I SA/Gd 1001/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska /spr./ Sędziowie NSA Elżbieta Rischka Alicja Stępień Protokolant Elżbieta Cymanowska po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. i T. małżonków M. i M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 kwietnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości na 2001 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 10,00 (słownie: dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zaskarżona decyzja nie może być wykonana. I SA/Gd 1001/01 U z a s a d n i e n i e Decyzją Nr [...] z dnia 22 lutego 2001 r. Wójt Gminy dokonał M. i T. małżonkom M. i panu M.M. (syn) wymiaru podatku od nieruchomości na 2001 r. od gruntów o powierzchni 2.475 m2 położonych w [...], w kwocie [...] zł. Podatnicy od decyzji tej złożyli odwołanie, w którym wnieśli o opodatkowanie przedmiotowych gruntów podatkiem rolnym, albowiem grunty te stanowią integralną część gospodarstwa rolnego o powierzchni 13 ha, którego małżonkowie M. są właścicielami i na niej podjęto budowę siedliska. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i decyzją z dnia 23 kwietnia 2001 r. Nr [...], powołując się na art. 1-6 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31) oraz art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem Kolegium – uwzględniając treść przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w tym art. 1 i art. 2 ust. 4 oraz 3 ust. 1 pkt 1, 2, 3 i 4, sporna działka podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, gdyż stanowi ona odrębny przedmiot opodatkowania. Nie może stanowić części gospodarstwa rolnego – jak chcą tego skarżący – gdyż jest współwłasnością T. i M.M., a gospodarstwo rolne jest natomiast własnością małżonków M. i T.M. W tej sytuacji obowiązek podatkowy od tych gruntów, jako współwłasność innych osób niż małżonków, ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Dalej Kolegium wywiodło, że przedmiotowa działka – zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1994 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 ze zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar użytków rolnych, gruntów pod stawami oraz sklasyfikowanych w operatach ewidencyjnych jako użytki rolne, gruntów pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem tego gospodarstwa o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub o powierzchni użytków rolnych przekraczających 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność osoby fizycznej. Tak więc nie stanowią gospodarstwa rolnego grunty, których powierzchnie zajęte w całości na prowadzenie działalności rolniczej nie przekraczają 1 ha. Tak więc sporna powierzchnia nie może być opodatkowana podatkiem rolnym, gdyż nie spełnia normy obszarowej dla gospodarstwa rolnego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Skarżący zarzucili, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję tę podjęło z naruszeniem: 1) art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o podatku rolnym przez błędną jego interpretację, 2) art. 1-6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez ich niewłaściwe zastosowanie. W wyniku powyższego Kolegium przyjęło, że działka gruntu nr [...] o powierzchni 2.475 m2 położona w [...] stanowi przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości, podczas gdy działka ta stanowić powinna przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym. Strona skarżąca wywodzi, że grunty stanowiące własność osoby fizycznej, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o podatku rolnym, obejmują także grunty stanowiące współwłasność (współwłasność jest odmianą własności). Brak bowiem przepisu, który wyłączałby z definicji gospodarstwa rolnego grunty stanowiące współwłasność. Nie stanowi takiego przepisu art. 1 ust. 3 ustawy o podatku rolnym, gdyż w tym przepisie jest mowa o współwłasności gospodarstwa rolnego, a nie o współwłasności gruntów wymienionych w art. 1 ust. 2 tej ustawy. W sprawie nie mamy do czynienia ze współwłasnością gospodarstwa rolnego dwóch lub więcej osób (innych niż małżonków), lecz ze współwłasnością działki, której powierzchnia nie przekracza 1 ha, a która stanowi inny grunt wymieniony w art. 1 ust. 2 ustawy o podatku rolnym. Przepis art. 1 ust. 3 ustawy o podatku rolnym nie ma zastosowania do sytuacji, w której określona osoba (skarżący) oprócz gruntów, które stanowią jej wyłączną własność, jest także współwłaścicielem innych gruntów (wymienionych w art. 1 ust. 2 tej ustawy) o powierzchni mniejszej niż 1 ha. Wtedy stosuje się wyłącznie art. 1 ust. 2 ustawy o podatku rolnym, z którego wynika, że za gospodarstwo rolne dla celów podatku rolnego uważa się określone grunty o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha (tak też NSA w wyroku z dnia 26 marca 1997 r. – I SA/Łd 725/97 publ. ONSA 2000/2/65). Skoro niesporne jest, że małżonkowie M. prowadzą gospodarstwo rolne o powierzchni 13 ha, a z wypisu rejestru gruntów wynika, że działka [...], której współwłaścicielami są małż. M. jest sklasyfikowana jako rolna, to oznacza to, że działka ta – w granicach udziału skarżących małżonków M. w jej współwłasności wchodzi w skład ich gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy i podlega opodatkowaniu podatkiem rolnym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja uchybia prawu w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Bezsporne w sprawie jest, iż małżonkowie M. i T.M., oprócz gospodarstwa rolnego o powierzchni 13 ha, położonego w [...], stanowiącego ich własność, są także współwłaścicielami innych gruntów, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 ze zm.) o powierzchni nieprzekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowego. Tym innym gruntem jest działka rolna nr [...] o powierzchni 2.475 m2 położona w [...] w bezpośrednim sąsiedztwie gospodarstwa rolnego małżonków M., na której – jak podali skarżący – realizowana jest budowa siedliska. Drugim współwłaścicielem tej działki jest M.M. Przepis art. 1 ust. 1 ustawy o podatku rolnym stanowi, że opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają określone w ustawie grunty gospodarstw rolnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że przedmiotowa działka nie stanowi gruntu gospodarstwa, gdyż nie spełnia normy obszarowej ustanowionej w ust. 2 tegoż przepisu. Dalej powołując się na art. 1 ust. 3 ustawy o podatku rolnym Kolegium stwierdziło, iż działka ta stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, gdyż jest współwłasnością małżonków M. i ich syna M.M., a gospodarstwo rolne stanowi współwłasność tylko państwa M. i T.M. Sąd stwierdził, że powyższe stanowisko Kolegium jest nieuprawnione. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę – co podniosła również strona skarżąca w skardze – iż w przepisie art. 1 ust. 3 ustawy o podatku rolnym jest mowa o współposiadaniu gospodarstwa rolnego, a nie o współwłasności gruntów wymienionych w art. 1 ust. 2 tej ustawy (użytków rolnych, gruntów pod stawami, gruntów pod zabudowaniami). Tak więc należy się zgodzić z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 1999 r. sygn. akt I SA/Łd 725/97 – opubl. ONSA 2000/2/65, że przepis art. 1 ust. 3 nie ma zastosowania do sytuacji, w której podatnik – oprócz gruntów, które stanowią jego wyłączną własność – jest także współwłaścicielem innych gruntów wymienionych powyżej, o powierzchni nieprzekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowego. Omawiana regulacja ma zastosowanie do sytuacji, w których przedmiotem współwłasności jest całe gospodarstwo rolne, rozumiane jako zespół określonych gruntów stanowiących współwłasność tych samych osób. Nie ma natomiast zastosowania w sytuacjach, w których – tak jak małżonkowie M. – oprócz gospodarstwa rolnego stanowiącego ich wyłączną własność, są także współwłaścicielem innego gruntu – w sprawie – działki rolnej o powierzchni 2.475 m2. Należy dodać, że przez grunty stanowiące własność danej osoby, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o podatku rolnym, należy rozumieć także grunty stanowiące jej współwłasność (art. 195 Kodeksu cywilnego). W przeciwnym razie obowiązywałby przepis wyraźnie wyłączający z gospodarstwa rolnego grunty stanowiące współwłasność. Przepisu takiego nie było w roku podatkowym, o którym mowa w sprawie. Wynika z powyższego, że działka nr [...] – w granicach udziału skarżących w jej współwłasności wchodzi w skład gospodarstwa rolnego małżonków M. i w ich części podlega opodatkowaniu podatkiem rolnym. Skład orzekający w sprawie podziela stwierdzenie zawarte w przywołanym wyroku NSA, iż przyjęcie przeciwnego poglądu prowadziłoby do paradoksalnych sytuacji, w których właściciel gospodarstwa rolnego (małż. M.) byłby opodatkowany podatkiem od nieruchomości (zamiast podatkiem rolnym) od niektórych gruntów związanych z prowadzonym gospodarstwem rolnym, tylko dlatego, że jest ich współwłaścicielem. Odnośnie części przedmiotowej działki odpowiadającej udziałowi w jej współwłasności posiadanego przez pana M.M. trzeba stwierdzić, iż sytuacja wymienionego jest inna aniżeli rodziców (tak wynika z akt sprawy) i stąd działka ta w granicach jego udziału powinna podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości (art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Z tych względów uznając zaskarżoną decyzję za uchybiającą przepisom prawa materialnego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 tej ustawy. AW