SA/Bd 2848/03
WyrokWSA w Bydgoszczy2004-03-25
Skład orzekający: Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon, Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik, Asesor WSA Ireneusz Fornalik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji o waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i umarzająca postępowanie jest zgodna z prawem, w szczególności z przepisami dotyczącymi waloryzacji odszkodowań i zasadami postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym art. 7 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Sąd uznał, że waloryzacja odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość powinna być dokonana zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nawet w sytuacji, gdy dostępny wskaźnik dotyczy okresu obejmującego datę wydania decyzji i datę wypłaty odszkodowania. Błędne ustalenie liczby dni pomiędzy wydaniem decyzji a wypłatą odszkodowania oraz brak wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego stanowiły podstawę do uchylenia decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Starosta T. orzekł o waloryzacji, jednak decyzja ta została uchylona przez Wojewodę K.-P., który umorzył postępowanie. Wojewoda uznał, że odszkodowanie zostało wypłacone w terminie, który uniemożliwia zastosowanie waloryzacji według dostępnych wskaźników, a także zakwestionował sposób ustalenia liczby dni i podmiot odpowiedzialny za wypłatę. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o gospodarce nieruchomościami.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody K.-P. i zasądzono od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Protokolant Hanna Szpunar-Radkowska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi G. i W. S. na decyzję Wojewody K.-P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody K.-P. na rzecz skarżących kwotę 30 zł (trzydzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu
Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta T. na podstawie art. 5, art. 129 ust. 1, art. 132 ust. 1,3 i art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543, ze zmianami ) orzekł o waloryzacji kwoty odszkodowania przyznanego G. i W. małż. S. z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonej w K., gmina L., przejętej w związku z budową autostrady decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] nr [...].
Ustalona kwota odszkodowania [...] zl ( po denominacji [...] zł ), zwaloryzowana za okres od 07.12.1993 r. do 23.12.1993 r. wynosi [...] zł i zostanie wypłacona przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w B. w terminie 14 dni od dnia w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu podniesiono, iż odszkodowanie ustalone w decyzji z [...] w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości wypłacono 23.12.1993 r. jednak bez dokonania waloryzacji za okres od wydania decyzji do wypłaty odszkodowania. Starosta T. decyzją z dnia [...] przyznał im waloryzację odszkodowania za wyżej wymieniony okres i orzekł obowiązek wypłaty kwoty waloryzacji przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad /GDDKiA/ jako następcy prawnemu Agencji Budowy i Eksploatacji Autostrad, która to decyzja na skutek odwołania GDDKiA została uchylona decyzją Wojewody K. - P. i przekazana organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Dokonując analizy zebranego materiału wskazano, iż obecnie obowiązująca ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami zawiera w przedmiocie wypłaty waloryzowanych odszkodowań, analogiczny zapis jak uprzednio obowiązująca ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości ( art. 55 ). Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami do zapłaty odszkodowania właściwym organem jest starosta. Obowiązek wypłaty odszkodowań (zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o autostradach płatnych) za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa ze środków Agencji / obecnie GDDKiA / stanowi w istocie o odpowiedzialności tego podmiotu za zobowiązania Skarbu Państwa. Ustalony wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych w grudniu 1993 r. ustalony został na 5,6% w stosunku do miesiąca listopada 1993 r. ( obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 17 stycznia 1994 r. - M.P. Nr 4, poz. 27 z 1994 r. ), co uwzględniając okres 18 dni stanowi o różnicy w kwocie [...] zł.
Wojewoda K. - P. decyzją z dnia [...] nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w B. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie. W uzasadnieniu wskazano, iż odszkodowanie zostało przekazane przez podmiot wskazany w decyzji wywłaszczeniowej w dniu [...], a zatem 17 dni od daty wydania decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu oraz 3 dni od daty uzyskania przymiotu ostateczności powyższej decyzji ( Wojewoda T. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję kierownika Urzędu Rejonowego w T. ). Odszkodowanie zostało wypłacone w odstępie 17 dni od daty wydania decyzji i w ciągu 1 miesiąca tj. grudnia 1993 r. Powyższa sytuacja powoduje, że w przedmiotowej sprawie nie ma możliwości zastosowania wskaźnika opublikowanego w M.P. z 1994 r. Nr 4, poz. 27 jak to uczynił organ I instancji, gdyż wskaźnik ten obrazuje wzrost cen i usług konsumpcyjnych w grudniu w stosunku do listopada 1993 r., a decyzja o odszkodowaniu wydana została w grudniu a nie listopadzie 1993 r. Wskaźnika, który odzwierciedlałby wzrost cen i usług konsumpcyjnych pomiędzy 6 a 23 grudnia nie ma. Ponadto waloryzacja powinna być dokonana, jeżeli w tym czasie nastąpi istotna zmiana siły nabywczej pieniądza, co wpływa na wartość nieruchomości, a w rozpatrywanej sprawie dowodu takiego wnioskodawca ani organ I instancji nie przedstawili. Przyjęty przez Starostę T. sposób wyliczenia ilości dni od daty wydania decyzji do daty wypłaty odszkodowania także nie jest prawidłowo ustalony, gdyż upłynęło 17 a nie 18 dni. Nie znajduje także uzasadnienia zarzut, że zobowiązanym do wypłaty odszkodowania, a tym samym i kwoty waloryzacji powinien być starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, ponieważ w rozpatrywanej sprawie Skarb Państwa reprezentuje również Generalna Dyrekcja Dróg krajowych i Autostrad, która jest przecież następcą prawnym Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w B., która była wnioskodawcą postępowania wywłaszczeniowego.
Skargę od powyższej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli G. i W. S., zarzucając naruszenie przepisów prawa tj. art. 7 k.p.a. - obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy w zakresie potrzebnym do jej załatwienia, oraz naruszenia art. 128 ust. 1, art. 130 ust. 1, art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia na ich rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda K. - P. wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności naruszony został art. 7 k.p.a. wobec niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy spowodowanego niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego znajdującego się w sprawie, a wynikającego z dyspozycji przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Stosownie do art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543, ze zmianami ) wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. Przedmiotowa dyrektywa wskazuje na to, że ustalając wysokość odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości należy uwzględnić wszystkie czynniki wpływające na wartość nieruchomości, a zatem wysokość odszkodowania ma odpowiadać wartości nieruchomości, co znaczy, że winno ono być ekwiwalentne.
Na mocy art. 132 ust. 3 powyższej ustawy wysokość odszkodowania ustalona w decyzji o wywłaszczeniu podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty, natomiast metodę waloryzacji normuje art. 5 tej ustawy stanowiący, iż dokonywana jest przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".
Z treści obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 17 stycznia 1994 r. w sprawie wskaźnika wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych w grudniu 1993 r. ( M.P. Nr 4, poz. 27 ) wynika, że ceny towarów i usług konsumpcyjnych w grudniu 1993 r. w stosunku do listopada 1993 r. wzrosły o 5,6 %.
Ustawowy obowiązek wynikający z dyspozycji art. 5 cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zwalnia od jego realizacji przez przyjęcie, że brak przedmiotowego wskaźnika obrazującego wzrost cen i usług konsumpcyjnych za okres od wydania decyzji do wypłaty odszkodowania za miesiąc grudzień wobec odniesienia do miesiąca listopada 1993 r. nie ma zastosowania, bowiem przyjęta metoda obliczania ( określenie wskaźnika wzrostu za dany okres ) nie może mieć wpływu na treść aktu normatywnego regulującego waloryzację odszkodowania w danym okresie.
Ponadto jak trafnie zauważa się w zaskarżonej decyzji, w sposób nieprawidłowy przyjęty został przez Starostę T. sposób wyliczenia ilości dni od daty wydania decyzji do daty wypłaty odszkodowania tj. od dnia [...] do [...] upłynęło 17 a nie 18 dni.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżących na podstawie art. 200 cytowanej wyżej ustawy, prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło