I SA/Gd 1009/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 17 lipca 2017 r., skarżący A. B. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) wynika, że wnioskodawca uzyskuje dochód w wysokości od 800 zł do 1.500 zł netto miesięcznie prawdopodobnie – gdyż źródło dochodu podał nieczytelnie – z prowadzenia [...], pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dorosłą córką, która nie uzyskuje żadnych dochodów, zamieszkuje w wynajętym mieszkaniu o powierzchni 50 m2, nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, nie posiada jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, wspomaga się pożyczkami w wysokości około 700 zł miesięcznie, gdyż, jak podał, brakuje mu na leki, czynsz, media i żywność, ciążą na nim zobowiązania z tytułu kredytów zaciągniętych w latach 2007–2008, na łączną kwotę 13.000 zł, które spłaca kwartalnie, ponosi wysokie koszty leczenia chorej córki. Wnioskodawca oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym ani z rzecznikiem patentowym. Do wniosku skarżący załączył dwa wyciągi z prowadzonych dla niego rachunków bankowych, obrazujących ich salda na dzień 30 czerwca 2017 r., zgodnie z którymi na jednym z kont jest zadłużenie wynoszące 134,39 zł, zaś saldo drugiego wynosi 0 zł. Nadto wnioskodawca przedłożył odpisy dokumentacji medycznej na okoliczność swojego stanu zdrowia. W myśl art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 1 sierpnia 2017 r., wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę i jego córkę zeznań podatkowych za rok 2016 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego córkę rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, c) odpisów dokumentów księgowych (wyciągu z prowadzonej księgi przychodów i rozchodów, ewidencji przychodów) potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej oraz odpisów złożonych za ww. okres deklaracji VAT-7, d) zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że córka wnioskodawcy posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, e) oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawcę lub jego córkę z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub ich odmawiających, f) dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z majątku wnioskodawcy lub jego córki, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności i zastosowane środki egzekucyjne, g) zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawcę lub jego córkę miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących aktualną wysokość ich innych zobowiązań (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów, i innych podmiotów), h) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), i) dokumentów potwierdzających wydatki poniesione w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków). Wnioskodawca został też poinformowany, iż niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 7 sierpnia 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 31). W odpowiedzi skarżący zwrócił się w dniu 8 sierpnia 2017 r. o przedłużenie zakreślonego terminu, argumentując to złym stanem zdrowia. Do wniosku dołączył odpis pisma z banku z dnia 26 lipca 2017 r. informującego o zadłużeniu w kwocie 141,78 zł i wzywającego do zapłaty, informację z banku o odmownym sposobie rozpatrzenia reklamacji, tj. odmowie usunięcia danych wnioskodawcy z Bankowego Rejestru Dłużników, wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 czerwca 2017 r. do 18 lipca 2017 r., obrazujący jedno uznanie w kwocie 59 zł oraz saldo 0 zł, a nadto ponownie odpisy dokumentacji medycznej (zaświadczeń lekarskich wystawionych w kwietniu i maju br. na okoliczność niemożności wnioskodawcy stawienia się na wezwanie w sądzie). Zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy przedłużył wnioskowany termin o 14 dni od dnia doręczenia zarządzenia (co nastąpiło w dniu 29 sierpnia 2017 r. – potwierdzenie odbioru, k. 34). W dniu 1 września 2017 r. (data stempla pocztowego) wnioskodawca nadesłał po raz kolejny odpisy odnoszącej się do jego stanu zdrowia dokumentacji medycznej (odpisy uprzednio przedłożonych zaświadczeń lekarskich z kwietnia i maja br. oraz raportu z badania wysiłkowego przeprowadzonego w 2012 r.) oraz pismo z dnia 19 czerwca 2017 r. potwierdzające, że dane wnioskodawcy widnieją w bankowym rejestrze. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż wnioskodawca – pomimo przedłużenia o 14 dni terminu do przedłożenia dodatkowych dokumentów i upływu zakreślonego terminu – nie wykonał w sposób prawidłowy nałożonego na niego obowiązku i nie przedłożył większości z wymienionych w wezwaniu dokumentów źródłowych, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej, w szczególności jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Podkreślenia wymaga, iż wnioskodawca uchylił się od przedłożenia jakichkolwiek dokumentów potwierdzających wysokość jego dochodów – zarówno aktualnych (dokumentów księgowych związanych z prowadzoną działalnością), jak i uzyskanych w roku ubiegłym (zeznań podatkowych) – jak również wysokość ponoszonych przez niego kosztów utrzymania, tj. kosztów eksploatacji zajmowanego mieszkania i akcentowanych przez niego kosztów leczenia swojego i córki – w zamian przedkładając jedynie dokumentację medyczną, potwierdzającą stwierdzone u wnioskodawcy choroby, nie zaś ponoszone wydatki. Nadto należy wskazać, iż – poza wezwaniem do zapłaty kwoty 141,78 zł z dnia 26 lipca 2017 r. oraz wyciągiem potwierdzającym na dzień 30 czerwca 2017 r. ujemne saldo w kwocie 134,39 zł na rachunku bankowym – wnioskodawca nie przedłożył innych dokumentów obrazujących wysokość jego zadłużenia względem banków lub innych podmiotów, w szczególności z tytułu zaciągniętych w latach wcześniejszych pożyczek, jak również dowodów potwierdzających wysokość spłacanych kwartalnie rat, o których nadmienił we wniosku. Wnioskodawca przedłożył wprawdzie dowody (pismo z dnia 19 czerwca 2017 r. oraz niedatowaną odpowiedź na reklamację) potwierdzające fakt wpisania go do Bankowego Rejestru Dłużników, jednakże dokumenty te nie odnoszą się do wysokości zadłużenia wnioskodawcy. Nie przedłożył również dokumentów na okoliczność prowadzonej z jego majątku egzekucji oraz nie złożył oświadczenia w przedmiocie korzystania z pomocy społecznej. Nadto uchylił się od przedłożenia jakichkolwiek dokumentów odnoszących się do sytuacji finansowej jego dorosłej córki, z którą, jak podał, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (w szczególności zeznań podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych alternatywnie oświadczenia o ich nieposiadaniu, zaświadczenia potwierdzającego status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku). Wątpliwości budzi też – w kontekście treści pism procesowych wnioskodawcy – ilość osób, z którymi pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym. Z treści skargi wynika bowiem, iż wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim i zamieszkuje z żoną (która jedynie w pewnym okresie przebywała za granicą), jednakże pomimo to nie wpisał żony w rubryce nr 6 formularza PPF (a w konsekwencji nie podał również żadnych danych odnośnie jej dochodów w rubryce nr 10), nie wyjaśniając przy tym, dlaczego tak postąpił. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.