SA/Bd 3230/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Asesor WSA Mirella Łent Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją Nr [...] z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania D. K. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej - toksycznego zapalenia wątroby - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z definicji choroby zawodowej zawartej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294, zm. Dz. U. z 1989 r. Nr 61, poz. 364) wynika, że do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową konieczne jest spełnienie następujących warunków: choroba powinna być wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, musi występować w środowisku pracy czynnik wywołujący daną chorobę, zespół objawów choroby zawodowej powinien odpowiadać skutkom biologicznym działania czynnika szkodliwego, konieczne jest prawomocne rozpoznanie choroby zawodowej przez placówkę służby zdrowia upoważnioną do rozpoznawania chorób zawodowych. W dniu [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. decyzją nie stwierdził u D. K. choroby zawodowej - toksycznego zapalenia wątroby. Decyzję wydano na podstawie orzeczeń lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. z dnia [...] i Instytutu Medycyny Pracy w L. z dnia [...] oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. wydał orzeczenie lekarskie po przeprowadzonych w dniach 18.07. i 06.08.2002 r. badaniach internistycznych i konsultacji neurologicznej, ocenie dokumentacji medycznej i narażenia zawodowego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Uzasadniono, że nie można rozpoznać u D. K. choroby zawodowej - toksycznego uszkodzenia wątroby o etiologii zawodowej, ponieważ w jej środowisku pracy nie występowały substancje uszkadzające wątrobę, natomiast toksyczne zapalenie wątroby wynika z wywiadu w 1997 r. D. K. nie zgodziła się z treścią tego orzeczenia i wystąpiła o ponowne badanie lekarskie. Instytut Medycyny Pracy w L. wydał orzeczenie lekarskie po badaniach pacjentki, ocenie badań dodatkowych (rtg klatki piersiowej i spirometrii) oraz ocenie narażenia zawodowego i dokumentacji lekarskiej. Uzasadniono, że analiza narażenia zawodowego na czynniki chemiczne obecne na stanowisku pracy dozowania szlamu nie potwierdziła występowania czynników hepatotoksycznych i tym samym brak jest podstaw, aby rozpoznane w 1997 r. toksyczne zapalenie wątroby wiązać z warunkami pracy. Z dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. wynika, że D. K. pracowała w L. S.A. w B. od 06.06.1988 r. - 29.11.1997 r. na stanowiskach: operatora pomp Fullera (od 06.06.1988 r.-30.06.1992 r.), a następnie na stanowisku dozowania szlamu (od 01.07.1992 r.-29.11.1997 r.). Na stanowiskach pracy D. K. była narażona na pył z zawartością krzemionki oraz tlenek węgla, siarkowodór i dwutlenek siarki. D. K. wniosła odwołanie od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. w ustawowym terminie. W odwołaniu podniosła, że nie zgadza się z decyzją, w której nie stwierdzono u niej choroby zawodowej - toksycznego zapalenia wątroby. Zarzuca także, że konsultantem był tylko jeden lekarz i nie wykonano u niej żadnego badania wątroby. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. po przeanalizowaniu zgromadzonej w sprawie dokumentacji zważył, co następuje: Informacje dotyczące narażenia zawodowego (opis stanowisk pracy oraz rodzaj czynników występujących na tych stanowiskach) znane były jednostkom orzeczniczym I i II stopnia, co wynika z treści orzeczeń lekarskich tych jednostek. Zarówno jednostka orzecznicza I stopnia uprawniona do rozpoznawania chorób zawodowych, jak również jednostka orzecznicza II stopnia nie rozpoznały u D. K. choroby zawodowej - toksycznego zapalenia wątroby, wobec braku związku przyczynowego pomiędzy przebytym w 1997 r. schorzeniem wątroby, a warunkami pracy. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294, zm. Dz. U. z 1989 r. Nr 61, poz. 364) za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. W przypadku D. K. jednostki orzecznicze uznały, że warunek ten nie został spełniony. W Instytucie Medycyny Pracy w L. wykonano także badania w kierunku pylicy płuc w związku z narażeniem na pył z zawartością krzemionki. Po przeprowadzonych badaniach (rtg klatki piersiowej) Instytut Medycyny Pracy w L. nie rozpoznał pylicy płuc. Zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B., lekarz z Instytutu Medycyny Pracy w L. jest merytorycznie kompetentny do wydania tego rodzaju orzeczenia. Ponadto dysponował on dokumentacją medyczną pacjentki, oceną narażenia zawodowego, odpisem skróconym historii choroby i wynikami badań wątroby przeprowadzonymi przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. nie znalazł uzasadnienia merytorycznego, aby to rozpoznanie kwestionować Ponadto, w związku z zarzutami D. K. organ wskazał, że stosownie do § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294, zm. z 1989 r. Dz. U. Nr 61, poz. 364) nie ma wymogu, aby badanie było przeprowadzane komisyjnie. Badanie może zatem przeprowadzać jeden lekarz, który decyduje o zakresie badań koniecznych do wydania orzeczenia. Organy inspekcji sanitarnej w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej są związane rozpoznaniem bądź brakiem rozpoznania choroby zawodowej podanym w orzeczeniach lekarskich wydanych w trybie § 7 i 8 cytowanego na wstępie rozporządzenia i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. W tej sytuacji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. nie znalazł podstaw prawnych do zmiany decyzji i orzekł jak na wstępie. Od powyższej decyzji D. K. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi zawarła opis charakteru i warunków wykonywanej pracy oraz przebieg choroby. Zdaniem skarżącej na stanowiskach wykonywanej pracy była narażona na substancje toksyczne, które spowodowały u niej toksyczne zapalenie wątroby. Dla poparcia tego twierdzenia, skarżąca odwołała się do literatury fachowej. Według skarżącej organy nie uwzględniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesienie przedmiotowej skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i nie zakończenie do tego dnia postępowania w sprawie skutkowało tym, że na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) - sprawa podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwanej p.s.a.). Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Tymczasem Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. przedstawił Sądowi akta administracyjne, w których brak jest odwołania. Uniemożliwiło to Sądowi pełną merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji. Zaznaczyć należy, że wprawdzie organ odwoławczy ocenia prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i proceduralnego, mających zastosowanie w sprawie, to jednak istotą oceny podejmowanej przez organ II instancji jest przede wszystkim odniesienie się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu. Aby więc zweryfikować zaskarżoną decyzję w tym aspekcie, Sąd powinien dysponować odwołaniem. Ponadto z akt nie wynika data doręczenia skarżącej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, ani też data złożenia odwołania. Ma to istotne znaczenie jeśli się zważy, że obowiązkiem organu odwoławczego, wynikającym z art. 134 kpa jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy odwołanie wniesione zostało w terminie. Uchybienie bowiem tego terminu skutkuje tym, że po pierwsze - decyzja pierwszoinstancyjna staje się ostateczna, a po drugie - organ odwoławczy stwierdza wówczas w drodze ostatecznego postanowienia uchylenie terminu do wniesienia odwołania. Brak wymienionych danych sprawia, że niemożliwym było jednoznaczne stwierdzenie przez Sąd zachowania przez stronę omawianego terminu, a jednocześnie wykluczenie sytuacji, w której organ odwoławczy rozstrzygałby w sprawie zakończonej ostateczną decyzją organu I instancji. Zauważyć bowiem trzeba, że nieważną byłaby decyzja organu II instancji wydana w sprawie, w której odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Z podanych wyżej względów Sąd nie mógł dokonać w myśl art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1260) - właściwej kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem. Nie przesądzając w tym miejscu merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, celowym jest odniesienie się do zagadnienia związanego z orzeczeniami jednostek służby zdrowia upoważnionych do rozpoznania chorób zawodowych. Mianowicie podkreślone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji związanie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego orzeczeniem lekarskim stwierdzającym chorobę zawodową lub jej brak oznacza tylko tyle, że organ inspekcji sanitarnej nie jest uprawniony do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania w zakresie istnienia choroby zawodowej. Jednak opinia jednostki orzeczniczej (placówki naukowej) co do rozpoznania choroby zawodowej jest środkiem dowodowym w rozumieniu art. 75 kpa w zw. z art. 84 kpa, który podlega ocenie organu stosownie do art. 80 kpa. Organ ma obowiązek kontrolować, czy wydana opinia wyjaśniła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, wymagające wiadomości specjalnych i czy opinia ta jest rzeczowo i przekonywująco uzasadniona. Tylko wtedy, gdy odpowiada tym wymaganiom, stanowi podstawę do wydania prawidłowej decyzji. W razie stwierdzenia braków w opinii, organ powinien wezwać lekarzy do uzupełnienia opinii we wskazanym kierunku, bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia (por. wyrok NSA w Warszawie z 17.11.1998 r. I SA 1318/98 oraz wyroki NSA w Warszawie z dnia 05.11.1998 r. I SA 1200/98 i z dnia 15.04.1998 r. I SA 2074/97). W konsekwencji należało orzec jak sentencji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 p.s.a.