I SA/Gd 1002/16

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 16 stycznia 2017 r., skarżąca A. B. zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że jest właścicielką dwóch domów o powierzchni 140 m2 i 200 m2 (w trakcie remontu), których wartość określiła na kwotę 200.000 zł i 300.000 zł, wskazując, że ich własność nabyła w drodze darowizny od rodziców; trzech mieszkań, każde o wartości 150.000 zł – o powierzchni 40 m2 (darowizna od rodziców) i dwóch o powierzchni 30 m2 oraz współwłaścicielką w ½ części zabytkowego pałacu (do remontu) w miejscowości [...] o powierzchni 1.830 m2 wraz z lasem o powierzchni 4 ha. Posiada także samochód osobowy marki [...] o wartości 30.000 zł. Skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz małoletnią córką (17 lat). W jej małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej (nie podała ani składników stanowiących majątek małżonka ani też źródła i wysokości osiąganych przez niego dochodów). Skarżąca zadeklarowała dochody z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.550 zł miesięcznie (18.600 zł rocznie) oraz z tytułu najmu w wysokości 30.000 zł rocznie. Bieżące koszty utrzymania skarżąca wykazała na poziomie 2.176 zł miesięcznie. Zaliczyła do nich opłaty za czynsze lokali (700 zł miesięcznie), gaz (3.650 zł rocznie), wodę i odprowadzanie ścieków (60 zł miesięcznie), telewizję i internet (60 zł miesięcznie), zakup opału (3.000 zł rocznie), zakup paliwa (300 zł miesięcznie), składki na ubezpieczenie samochodu OC i AC (1.960 zł rocznie), nieruchomości (770 zł rocznie) oraz na życie (600 zł rocznie), a także podatek od nieruchomości (2.700 zł rocznie). Odpowiadając na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2017 r. skarżąca nadesłała: - wyciąg z rachunku bankowego o numerze [...] za okres od 15 października 2016 r. do 12 marca 2017 r., którego saldo końcowe wynosiło 3.441,15 zł; - kopie umów najmu dwóch lokali mieszkalnych nr 47 i 75 o powierzchni 41 m2 i 42 m2, położonych [...] wraz z kopiami potwierdzeń uiszczenia opłat za ww. mieszkania do wspólnoty mieszkaniowej za okres od listopada 2016 r. do lutego 2017 r. oraz za usługi telekomunikacyjne za okres od grudnia 2016 r. do lutego 2017 r. (dla lokalu nr 75); - kopie potwierdzeń opłat za energię elektryczną z listopada 2016 r. oraz ze stycznia 2017 r. (z których nie wynika punkt poboru); - kopię faktury za dostawę wody i odprowadzanie ścieków za okres od 26 listopada do 27 grudnia 2016 r. oraz potwierdzenia opłaty za gaz ze stycznia 2017 r. (punkt poboru [...]); - kopię potwierdzenia opłaty za gaz z marca 2017 r. (punkt poboru [...]); - kopię opłaty do urzędu miasta (bez podania tytułu), która dotyczy nieruchomości położonej [...]; - kopię nakazu płatniczego z dnia 31 stycznia 2017 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2017 r.; - kopie potwierdzeń opłacenia kursu księgowości wystawionych w styczniu 2017 r.; - dodatkowe oświadczenie, w którym skarżąca wyjaśniła, że pałac [...] zostanie przejęty za jej zobowiązania oraz podała, że małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego – zamieszkują osobno, mąż skarżącej jest współwłaścicielem firmy, przy czym nie otrzymuje wynagrodzenia z uwagi na jej złą kondycję finansową. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy należy mieć na uwadze, że orzeczenie w tej kwestii winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że na tym etapie sprawy koszty sądowe kształtuje opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł za doręczony skarżącej odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 listopada 2016 r. z uzasadnieniem (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192); ewentualny wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz ewentualne wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), które jest ustalane, co do zasady, swobodnie pomiędzy stronami, tj. mocodawcą i pełnomocnikiem. Pewną wskazówką dla oceny obciążeń finansowych, jakie wnioskodawca musiałaby ponieść z tego tytułu jest wysokość opłat, określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714). Na podstawie oświadczeń skarżącej, złożonych przez nią pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), referendarz sądowy przyjął, że skarżąca nie prowadzi gospodarstwa domowego wspólnie z mężem. W konsekwencji należało uznać, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnią córką. Jednocześnie orzekający przyjął, że skoro skarżąca nie podnosi i nie przedstawiła dowodów, które pozwalałyby uznać, że córka pozostaje na jej wyłącznym utrzymaniu, to należało stwierdzić, że mąż skarżącej partycypuje w tych kosztach, w tym wydatkach związanych z zamieszkaniem. Na małżonku skarżącej ciąży bowiem obowiązek alimentacyjny, zaś sama skarżąca nie podnosi, że uchyla się on od jego spełnienia. Wobec powyższego referendarz sądowy przyjął, że osiągane dochody skarżąca przeznacza przede wszystkim na wydatki związane z zaspokojeniem swoich bieżących potrzeb oraz w części na koszty związane z utrzymaniem małoletniej córki. Przechodząc do oceny możliwości płatniczych skarżącej referendarz sądowy uznał, iż zarówno wysokość osiąganych przez nią dochodów, jak i posiadany przez nią majątek, z którego części również uzyskuje dochody nie pozwalają przyjąć, że skarżąca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Podkreślić trzeba, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i winno być stosowane wyłącznie w odniesieniu do podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Do kręgu tych osób nie należy skarżąca, która ma stałe źródło utrzymania oraz składniki majątku, z których czerpie pożytki, a z pozostałych składników może takie pożytki czerpać. Z nadesłanych dokumentów wynika bowiem, że skarżąca osiąga stałe dochody ze stosunku pracy oraz z najmu dwóch lokali mieszkalnych położonych [...]. W okresie od grudnia 2016 r. do lutego 2017 r. jej średnie wynagrodzenie za pracę wraz z dodatkami wynosiło 2.168,72 zł netto miesięcznie. Natomiast z najmu skarżąca osiąga dochody w wysokości 3.100 zł miesięcznie. Wysokość miesięcznych dochodów skarżącej kształtuje się zatem na poziomie 5.268,72 zł. Przypomnieć w tym miejscu należy, że skarżąca jest właścicielką jeszcze dwóch nieruchomości mieszkalnych położonych [...] oraz [...], których nie zamieszkuje (skarżąca jako adres swojego zamieszkania wskazuje [...]) a których – na co wskazują przedłożone dokumenty – ponosi koszty utrzymania. Tym samym skarżąca posiada dodatkowe potencjalne źródło dochodu z tytułu najmu tych nieruchomości, którego nie wykorzystuje, mimo że – jak twierdzi – jej sytuacja majątkowa jest bardzo trudna i uniemożliwia jej poniesienie opłaty kancelaryjnej oraz ewentualnych kosztów postępowania kasacyjnego. Zdaniem orzekającego skarżąca winna w pierwszej kolejności wykorzystać swoje możliwości zarobkowe. Tym bardziej, że posiada znaczny majątek a tym samym obiektywnie nie jest osobą ubogą, pozbawioną środków do życia. Istotnym jest również, że skarżąca posiada jednostki uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym [...], których wartości nie podała. Co więcej, na ten cel, który w ocenie referendarza sądowego nie jest wydatkiem koniecznym, przeznacza miesięcznie kwotę 100 zł, tj. kwotę odpowiadającą wysokości należnej opłaty kancelaryjnej oraz ewentualnemu wpisowi od skargi kasacyjnej. Referendarz sądowy nie uwzględnił udokumentowanych przez skarżącą wydatków z tytułu opłat za media i czynszu do wspólnoty mieszkaniowej za lokale mieszkalne będące przedmiotem najmu, gdyż te – zgodnie z zapisami umów – ponoszone są przez najemców. Referendarz sądowy nie mógł także przyjąć kosztów związanych z eksploatacją nieruchomości innych aniżeli zajmowana przez skarżącą. Wprawdzie faktury zostały wystawione na skarżącą, to jednak dotyczą nieruchomości położonych [...] oraz [...], podczas gdy skarżąca zamieszkuje [...]. W konsekwencji należało przyjąć, że skarżąca nie wykazała kwoty wydatków, jakie ponosi w związku z eksploatacją zajmowanego domu. Natomiast do udokumentowanych, koniecznych wydatków, jakie skarżąca poniosła należało zaliczyć podatek dochodowy z tytułu najmu za okres od października 2016 r. do lutego 2017 r. w łącznej kwocie 2.058 zł (średnio 411,60 zł miesięcznie), opłatę uiszczoną w dniu 28 lutego 2017 r. do urzędu miasta w kwocie 123 zł a dotyczącą nieruchomości zajmowanej przez skarżącą oraz wydatki na dokształcanie w zakresie księgowości poniesione w styczniu 2017 r. w łącznej kwocie 599 zł. Tym samym należało przyjąć, że ww. średnie miesięczne wydatki, jakie skarżąca poniosła w styczniu br. ukształtowały się na poziomie 1.010,60 zł, zaś w lutym br. wyniosły one 534,60 zł. Referendarz sądowy przyjął także zadeklarowane przez skarżącą wydatki na ubezpieczenie samochodu, nieruchomości i na życie, zakup paliwa oraz podatek od nieruchomości (przy czym jako że skarżąca jest współwłaścicielką pałacu i lasu [...], to podatek z tego tytułu uwzględniono w ½), które wynoszą około 698 zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę wysokość osiąganych przez skarżącą dochodów oraz przyjętej kwoty poniesionych przez nią wydatków stwierdzić należy, że do dyspozycji skarżącej w styczniu br. Pozostawały środki w kwocie 3.560,12 zł, zaś w lutym br. – 4.036,12 zł, z których część skarżąca mogła zabezpieczyć na koszty niniejszego postępowania. Poza okolicznościami wyżej przywołanymi, za przyjęciem, że skarżąca ma możliwości, aby ponieść powstałe w niniejszej sprawie koszty sądowe oraz ewentualne koszty postępowania przed sądem II instancji świadczy również fakt, że na dzień 12 marca 2017 r. na rachunku bankowym z bieżących dochodów skarżąca zgromadziła środki w kwocie 3.441,15 zł. Referendarz sądowy zauważa przy tym, że rachunek bankowy, z którego skarżąca przedłożyła wyciąg nie jest jedynym kontem skarżącej. Z opisu operacji dokonanych na tym rachunku wynika, że w dniu 4 grudnia 2016 r. skarżąca zasiliła go kwotą 2.000 zł, którą przelała z innego konta, którego jest posiadaczem. Wyciągu z tego rachunku skarżąca nie przedstawiła. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.