SA/Bd 2787/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia (del. SSO) Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. z dnia [...] znak [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz skarżącej kwotę 10 zł (słownie: dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] Z-ca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T., na podstawie art. 3 pkt 7, 4 ust. 1, 27 ust. 1, 43 ust. 1 i 3, 45 ust. 5 i 5a ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa, w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.03.2003 r., sygn. akt II SA/Gd 4218/01 uchylającym decyzję Z-cy Dyrektora MOPR z dnia [...] nr [...], odmówił M. B. pomocy w formie zasiłku stałego od dnia 13.03.2003 r., ponieważ jej córka M. nie ma orzeczonej niepełnosprawności wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) pomimo tego, że w okresie rozpatrywania skargi dwukrotnie stawała przed komisją do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności. Odwołanie od tej decyzji złożyła M. B., wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy. Uzasadniając swoje odwołanie wskazała, że organ I instancji bezzasadnie podważa wiarygodność dotychczas przez nią przedłożonych zaświadczeń lekarskich i nie bierze pod uwagę przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że w myśl art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 r., zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego w art. 4 ustawy o pomocy społecznej, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) oraz, że przytoczony przepis ustawy o pomocy społecznej stanowi podstawę do przyznania pomocy w formie zasiłku stałego, wymaga jednak łącznego spełnienia wskazanych w nim przesłanek. W przedmiotowej sprawie ustalono, że M. B. samotnie wychowuje dwoje dzieci, córka M. choruje na serce, jednak nie ma orzeczonej niepełnosprawności wraz ze wskazaniami, o których mowa wyżej i dlatego stwierdzono brak podstaw do przyznania zasiłku stałego. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 28.08.2003 r. M. B. podniosła, iż przedstawiła organowi I instancji wszystkie dokumenty, które jej zdaniem uzasadniają przyznanie zasiłku stałego. Wśród nich jest potwierdzenie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego i orzeczenie w sprawie niepełnosprawności. Wobec tego powinna otrzymać zasiłek stały i to od 2001 r. Wskazała, że w dniu 24.07.2003 r. złożyła odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w B., ponieważ nie zgodziła się z orzeczeniem Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów aniżeli w niej przedstawione. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd wprawdzie rozstrzyga w granicach danej sprawy, ale nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z przepisem art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 z 1998 r., poz. 414 – tekst jednolity), w brzmieniu obowiązującym od dnia 01.01.2002 r., zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem, wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Istotą niniejszej sprawy jest to, czy córka skarżącej M. spełnia warunki, o których mowa w przytoczonym powyżej przepisie, od których zależy przyznanie prawa do zasiłku stałego. Do wyjaśnienia tej okoliczności niezbędne jest uzyskanie i przedstawienie organom administracyjnym orzeczenia o niepełnosprawności, w którym stwierdzonoby konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji lub orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, co oznacza istnienie takiego naruszenia sprawności organizmu, które powoduje niezdolność do pracy albo zdolność do wykonywania pracy jedynie w warunkach pracy chronionej oraz konieczność sprawowania w celu pełnienia ról społecznych stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – cyt. powyżej). Takim orzeczeniem skarżąca nie dysponowała do dnia zakończenia postępowania przed organami administracji państwowej. Organy te oparły się więc na orzeczeniach Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w T. z dnia [...] i z dnia [...], wydanych jeszcze w toku po raz pierwszy prowadzonego przez skarżącą postępowania o prawo do zasiłku stałego, które nie stwierdzały konieczności sprawowania opieki nad jej córką M. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę na fakt, iż Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w wyroku z dnia 13.03.2003 r. (sygn. akt II SA/Gd 4218/01), uznał orzeczenie Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w T. z dnia [...] za niewystarczające dla oceny stanu zdrowia córki skarżącej z powodu nie wskazania schorzenia, na które cierpi. Spowodowało to uchylenie decyzji organów obu instancji. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy kwestia stopnia niepełnosprawności córki skarżącej powinna więc zostać dokładniej wyjaśniona. Zmiana przepisu art. 27 ustawy o pomocy społecznej (cyt. powyżej), przez skreślenie jej ust. 2b (obow. od 01.01.2002 r.), na co zwrócił uwagę Sąd w uzasadnieniu wyroku powyżej wskazanego, spowodowała że kierownik ośrodka pomocy społecznej stracił możliwość wystąpienia do powiatowego zespołu d/s orzekania o stopniu niepełnosprawności w celu uzyskania opinii dotyczącej konieczności sprawowania opieki. Jak wynika z akt sprawy skarżąca nie chciała sama ponownie narażać córki na uciążliwości związane z badaniem przez zespól d/s niepełnosprawności. Wobec tego organy administracji napotkały trudności w wyjaśnieniu istotnej okoliczności w sprawie, zgodnie z obowiązującymi przepisami i według wskazań NSA. Doszło więc do wydania nowych decyzji na podstawie dotychczasowych orzeczeń o niepełnosprawności z dnia [...] i [...], z których nie wynikała konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem. Po wydaniu w dniu [...] decyzji przez organ II instancji, skarżąca uzyskała nowe orzeczenie o niepełnosprawności córki M. z dnia [...], od którego odwołała się i w efekcie w dniu [...] zostało wydane jeszcze jedno orzeczenie, ale tym razem przez organ II instancji – Wojewódzki Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności w B., stwierdzające istnienie u córki M. od 1993 r. niepełnosprawności oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka z procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie to zostało przedstawione Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 07.11.2003 r. Wobec przedstawienia przez skarżącą w toku postępowania sądowego dokumentu, który może w sposób zasadniczy wpłynąć na treść rozstrzygnięcia (orzeczenie potwierdza istnienie u córki skarżącej przez cały czas trwania postępowania administracyjnego, a także sądowego – przed NSA, takiego stanu chorobowego, który uzasadnia przyznanie prawa do zasiłku stałego), za konieczne należy uznać ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ administracji z uwzględnieniem tego nowego dokumentu (tak NSA w wyroku z dnia 28.05.1982 r. w spr. S.A./Wr 129/82 – OSPiKA 1983/4 poz. 82, gdzie dodatkowo stwierdzono, że: "stanowisko formalistyczne, według którego decyzja winna być oceniana według stanu faktycznego istniejącego w dniu jej wydania, w przypadku zmiany tego stanu faktycznego prowadziłaby do utrzymania w mocy takich rozstrzygnięć, które w nowych okolicznościach, powstałych jeszcze przed zakończeniem postępowania sądowego, były sprzeczne z prawem"). Sąd uchylił więc decyzje organów administracyjnych obu instancji, uznając że w kontekście przedstawionego orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu d/s Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, naruszają one prawo. Podstawą rozstrzygnięcia jest przepis art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych... (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) oraz art. 145 § 1 pkt 1a lit. a i 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.