SA/Bd 2547/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Asesor sądowy Grzegorz Saniewski Protokolant Joanna Szklarska po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi H. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku rolnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz skarżącego kwotę 52,70 złotych (pięćdziesiąt dwa złote 70/100). Wnioskiem z dnia 2 września 2002r. H. H. zwrócił się do Wójta Gminy L. o umorzenie II i III raty podatku rolnego za 2002r. Prośbę umotywował stratami, jakie poniósł na skutek zalania pól uprawnych. Podniósł, że rowy są tak źle udrożnione, że nadal pozostał problem zalewania pól. Pismem z dnia 26 października 2002r. podatnik rozszerzył żądanie wnosząc również o umorzenie IV raty podatku rolnego za 2002r. Decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] odmawiająca umorzenia zaległości podatkowej została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Wójt Gminy L. decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił umorzenia II, III i IV raty podatku rolnego za 2002r. Organ przyznał, że zapewne podatnik poniósł straty z tytułu zalewania gruntów, a więc znalazł się w trudnej sytuacji finansowej, w szczególności w kontekście ogólnie trudnej sytuacji w rolnictwie jednakże podatnik będący właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 14,81 ha fizycznych, co stanowi 20,41 ha przeliczeniowych, przy kompetentnym prowadzeniu działalności rolniczej jest w stanie uregulować swoje zobowiązania wobec gminy bez podważania egzystencji swojej rodziny. Dodał, że zwolnienia i ulgi podatkowe stanowią wyjątek od zasady powszechności i równości opodatkowania. Ponadto, spółka wodna powstała w 2003r., a wcześniej obowiązek utrzymywania rowu melioracyjnego ciążył na H. H., jako na właścicielu gruntów. Od decyzji organu pierwszej instancji podatnik wniósł odwołanie. Wskazał, że nie jest w stanie ponosić ciężarów podatkowych z powodu trudnej sytuacji finansowej spowodowanej zalewaniem pól, a które miało miejsce z winy i zaniedbań Gminy. Podał, że na utrzymaniu ma dwie siostry i trzyosobową rodzinę brata. Zaprzeczył, aby do takiej sytuacji finansowej doprowadził brak jego kompetencji w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, lecz jest to spowodowane zaniedbaniem ze strony Gminy. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wskazało, że decyzja ma charakter uznaniowy, co powoduje, iż zgodne z prawem jest również negatywne załatwienie sprawy dla podatnika. Organ zwrócił uwagę na art. 233 par. 3 Ordynacji podatkowej, stosownie do którego, gdy organ odwoławczy uwzględnia odwołanie, a decyzja ma charakter uznaniowy, to organ może tylko uchylić decyzję i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia. Nie może natomiast dokonać merytorycznej zmiany zaskarżonej decyzji. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. H. H. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podniósł, że nie może zgodzić się z twierdzeniem, że organ odwoławczy przy uwzględnieniu odwołania jest uprawniony tylko do uchylenia decyzji, a nie może merytorycznie rozstrzygnąć sprawy. Zastanawia się, czemu służy pouczenie o przysługującym prawie wniesienia odwołania. Skarżący oburza się twierdzeniem zawartym w zaskarżonej decyzji, że mimo trudnej sytuacji podatnika organ jest uprawniony do wydania negatywnego dla niego rozstrzygnięcia. W związku z tym, stawia pytanie, kiedy organ podatkowy jest uprawniony do wydawania pozytywnych rozstrzygnięć, czy istnieje tu dowolność. Powtórzył, że do jego trudnej sytuacji przyczynił się organ pierwszej instancji. Do strat bowiem doszło wskutek złej pracy gminnej spółki wodnej. Do skargi załączył kilka zdjęć, które zdaniem H. H. pozwalają ocenić stan jego pól. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, czyli zgodności decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Na podstawie art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 187 par. 1 powołanej ustawy organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Odnosząc powyższe zasady do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania. W toku postępowania przed organem pierwszej instancji Skarżący podał, że na utrzymaniu ma dwie siostry. Na etapie postępowania odwoławczego podniósł, że na utrzymaniu ma dwie samotne siostry, brata i jego rodzinę oraz drugiego brata, który stracił pracę. Organ odwoławczy wprawdzie przywołał te okoliczności w uzasadnieniu decyzji i nie zakwestionował ich prawdziwości, ale jednocześnie nie wyjaśnił dlaczego te nowe fakty nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Brak weryfikacji i należytego ustosunkowania się do nowych okoliczności podnoszonych przez podatnika w postępowaniu odwoławczym, nie pozwala stwierdzić, że rozstrzygnięcie nie narusza zasady uznania administracyjnego. W związku z tym, materiał dowodowy należy uzupełnić w zakresie ustalenia, czy rzeczywiście na utrzymaniu H. H. są wskazane przez niego osoby oraz, czy i jaki jest tytuł prawny tego stanu. Ustalić również należy, czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy z innymi osobami, a jeżeli tak, to z kim i jakie są dochody tych osób. Z protokołu z dnia 16 czerwca 2003r. wynika bowiem, że Skarżący zamieszkuje wspólnie z rodzicami, którzy otrzymują emerytury rolnicze. Ustalić zatem należy, czy Podatnik prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe. W przypadku odpowiedzi twierdzącej, należy zażądać dowodów potwierdzających wysokość tych emerytur oraz fakt, iż są one w całości przeznaczane na leczenie, jak twierdzi Skarżący. Sąd zauważa, że Podatnik, który ubiega się o umorzenie zaległości podatkowych obowiązany jest przedłożyć dowody na poparcie swoich twierdzeń. Zwrócić należy uwagę, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie z dnia [...] Nr [...] o wyznaczeniu przez organ pierwszej instancji siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, jednakże brak potwierdzenia, że to postanowienie zostało stronie doręczone. Jednocześnie Sąd potwierdza pogląd wyrażony przez organ odwoławczy, że decyzje w sprawie umorzenia zaległości podatkowej mają charakter uznaniowy. Instytucja umorzenia zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę z tytułu zaległości została uregulowana w art. 67 par.1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym "W przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę". Ważny interes podatnika, to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. O istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią ważności. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego. Ustalenie nawet przez organ, że istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny uzasadniający zastosowanie umorzenia zaległości podatkowej, stanowi jedynie konieczną przesłankę do rozważenia takiej możliwości, ale nie zobowiązuje organu do wydania pozytywnej decyzji dla podatnika. Organ oczywiście nie może w sposób dowolny rozstrzygać o umorzeniu bądź o odmowie umorzenia zaległości podatkowej. Dlatego odmawiając umorzenia zaległości podatkowej organ obowiązany jest uzasadnić wydane rozstrzygnięcie i podać dlaczego pomimo wystąpienia przesłanki uprawniającej do umorzenia zaległości podatkowej, odmawia jej umorzenia. Sąd podziela również pogląd organu, że w zakresie rozpatrywania odwołania od decyzji w sprawie umorzenia zaległości podatkowej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ma uprawnień do wydania rozstrzygnięcia zmieniającego i tym samym umorzenia tych zaległości. Zgodnie z art. 233 par. 3 Ordynacji podatkowej "W sprawach należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego organ odwoławczy uprawniony jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu samorządowego. W pozostałych przypadkach organ odwoławczy uwzględniając odwołanie ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji." Skoro H. H. ubiega się o umorzenie zaległości podatkowej, to tym samym rozstrzygnięcie w tej sprawie ma charakter uznaniowy, co powoduje, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do zmiany decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia tej zaległości, lecz w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa może wyłącznie uchylić decyzję. Kompetencje do wydania decyzji umarzającej zaległości podatkowe posiada organ pierwszej instancji. Sąd zauważa również, że poniesienie strat na skutek zalania pól nie zobowiązuje organu podatkowego do umorzenia zaległości podatkowych. Jeżeli zdaniem podatnika poniósł on szkodę w majątku na skutek zaniedbań ze strony organów gminy lub gminnej spółki wodnej, to ma prawo dochodzić ich naprawienia na drodze postępowania cywilnego przez sądem powszechnym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono, jak w sentencji. O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200 powołanej ustawy. H. Adamczewska-Wasilewicz I. Najda-Ossowska G. Saniewski