SA/Bd 2629/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi C. S. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego przymusowe zatrudnienie w batalionie budowlanym w ramach służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego na rzecz skarżącego kwotę 373 zł (trzysta siedemdziesiąt trzy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego postanowieniem Nr [...] z dnia [...], wydanym na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 września 1994r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługującym żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (j.t. Dz. U. z 2001r. Nr 60, poz. 622 ze zm.) - po rozpatrzeniu zażalenia C. S. - na postanowienie Wojewódzkiego Komendanta Uzupełnień w G. z dnia [...] o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści - orzekł o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w G. odmówił wydania zaświadczenia potwierdzającego, że skarżący był przymusowo zatrudniony w batalionie budowlanym w ramach służby wojskowej. Uznał bowiem, że nie spełnia on ustawowych warunków do wydania tego rodzaju zaświadczenia. W ewidencji wojskowego organu widnieje jedynie zapis o służbie w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Z postanowieniem tym nie zgodził się wnioskodawca, który we wniesionym zażaleniu podniósł, że zaświadczenie o odbywanej służbie powinno zostać mu wydane. W ocenie organu odwoławczego zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Według art. 1 pkt 3 świadczenia pieniężne określone w cytowanej ustawie przysługują żołnierzom batalionów budowlanych, którzy w latach 1949-1959 byli przymusowo w nich zatrudnieni. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994r w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania (Dz. U. z 1994r. Nr 136, poz. 707), zaświadczenie o okresie i charakterze służby wojskowej wydaje właściwy wojskowy komendant uzupełnień na podstawie ewidencji wojskowej i innych materiałów. Według danych ewidencyjnych posiadanych przez Wojskową Komendę Uzupełnień w G. i ustaleń poczynionych w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że wnioskodawca odbywał zasadniczą służbę wojskową w okresie od 17.11.1953r. do 18.02.1955r. w 8 Pułku KBW i 1 Samodzielnym Batalionie KBW na stanowisku strzelca. Wnioskodawca przedłożył w celu potwierdzenia przymusowego zatrudnienia w batalionie budowlanym wyciąg ze skorowidza ze stanu osobowego pododdziału Batalionu Budowlanego KBW (uzyskanego z Instytutu Pamięci Narodowej), z którego wynika, że w okresie od 10.11.1952r. do 16.02.1954r. odbywał on służbę w tym batalionie. Organ II instancji oceniając stan faktyczny uznał, że zarówno dane z ewidencji wojskowej, jak i dane przedstawione przez żalącego się (pismo IPN) jednoznacznie wskazują, że nie był on przymusowo zatrudniony w batalionie budowlanym, a służba pełniona przez niego miała zgoła inny charakter. Od powyższego postanowienia skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył C. S., zarzucając: - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, - art. 7, 77 §1 kpa w związku z art. 5 ust. 1a ustawy z dnia 2 września 1994r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionym w kopalniach (Dz. U. z 2001r Nr 60, poz. 622 ze zm.) polegające na nie wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy m.in. na nie zasięgnięciu opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy batalionów budowlanych oraz opinii Instytutu Pamięci Narodowej, nie wyjaśnieniu przyczyn pominięcia w wykazie Batalionów budowlanych istniejących w latach 1949-1957 nadesłanym przez Archiwum Wojskowe w Warszawie batalionu budowlanego KBW (jak w piśmie IPN), w rezultacie czego nie uwzględniając słusznego interesu skarżącego dowolnie i bez dostatecznego uzasadnienia przyjęto, że C. S. nie był przymusowo zatrudniony w batalionie budowlanym a służba pełniona przez niego miała zgoła inny charakter, przez co naruszono zasady określone w art. 8 i 11 kpa. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. domagał się oddalenia skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesienie przedmiotowej skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i nie zakończenie do tego dnia postępowania w sprawie skutkowało tym, że na mocy art. 97 §1 ustawy z 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) - sprawa podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 134 ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną ustawą prawną. Zaznaczyć przy tym należy, że w myśl przepisu art. 133 §1 p.p.s.a. podstawą wyrokowania są akta sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ przedstawił sądowi niekompletne akta, mianowicie brak jest w nich odwołania. W szczególności nie wynika z akt data doręczenia postanowienia z dnia [...] oraz data złożenia przez stronę odwołania. Ma to istotne znaczenie jeśli się zważy, że obowiązkiem organu odwoławczego wynikającym z art. 134 kpa jest w pierwszej kolejności ustalenie czy odwołanie wniesione zostało w terminie. Uchybienie bowiem tego terminu skutkuje tym, że po pierwsze - decyzja organu I instancji staje się ostateczna, a po drugie - organ odwoławczy stwierdza wówczas w drodze ostatecznego postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Brak w aktach administracyjnych danych co do daty doręczenia stronie postanowienia i daty wniesienia odwołania sprawia, że niemożliwym jest jednoznaczne stwierdzenie przez Sąd zachowanie przez stronę omawianego terminu, a jednocześnie wykluczenie sytuacji, w której organ odwoławczy rozstrzygałby w sprawie zakończonej ostateczną decyzją organu I instancji. Zauważyć bowiem trzeba, że nieważną byłaby decyzja organu II instancji wydana w sprawie, w której odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu (art. 156 §1 pkt 2 kpa). Ponadto stwierdzić należy, że brak w aktach administracyjnych odwołania uniemożliwił Sądowi pełną merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy obowiązany był ocenić prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, mających zastosowanie w rozstrzyganej sprawie. Niewątpliwie jednak istotą oceny podejmowanej przez organ odwoławczy jest odniesienie się do zarzutów odwołania. Aby więc zweryfikować zaskarżoną decyzję w tym aspekcie Sąd powinien dysponować odwołaniem. W rozpatrywanej sprawie było to szczególnie ważne z uwagi na fakt, iż w skardze podniesione zostało, że organ odwoławczy w wydanej przez siebie decyzji nie odniósł się do wszystkich zarzutów objętych odwołaniem. Niezależnie od powyższego podnieść także trzeba, że w aktach administracyjnych brak jest dokumentów stanowiących, według uzasadnień postanowień organów obu instancji, dowody w sprawie. Organy powołując się na dane z ewidencji wojskowej prowadzonej przez WKU, jednocześnie nie złożyły do akt stosownego dokumentu (wyciągu z ewidencji czy potwierdzonej kserokopii), uniemożliwiając tym samym weryfikację ustaleń przyjętych w tym zakresie. To samo dotyczy twierdzeń organów opartych na nadesłanym z Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie wykazie Batalionów Budowlanych istniejących w latach 1949-1957. Braki te powinny być uzupełnione w sytuacji, gdy po wstępnej kontroli co do terminowości złożonego zażalenia okaże się, że będą podstawy do merytorycznego rozpoznania odwołania. Przy ewentualnym ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy musi mieć też na względzie treść przepisu §1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 16.12.1994r.w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz. U. z 1994r. Nr 136, poz. 707). Właściwa interpretacja tego przepisu, przewidującego przeprowadzenie w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, prowadzić musi do wniosku, że właściwe organy wojskowe w prowadzonym przez siebie postępowaniu stosować muszą reguły ogólne ustanowione przez Kodeks postępowania administracyjnego, a w szczególności te uregulowane przepisami art. 7, 8, 9, 10, 75, 77, 80 kpa. Nie do zaakceptowania jest więc wyrażony w odpowiedzi na skargę pogląd, że Wojskowy Komendant Uzupełnień i Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego są tylko organami ewidencyjnymi, co oznacza, że w sprawach wydawania zaświadczeń nie przeprowadza się pełnego postępowania wyjaśniającego, ale orzeka się na podstawie posiadanych dokumentów. Z podanych wyżej względów niemożliwe stało się dokonanie przez Sąd, w myśl art. 1 ustawy z 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwej kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem. W konsekwencji należało orzec jak w sentencji, zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 200 w związku z art. 205 §2 p.p.s.a. i §2 ust. 1 i 2 w związku z §18 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (...) (Dz. U. z 2002r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).