SA/Bd 2724/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Asesor WSA Mirella Łent Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. S. na decyzję K.-P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nielegalnego lokalu mieszkalnego oddala skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 104, 105 § 1 Kpa oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie nielegalnego lokalu mieszkalnego znajdującego się na poddaszu budynku przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w dniu 21.01.2003 r. wpłynął wniosek P. S. "...o wszczęcie postępowania w sprawie nielegalnego lokalu mieszkalnego znajdującego się na poddaszu budynku przy ul. [...] w S.". W trakcie postępowania przeprowadzono oględziny (protokół z dnia 19.02.2003 r.), stwierdzono, że na poddaszu budynku za pierwszymi drzwiami znajdują się dwa wejścia zamknięte skrzydłami drzwiowymi. Jedno wejście prowadzi na ogólnodostępne poddasze budynku, a drugie w dniu oględzin było zamknięte. Obecne podczas oględzin strony postępowania jednomyślnie oświadczyły, że za zamkniętymi drzwiami znajduje się lokal mieszkalny i ponadto oświadczyły: 1. P. S., że w chwili kupna swojego lokalu wiedział o istnieniu lokalu na poddaszu, lecz nie jest mu znana jego wielkość, 2. M. O.-P., że w chwili kupna lokalu na parterze budynku lokal na poddaszu zajmowali lokatorzy, obecnie zamieszkuje tam zamężna córka S. J. Nie jest jej znana wielkość lokalu 3. K. J., że przedmiotowy lokal istnieje od bardzo dawna, istniał już w chwili podziału budynku na niezależne lokale mieszkalne oraz że jest to mieszkanie składające się z pokoju i kuchni. Podczas oględzin nie dostarczono żadnych dokumentów dotyczących powstania przedmiotowego lokalu, a lokal ten nie został otwarty. Na podstawie dostarczonej umowy najmu, aktu notarialnego stwierdzono, że lokal ten o powierzchni 40 m2 został wynajęty od dnia 01.07.2002 r. S. M. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wystąpił do instytucji i organów wskazanych w decyzji o nadesłanie dokumentów i informacji dotyczących przedmiotowego lokalu. Organy te nadesłały informacje wskazane w decyzji organu I instancji. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzono, że dwa pokoje mieszkalne na poddaszu budynku przy ul. [...] w S. istniały już w 1947 r., a mogły istnieć nawet przed II wojną światową, budynek ten wybudowano na początku XX w., poddasze budynku jest użytkowane jako strych i pomieszczenia mieszkalne od 1947 r., lokalizacja pomieszczeń na poddaszu budynku od ich powstania do chwili obecnej nie uległa zmianie, jak również zmianie nie uległ układ funkcjonalny pomieszczeń, w okresie od 1947 r. do 1991 r. w pomieszczeniach na poddaszu wykonano roboty budowlane związane z doprowadzeniem instalacji kanalizacyjnej i wodociągowej, wymianą pieca na westfalkę i wykonaniem wc. Na wykonanie tych robót nie było wymagane pozwolenie na budowę ani zgłoszenie wykonania robót właściwemu organowi. Nie naruszono zatem przepisów prawa budowlanego. W świetle zgromadzonego materiału i dokonanych ustaleń postępowanie administracyjne, wszczęte na wniosek skarżącego w sprawie nielegalnego lokalu mieszkalnego znajdującego się na poddaszu budynku przy ul. [...] w S. stało się bezprzedmiotowe. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. S. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji przytoczono ustalenia dokonane przez organ I instancji, wskazując na treść art. 105 § 1 Kpa. Podniesiono, że skarżący nie przywołał żadnych zarzutów i okoliczności mających wpływ na wydane rozstrzygnięcie. W chwili kupna swojego lokalu nr [...] wiedział o istnieniu lokalu na poddaszu. W skardze na powyższą decyzję P. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wskazując, że w zaskarżonej decyzji nie ma podanej i wyjaśnionej podstawy prawnej z prawa budowlanego, a PINB w S. w postępowaniu ograniczył się wyłącznie i zajmował sprawami lokatorów i najemców przedmiotowego lokalu, sprawami meldunkowymi, a nie sprawami budowlanymi np. dotyczącymi stanu technicznego lokalu, nie prowadził postępowania w kierunku, w którym zdaniem skarżącego powinien, czyli wyłącznie w sprawach budowlanych. Zaskarżone decyzje wydano bez przeprowadzenia oględzin lokalu, co zdaniem skarżącego jest niedopuszczalne. Wszystkich ustaleń faktycznych dokonano na podstawie wypowiedzi jednej osoby, tj. W. W. Jest to wypowiedź pisemna, nie podpisana przez nią. Nie ma także pewności, czy inne osoby własnoręcznie podpisywały wysłane Inspektorowi pisma. PINB w S. nie przeprowadził dowodu ze świadków, a te które przeprowadził, to zrobił to niezgodnie z przepisami. Pisma kierowane do osób korzystających z pomieszczeń na strychu nie wskazują adresatom, że w sprawie toczy się postępowanie w sprawie nielegalnego mieszkania, a informacje, o które zabiega PINB w S. miały być pewnego rodzaju pomocą dla Inspektoratu. PINB nie chciał skarżącego poinformować o procedurze, jaką przyjął przy wyjaśnianiu sprawy, nie były też przesyłane pisma, które winien otrzymać do wiadomości, by móc się do nich ustosunkować. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykazano, że roboty budowlane wykonane w pomieszczeniach nie wymagały pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia, zatem wykonano je nie naruszając przepisów obowiązujących w czasie ich wykonania. Nie podano w tym zakresie żadnej podstawy prawnej. Nie wykazano, kiedy strych został zabudowany, czy też kiedy wykonano w nim przeróbki. Nie przedstawiono żadnego dowodu wskazującego, że lokal na poddaszu został wybudowany legalnie. Zdaniem skarżącego przedmiotowy lokal usytuowany jest niezgodnie z przeznaczeniem i w sposób zagrażający bezpieczeństwu i choćby z tego względu PINB i WINB winny wydać decyzję nakazującą usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Nie stwierdzenie żadnych nieprawidłowości jest nie do pogodzenia ze stanem faktycznym. Nie dokonano oględzin lokalu, a stan faktyczny lokalu przyjęto wyłącznie na podstawie pisemnych oświadczeń świadków. Z ksiąg wieczystych wynika, że poddasze stanowi część wspólną, a znajdujący się tam lokal nie został wyodrębniony. Wiele osób zostało zameldowanych w pomieszczeniach na strychu, które nie są mieszkaniem. K.-P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 105 Kpa. W skardze skarżący przywołuje okoliczności, które nie dotyczą bezpośrednio prowadzonego postępowania, a w zakresie nie objętym przedmiotowym rozstrzygnięciem prowadzone są odrębne postępowania m.in. prowadzone jest odrębne postępowanie odnośnie stanu technicznego lokalu znajdującego się na strychu budynku przy ul. [...] w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 61 § 1 Kpa postępowanie administracyjne wszczynane jest na żądanie strony lub z urzędu. Stroną, w rozumieniu art. 28 Kpa jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zasadą procedury administracyjnej jest również to, że organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej (art. 19 Kpa). Oceniając pismo petenta organy administracji publicznej muszą, w razie wątpliwości, ustalić zakres żądania wnoszącego pismo, a następnie ocenić, czy jest stroną w prowadzonym postępowaniu. Wnoszący pismo musi wykazać swój własny interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy. Należy także przypomnieć, że pojęcie strony jest oparte na prawie materialnym, inaczej mówiąc interes prawny ma charakter materialnoprawny. Oparty jest więc na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. Interesu prawnego nie należy mylić z interesem faktycznym. Konfrontacja ustalonego w sprawie stanu faktycznego z powyższymi wymogami prowadzi do wniosku, że skarga jest bezzasadna. Skarżący skierował do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego wniosek "o wszczęcie postępowania w sprawie nielegalnego lokalu mieszkalnego znajdującego się na poddaszu budynku przy ul. [...] w S.". Właściwość powiatowego inspektora nadzoru budowlanego określają przepisy art. 80 i następne ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Przepis art. 83 ust. 1 wymienia zadania i kompetencje powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jako organu pierwszej instancji. Wśród tych zadań nie jest wymienione postępowanie w sprawie nielegalnego lokalu mieszkalnego. Organ nadzoru budowlanego mógłby podejmować czynności w sytuacjach przewidzianych prawem budowlanym np. nakładanie kar w przypadku odstępstwa od projektu budowlanego, orzekanie o rozbiórce i wiele innych. Organ I instancji przeprowadził obszerne postępowanie wyjaśniające, które nie wykazało naruszenia prawa powodującego konieczność ingerencji organów architektoniczno-budowlanych i nadzoru budowlanego. Ustalono, że część poddasza była użytkowana jako pomieszczenie mieszkalne co najmniej już w 1947 r. Lokalizacja pomieszczeń, ani układ funkcjonalny na poddaszu nie uległy zmianie od czasu powstania do chwili obecnej. Ze względu na brak dokumentów związanych z budową tego mieszkania, brak jest podstaw do uznania, aby była to budowa nielegalna, a użytkownicy mieszkania nie mogą ponosić ujemnych konsekwencji braku dokumentacji związanej z przydziałem tego mieszkania. Wniosek K.-P. Inspektora Nadzoru Budowlanego zawarty w zaskarżonej decyzji, że w budynku tym nie wykonywano obecnie robót budowlanych i tym samym wszczęte postępowanie jest bezprzedmiotowe, jest trafny. Sąd w pełni podziela to stanowisko. W tym kontekście nie można czynić zaskarżonej decyzji zarzutu, że nie podano podstawy prawnej z prawa budowlanego. Jeżeli nie ma przedmiotu sprawy, leżącego w zakresie właściwości organów nadzoru budowlanego, to tym samym nie istnieje podstawa prawna z zakresu prawa budowlanego. Umorzenie na podstawie art. 104 Kpa polega właśnie na tym, że nie ma przedmiotu sprawy. Skarżący nie wykazał w trakcie postępowania swojego interesu prawnego korespondującego z prawem budowlanym. Obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie dotyczy ściśle określonych sytuacji i ma zastosowanie do budynków niezamieszkałych, a podany w skardze przepis art. 49 prawa budowlanego dotyczy innych sytuacji. Sam pogląd skarżącego, że lokal jest użytkowany niezgodnie z przeznaczeniem i w sposób zagrażający bezpieczeństwu, bez wskazania konkretnych faktów wskazujących na tę ostatnią okoliczność, nie może być skuteczny. Pozostałe podnoszone w skardze okoliczności nie są związane z zadaniami organów nadzoru budowlanego. Uzasadnia to, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oddalenie skargi.