SA/Bd 2697/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Asesor WSA Mirella Łent Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kwatery stałej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. z dnia [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. S.A./Bd 2697/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L., powołując się na art. 104 i art. 155 kpa zmienił decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...] w sprawie przydziału Z. D. osobnej kwatery stałej w L. poprzez zmianę jej treści w następujący sposób: "Łączna powierzchnia użytkowa osobnej kwatery stałej wynosi 55,49m-. W tym powierzchni mieszkalnej 39,93m-." Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B., po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez Z. D., decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości z uwagi na naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania administracyjnego poprzez zastosowanie w sprawie niewłaściwego trybu postępowania, przewidzianego w art. 155 kpa. Organ odwoławczy wskazał, że niezbędną przesłanką zmiany decyzji w trybie określonym w tym przepisie było bowiem uzyskanie zgody strony, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. W następstwie powyższego rozstrzygnięcia Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L., decyzją z dnia [...] Nr [...], zmienił decyzję Dowódcy Garnizonu L. z dnia [...] w sprawie przydziału Z. D. osobnej kwatery stałej w L. w ten sposób, że wiersz 8 i 9 w/w decyzji otrzymał brzmienie: "Łączna powierzchnia użytkowa osobnej kwatery stałej wynosi 55,49m-. W tym powierzchni mieszkalnej 39,93m-." Jako podstawę prawną tej decyzji organ I instancji wskazał art. 154 kpa i wskazał, że w wyniku przeprowadzonej w kwietniu 2002r. inwentaryzacji budynku położonego w L. przy ul. [...] zweryfikowano powierzchnię użytkową lokalu, która stanowi podstawę naliczania czynszu i opłat za centralne ogrzewanie. Za zmianą decyzji w trybie art. 154 kpa przemawia, zdaniem organu, ważny interes społeczny związany z obowiązkiem ponoszenia przez użytkowników lokali kosztów utrzymania nieruchomości proporcjonalnie do faktycznej powierzchni zajmowanej kwatery. W odwołaniu od tej decyzji Z. D. podniósł zarzut błędnego ustalenia faktycznej powierzchni kwatery, a nadto wskazał, że zmiana decyzji ostatecznej z dnia [...] dokonana została bez podstawy prawnej. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pełni podzielił motywy, jakimi kierował się organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję. Uznano mianowicie, że z uwagi na interes społeczny konieczne było dokonanie w trybie art. 154 kpa zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...], albowiem nie można utrzymywać wadliwego stanu prawnego powodującego obciążanie Wojskowej Agencji Mieszkaniowej kosztami utrzymania kwatery. Decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. D. wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. W skardze powołał skarżący dotychczasowy przebieg postępowania w niniejszej sprawie oraz podniósł, że wielkość powierzchni użytkowej lokalu określona została w projekcie budowlanym budynku i potwierdzona w protokole komisyjnego przyjęcia kwatery. Odpowiadając na skargę Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza skarga wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego w trybie przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz.368 ze zm.). Ustawa ta utraciła moc z dniem 31 grudnia 2003r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz.1271 ze zm.), a zgodnie z treścią art. 97§1tej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr153, poz.1270). Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty zawarte w skardze nie określają naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Sąd jednak, zgodnie z art. 134§1 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i w oparciu o ten przepis może brać pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, jakie miały miejsce w postępowaniu administracyjnym. Organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie swoje oparł na art. 154 kpa i zmienił treść ostatecznej decyzji Dowódcy Garnizonu L. z dnia [...] w sprawie przydziału Z. D. osobnej kwatery stałej w L. W ocenie organu wystarczającą podstawą zastosowania tego nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej był fakt, że za takim rozstrzygnięciem przemawiał interes społeczny, a zatem spełnione zostały przesłanki z art. 154 kpa. Należy jednak zauważyć, że stanowisko to jest wadliwe, jeśli się zważy pełną treść omawianego przepisu. Przepis ten dopuszcza możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej przez organ, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeśli na mocy decyzji żadna ze stron nie nabyła prawa i jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wykładnia gramatyczna i celowościowa tego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że zastosowanie art. 154 kpa uwarunkowane jest równoczesnym spełnieniem dwóch przesłanek tj. brakiem nabycia przez stronę prawa na mocy decyzji oraz wystąpieniem interesu społecznego lub słusznego interesu stron. W niniejszej sprawie nie można podzielić stanowiska organu, że spełnienie tych przesłanek miało miejsce, skoro ograniczono się tylko do oceny okoliczności wystąpienia interesu społecznego przejawiającego się w konieczności obciążenia użytkownika lokalu faktycznymi kosztami utrzymania kwatery. Równocześnie organy orzekające w sprawie całkowicie pominęły aspekt drugiej przesłanki, która jest warunkiem "sine qua non" zmiany decyzji tj. ustalenia, czy na mocy zmienionej decyzji strona nabyła prawo. W orzecznictwie i doktrynie konsekwentnie przyjmuje się, że ocena, czy strona nabyła względnie nie nabyła praw z decyzji ostatecznej, powinna być dokonywana na podstawie treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej. (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2000, kom. do art. 154 kpa). Decyzją ostateczną Dowódcy Garnizonu L. z dnia [...] skarżącemu przydzielono oznaczoną indywidualnie osobną kwaterę stałą o konkretnej powierzchni użytkowej. W niniejszej sprawie zatem niewątpliwie nastąpiło nabycie prawa przez skarżącego na mocy w/w decyzji. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że brak było podstaw prawnych do zastosowania art. 154 kpa, a zatem decyzja zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane bez podstawy prawnej, co uzasadnia stwierdzenie ich nieważności w myśl art. 156§1 pkt2 kpa. Zasada praworządności wymaga, by każdy akt władczej ingerencji organu administracji publicznej w sferę prawną obywatela oparty był na konkretnym przepisie prawa. Jest to spełnienie zasady ogólnej zawartej w art. 6 kpa. Art. 145 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) nakazuje Sądowi stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach. Skoro zaś w toku kontroli sądowej stwierdzono, że decyzja ostateczna została zmieniona na podstawie art. 154 kpa bez spełnienia wymaganych w tym przepisie przesłanek, to należy uznać, iż zaskarżona decyzja wydana została bez podstawy prawnej, co uzasadnia jej ocenę w aspekcie art. 156§1 pkt2 kpa. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu 145 § 1 pkt 2, art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.