opłaty adiacenckiej bezpośrednio korzysta z tych urządzeń i czy jest zainteresowana korzystaniem z nich w przyszłości. Natomiast na pewno zależy od tego, czy stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Nie ma wątpliwości, że w przypadku urządzenia kanalizacyjnego oznacza to wykonanie kanału sanitarnego wraz z przykanalikami do poszczególnych nieruchomości znajdujących się w zasięgu tego urządzenia ( tak NSA w Uchwale 5 Sędziów z dnia 05.06.2000 r. ONSA 2000/4 poz. 143). Skarżąca konsekwentnie podnosi, że do jej nieruchomości nie wykonano przyłącza (przykanalika). W ocenie Sądu organy administracji publicznej obu instancji tej okoliczności w sposób jednoznaczny i pewny nie wyjaśniły. Uznały, że dowodem potwierdzającym wykonanie przyłącza do posesji skarżącej jest protokół odbioru końcowego inwestycji oraz przekazanie do użytku środka trwałego (tak organ I instancji) oraz pismo Wydziału Inwestycji Komunalnych i Mieszkalnictwa z dnia 13.08.2002 r. nr (...) w którym stwierdzono, że do nieruchomości skarżącej zostało zaprojektowane i wykonane przyłącze ściekowe na odcinku od kanału ulicznego do 0,5 m przed granicą posesji (tak organ II instancji w odpowiedzi na skargę). Analiza powyższych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, prowadzi do wniosku, że żaden z nich w sposób pewny nie potwierdza tego, czy konkretnie do posesji skarżącej został wykonany przykanalik. Stwierdzenia zawarte w tych dokumentach nie są poparte dokumentem źródłowym, jakim mógłby być dziennik budowy (wyciąg), czy inwentaryzacja powykonawcza geodezyjna co do spornej nieruchomości. Wobec konsekwentnych i stanowczych twierdzeń skarżącej, że nie wykonano przyłącza do jej posesji, szczególnej staranności i dociekliwości wymagało wyjaśnienie tej okoliczności. Ważne było także udokumentowanie tego faktu. Organy obu instancji nie wykorzystały przy wyjaśnianiu tej kwestii wszystkich możliwości dowodowych wynikających z przepisu art. 75 § 1 kpa. Nie wyjaśniono także podnoszonej przez skarżącą kwestii złożenia przez nią pisemnej rezygnacji z wykonania przyłącza wykonawcy, do dokumentacji technicznej, na etapie realizacji inwestycji. Z pisma Wydziału Gospodarki Nieruchomościami, Geodezji i Katastru z dnia 13.08.2002 r. wynika jedynie, że w aktach będących w ich posiadaniu, związanych z tą inwestycją, brak jest pisemnego zgłoszenia rezygnacji z wykonawstwa przyłącza ściekowego przez skarżącą. Nie oznacza to przecież, że w innych aktach, które nie są w posiadaniu tego wydziału, rezygnacja taka się nie znajduje. Ważne w tej sprawie jest to, czy ewentualną rezygnację skarżącej z wykonania przyłącza do jej posesji, wykonawca inwestycji uwzględnił i odstąpił od wykonania przykanalika. Brak jest jednoznacznych i pewnych ustaleń w tym zakresie, co skutkować musiało uchyleniem decyzji obu instancji w celu ponownego rozpoznania sprawy. Rozważenia wymaga także zarzut podniesiony przez Prokuratora Okręgowego, który przystąpił do udziału w sprawie, dotyczący upływu 3-letniego terminu do ustalenia opłaty adiacenckiej, wynikającego z przepisu art. 145 ust. 2 ustawy z dnia 21.08.1997 r. (cyt. powyżej). Zgodnie z tym przepisem ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Skoro w niniejszej sprawie, jak powyżej wykazano, nie ma pewności co do tego, czy dla posesji skarżącej stworzono warunki do podłączenia się do kanału sanitarnego biegnącego w ulicy, przez co należy rozumieć wykonanie przykanalika dla tej posesji, to przedwczesnym byłoby wypowiadanie się na temat zachowania terminu do ustalenia opłaty adiacenckiej, uzależnionej od zainstalowania tego urządzenia. Kwestię przedawnienia musi wziąć pod uwagę organ administracji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Godzi się wskazać w tym miejscu, że termin przedawnienia z art. 145 ust. 2 ustawy, dotyczący ustalenia opłaty adiacenckiej, należy liczyć od następnego dnia po dniu protokolarnego odbioru robót od wykonawcy. Pogląd taki utrwalił się już w orzecznictwie NSA (por. wyrok z 27.01.2000 r. w spr. I S.A. 273/99 Lex nr 57190, z dnia 05.12.2000 r. w spr. I S.A. 1712/99 Lex nr 55778, z dnia 05.12.2000 r. w spr. I SA 1684/99 Lex nr 55738). Dla zachowania tak liczonego terminu konieczne jest wydanie przed upływem 3 lat decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej (por. wyrok NSA z 05.12.2000 r. w spr. I S.A. 1684/99 Lex nr 55738). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego, w szczególności zaś tego, czy do posesji skarżącej wykonano przykanalik. Tym samym doszło do naruszenia przepisów postępowania – art. 7, 8 i 77 § 1 kpa w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego Sąd na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych... (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, 135, 152 i 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.