SA/Bd 3354/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Asesor WSA Mirella Łent Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T., po ponownym rozpatrzeniu w trybie art. 127 § 3 kpa sprawy, utrzymał w mocy wydaną w dniu 12 września 2003 r. na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a i art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.) oraz art. 108 kpa własną decyzję nr [...] o zwolnieniu z dniem 15 września 2003 r. ze służby funkcjonariusza celnego A. K., przy jednoczesnym nadaniu temu rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności. Zwolnienie ze służby nastąpiło w związku z wniesieniem przez Prokuraturę Okręgową w B. w dniu 9 stycznia 2003 r. przeciwko A. K. do Sądu Rejonowego w B. aktu oskarżenia o czyn z art. 231 § 1 w związku z art. 91 § 1 Kodeksu karnego i nie wydaniem wyroku w tej sprawie do daty podjęcia rozwiązującej stosunek służbowy decyzji. Ustosunkowując się do podniesionego przez wyżej wymienionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu, iż zastosowanie wobec niego obowiązującego od dnia 10 sierpnia 2003 r. przepisu obligującego do zwolnienia ze wskazanego powodu ze służby, przy braku unormowań szczególnych wyraźnie określonych we wprowadzającej ten przepis ustawie z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 120, poz. 1122 z 10 lipca 2003 r.) jest równoznaczne z zastosowaniem prawa wstecz. Dyrektor Izby Celnej w uzasadnieniu decyzji z dnia 18 września 2003 r. stwierdził, że wprawdzie nowa określona w art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej przesłanka zwolnienia funkcjonariusza ze służby jest surowsza od dotychczasowych, ale zastosowania wobec A. K. tego przepisu nie można utożsamiać z działaniem prawa wstecz i to niezależnie od tego, czy nowelizacja ustawy zawiera przepisy przejściowe, czy nie, skoro aktualnie posiada w sądzie akt oskarżenia o popełnienie umyślnego przestępstwa. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy z dnia 27 listopada 2003 r. (data wpływu) A. K. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] i [...] jako sprzecznych z prawem wywodząc, podobnie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że zwalniając go na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. ze służby Dyrektor naruszył zasadę nie działania prawa wstecz, pozostającą w związku z zasadami konstytucyjnymi oraz, iż wymieniony przepis może być stosowany jedynie do sytuacji zaistniałych po jego wejściu w życie. Nadto skarżący zakwestionował zasadność powołania się w decyzji o zwolnieniu na bliżej nieokreślony interes społeczny z pominięciem interesu – godności jednostki. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie stwierdzając, iż użyte w art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy określenie "zwalnia się" wskazuje na obligatoryjny charakter tego przepisu i odnosi się on do wszystkich funkcjonariuszy celnych posiadających obecnie w sądzie akt oskarżenia o umyślne przestępstwo. Podkreślił nadto szczególny charakter służby celnej i ściśle związanych z nią wymogów co do postawy etycznej i sposobu wykonywania obowiązków służbowych stawianych funkcjonariuszom celnym, których to wymogów skarżący aktualnie nie spełnia wobec utraty nieposzlakowanej opinii i zarzucenia mu czynu posiadającego obok znamion przestępstwa, także znamiona czynu naruszającego obowiązki służbowe. W interesie zaś społecznym leży zapobieżenie utracie zaufania do organów państwowych i interes ten należało przedłożyć ponad indywidualny interes skarżącego poprzez niezwłoczne wprowadzenie decyzji o zwolnieniu w życie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) skarga z uwagi na nie zakończenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie do dnia 31 grudnia 2003 r. podlegała rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. Skarga jest zasadna, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na ich treść. Z art. 2 Konstytucji, który stanowi, że Polska jest demokratycznym państwem prawa, wywodzi się między innymi zakaz wstecznego działania prawa. Zasada lex retro non agit, czyli inaczej zasada nieretroaktywności, to zasada niestosowania prawa do sytuacji, faktów i ich skutków, jakie zaistniały przed momentem wejścia w życie aktu prawnego względnie jego znowelizowanego przepisu. Powyższy zakaz, aczkolwiek nie ma charakteru absolutnego, to wyjątki od niego nie mogą być wynikiem domniemania, czy interpretacji organu stosującego konkretny przepis, lecz muszą wynikać jasno z woli legislatora. Wyrażenie przez ustawodawcę woli w powyższym zakresie następuje poprzez wyraźne wskazanie, że w konkretnym przypadku cały akt prawny względnie jego określony przepis ma być zastosowany z mocą wsteczną. Odpowiednie unormowanie w tym przedmiocie musi zatem zawierać przepis przejściowy wchodzącego w życie aktu prawnego. Wspomniane unormowanie to klauzula prawa międzyczasowego (intertemporalnego) wskazująca, że do stanów już istniejących, a więc tych które powstały wcześniej i nadal trwają należy stosować przepisy nowego aktu, odmienne od przepisów aktu dotychczas obowiązującego. Tego rodzaju klauzula jest przykładowo zawarta w art. 3 ustawy z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. Nr 192, poz. 1873), który umożliwia wymierzenie za czyn popełniony przed jej wejściem w życie kar dyscyplinarnych w brzmieniu nadanym tą ustawą, w tym także – jeśli czyn stanowiący przewinienie wypełnia jednocześnie znamiona przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego – wymierzenie takich kar niezależnie od odpowiedzialności karnej. W ustawie z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 120, poz. 1122 z dn.10 lipca 2003 r.) nie zamieszczono klauzuli prawa międzyczasowego nakazującej stosowanie tej ustawy – w zakresie wprowadzonych w jej art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b nowych obligatoryjnych przesłanek zwolnienia ze służby – wobec funkcjonariuszy, przeciwko którym akt oskarżenia wniesiono, względnie których tymczasowo aresztowano przed datą wejścia tejże ustawy w życie, tj. przed dniem 10 sierpnia 2003 r. Zatem rozwiązanie na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy zmieniającej (Dz. U. z 2003 r. Nr 120, poz. 1122) stosunku służbowego z funkcjonariuszem celnym A. K., przeciwko któremu akt oskarżenia wpłynął do sądu w styczniu 2003 r., było niedopuszczalne i nastąpiło z pogwałceniem cytowanego przepisu ustawy w wyniku nietrafnego skoncentrowania przez organ całej uwagi na interpretacji ujętego w tymże przepisie odnoszącego się do aktu oskarżenia określenia "wpłynął". Za trafną uznał natomiast Sąd zawartą w udzielonej na skargę odpowiedzi argumentację Dyrektora Izby Celnej dotyczącą konieczności uwzględnienia przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu interesu społecznego. Wobec stwierdzenia wskazanego wyżej naruszenia prawa materialnego rzutującego na byt całego rozstrzygnięcia, kwestia ta jednak ma znaczenie drugorzędne. Uznając, iż zachodzą z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 1a podstawy do uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia 6 listopada 2003 r. i poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia 12 września 2003 r. orzeczono, jak w sentencji.