SA/Bd 2908/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędzia (del. SSO) Małgorzata Włodarska Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2004 r. na rozprawie przy udziale ---- sprawy ze skargi Ireny G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Na oryginale właściwe podpisy Decyzją z dnia [...] 2003 r. nr [...] Prezydent Miasta B. orzekł na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) o wymeldowaniu Ireny G. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w B. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że Irena G. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania, koncentruje swe życie osobiste i zawodowe w J. i od momentu opuszczenia w lipcu 2001 r. lokalu w B. nie podjęła żadnych przewidzianych prawem środków w celu obrony swoich praw do przebywania w tymże lokalu, w związku z czym, z uwagi na rejestracyjno-porządkowy charakter przepisów wymienionej wyżej ustawy, zasadna była ingerencja organu skutkująca jej wymeldowaniem. W odwołaniu od powyższej decyzji Irena G. podniosła, że opuszczenie przez nią mieszkania przy ul. [...] nie miało charakteru dobrowolnego, bowiem nastąpiło w związku z potwierdzonym prawomocnym wyrokiem skazującym znęcaniem się nad nią przez jej męża, które było także przyczyną rozwiązania w 2000 r. ich małżeństwa z wyłącznej jego winy, a w J. zamieszkała z konieczności, w pomieszczeniu typu hotelowego, wyłącznie do czasu kiedy stanie się możliwy powrót do lokalu w B., w którym mimo rozwodu ma prawo nadal zamieszkiwać. Nadto aktualnie podjęła działania prawne w celu umożliwienia jej powrotu i korzystania z [...] mieszkania, wnosząc pozew o eksmisję z niego byłego męża. Nie uwzględniając odwołania decyzją z dnia [...] 2003 r. nr [...] Wojewoda [...] zaskarżoną decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że fakt opuszczenia zajmowanego lokalu stwarza obowiązek wymeldowania się z miejsca pobytu stałego, a w przypadku nie wywiązania się z tego obowiązku, dokonuje się wymeldowania osoby w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Zdaniem organu odwoławczego, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, iż Irena G. opuściła miejsce zameldowania, co zresztą sama potwierdziła w złożonych wyjaśnieniach, przeniosła kilka lat temu swoje centrum życiowe do innej miejscowości, zrywając tym samym więzi z dotychczasowym miejscem stałego pobytu i jakkolwiek z jej oświadczenia wynika, że przymuszona do opuszczenia mieszkania przez byłego męża ma zamiar do niego wrócić po uregulowaniu spraw majątkowych, po jego zamianie na dwa oddzielne lokale, względnie po opuszczeniu go przez byłego męża i córkę, to jednak nie podjęła żadnych działań prawnych służących przywróceniu naruszonego posiadania, a zwłaszcza nie wniosła do sądu powództwa na podstawie art. 344 kc. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy z dnia [...] 2003 r. Irena G. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...] jako wydanej mimo braku podstaw do wymeldowania oraz w związku z toczącym się sądowym postępowaniem cywilnym, w wyniku którego nastąpi ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia przez nią mieszkania oraz eksmisja byłego męża Leszka G. Ze skargi wynika, że w 1999 r. w związku z rękoczynami i restrykcjami ze strony męża podjęła decyzję opuszczenia mieszkania i od tej pory często przebywała poza nim, lecz w 2001 r. próbowała ponownie w nim zamieszkać, ale zachowanie domowników spowodowało, że okazało się to niemożliwe. Podjęłaby starania o zamianę mieszkania na dwa mniejsze, lecz ponieważ jest to mieszkanie wojskowe, taka zamiana wymagałaby zgody byłego męża, natomiast po wyroku orzekającym jego eksmisję zamieszka w spornym lokalu z "pewną osobą". W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) skarga z uwagi na nie zakończenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie do dnia 31 grudnia 2003 r. podlegała rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawę prawną wymeldowania stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. 120/01 (Dz. U. Nr 78, poz. 716) w myśl tego przepisu organ wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która bez wymeldowania opuściła miejsce pobytu stałego, względnie która opuściła bez wymeldowania miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W ocenie Sądu skarżąca swoim zachowaniem wypełniła pierwszy człon art. 15 ust. 2 cytowanego artykułu. W świetle treści tego przepisu nie ma potrzeby badania przez organy samorządu uprawnień oznaczonej osoby do przebywania w konkretnym lokalu. Słusznie organy rozpoznające sprawę zwróciły uwagę, że w obecnym stanie prawnym ewidencja służy wyłącznie do rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też, poprzez rozstrzygnięcia własne, zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności między ewidencją, a istniejącym stanem rzeczy. W tym miejscu podkreślić należy, że według art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym, warunkującym zameldowanie na pobyt stały jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, zaś o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, można mówić wówczas, gdy osoba, której postępowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nie przebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby. Prezentowane przez skarżącą w niniejszej sprawie stanowisko nakazało zbadanie, czy nastąpiło opuszczenie przez nią lokalu położonego w B. przy ul. [...] w sensie przeniesienia w inne miejsce centrum życiowego i czy miało ono charakter dobrowolny. Uwzględniając zebrany w sprawie materiał dowodowy należało uznać, że organy obydwu instancji zasadnie przyjęły, iż doszło do opuszczenia przez Irenę G. we wskazanym znaczeniu [...] mieszkania i że opuszczenie to nastąpiło w warunkach usprawiedliwiających jej wymeldowanie. Poza sporem pozostaje, że Leszek G. został w 1999 r. skazany za fizyczne i moralne znęcanie się w okresie od lutego do września 1998 r. nad żoną oraz że od 1999 r. faktycznie nie przebywała we wspólnym mieszkaniu. W kartotece mieszkańców budynku przy ul. [...] odnotowano, że od [...] 1999 r. do [...] 2000 r., od [...] 2000 r. do [...] 2001 r. i od [...] 2003 r. do [...] 2003 r. zamieszkiwała w J. przy ul. [...], gdzie - jak wynika z wniosku o wymeldowanie - posiada mieszkanie jej matka, zaś z wypowiedzi jej samej oraz domowników i sąsiadki, a także wywiadu policyjnego wynika, że po raz ostatni odwiedziła mieszkanie w B. latem 2001 r. Poza tym w toku postępowania administracyjnego w dniu [...] 2003 r. Irena G. przedłożyła dokumenty potwierdzające zameldowanie jej na okres czasowy od [...] do [...] 2003 r. także w J., lecz pod innym adresem - przy ul. [...] w hotelu [...] Stowarzyszenia Sportowego "G.". Kierowana na powyższe adresy w trakcie postępowania administracyjnego korespondencja była przez Irenę G odbierana. W J. pracuje na pełnym etacie jako nauczyciel szkolny. Nie budzi zatem wątpliwości, że w wymienionej miejscowości od 1999 r. znajduje się jej centrum życiowe. Znamienny jest przy tym fakt, iż jakkolwiek w trakcie postępowania o wymeldowanie podkreślała, iż mieszka w hotelu, w związku z czym jej pobyt w J. nie ma charakteru stałego, to zameldowania w tymże hotelu dokonała dopiero w dniu [...] 2003 r., to jest już po złożeniu przez byłego męża wniosku o wymeldowanie ze wspólnego mieszkania. Skarżąca nie wyraża w aktualnych warunkach chęci powrotu do mieszkania w B. Przebywając w J. w pismach adresowanych do organów ewidencji oraz skardze do Sądu zaznacza, że jej powrót na ul. [...] będzie aktualny tylko w przypadku zamiany mieszkania (co łączy ze sprawą podziału majątku) na dwa mniejsze lub wyeksmitowania z niego byłego męża, bowiem wyklucza możliwość wspólnego przebywania z byłym mężem i córką i - jak wynika z jej pisma z dnia [...] 2003 r. do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta B. - "na myśl o zamieszkaniu z nimi zaczyna boleć ją głowa i ma mdłości". Tak więc, mimo odmiennych deklaracji skarżącej, to pobytowi w J. towarzyszy "corpus" i "animus", a brak jest z jej strony realnego "animus" jeśli chodzi o powrót do miejsca stałego zameldowania. W kontekście tym dążenie wyżej wymienionej do utrzymania zameldowania w przedmiotowym lokalu uznać należy za ściśle związane z oczekiwaniami dotyczącymi sądowego podziału majątku. Jakkolwiek istotnie w 1999 r. powodem wyjazdu Ireny G. z B. były jej konflikty z mężem i znęcanie się tego ostatniego nad nią, to w końcowym efekcie całkowite opuszczenie przez skarżącą w 2001 r. wspólnego mieszkania nie było pozbawione cechy dobrowolności. Jak wynika bowiem z wypowiedzi jej córki i syna oraz byłego męża, w trakcie toczących się przed sądem cywilnym w latach 2000-2001 postępowań: rozwodowego i w przedmiocie podziału majątku Irena G. przyjeżdżała do B. i bez żadnych problemów mogła nocować w mieszkaniu przy ul. [...], bowiem zamków w drzwiach nie wymieniono i nie stwarzano jej żadnych utrudnień typu fizycznego mimo, iż jak sama stwierdziła nadal trwały między nią i domownikami konflikty. W opisanej sytuacji organ orzekający miał dostateczne powody do wydania decyzji o wymeldowaniu Ireny G. z uwagi na zaistnienie w tym zakresie przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Uzyskanie tytułu prawnego do lokalu i podział wspólnego majątku, o którym rozstrzygnie sąd powszechny, nie mają w niniejszej sprawie żadnego znaczenia. Podkreślić przy tym należy, że z kolei wymeldowanie nie niweczy ewentualnych uprawnień z tytułu najmu lokalu i pozostaje bez wpływu na podział wspólnego majątku byłych małżonków oraz nie wyklucza ponownego zameldowania w razie stałego zamieszkania skarżącej w spornym lokalu. Trafnie orzekające w sprawie organy przyjęły, że utrzymanie zameldowania skarżącej na pobyt stały w lokalu, w którym faktycznie ona nie przebywa, stanowiłoby fikcję meldunkową. Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji. Nadmienić należy, że Sąd nie podzielił stanowiska organów I i II instancji, że skarżąca winna wytoczyć powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania, bowiem do tego rodzaju naruszenia nie doszło. Miałoby ono miejsce, gdyby użyto przemocy w celu nie dopuszczenia jej do mieszkania, wyrzucono ją siłą, względnie wymieniono zamki w drzwiach, zaś sama skarżąca powołuje się w tym zakresie tylko na przymus psychiczny.