I SA/Gd 1027/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za wrzesień 2004 r. postanawia: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 marca 2010 r. (sygn. akt I SA/Gd 43/10) przyznano C. W. prawo pomocy w niniejszej sprawie, zwalniając ją od wpisu od skargi. Wnioskiem z dnia 28 grudnia 2010 r. skarżąca ponownie zwróciła się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższy wniosek został rozpoznany pozytywnie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 11 stycznia 2011 r., którym zwolniono skarżącą od kosztów sądowych. W dniu 13 stycznia 2011 r. skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (radcy prawnego, adwokata lub doradcy podatkowego). Stosownie do przepisu art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Ze względu na to, że ww. postanowieniem z dnia 11 stycznia 2011 r. skarżąca została zwolniona w niniejszej sprawie od ponoszenia kosztów sądowych, uznano, iż złożony przez nią wniosek o ustanowienie zastępstwa prawnego jest w świetle cyt. art. 245 p.p.s.a. w istocie wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i dokonano oceny jego zasadności w oparciu o przesłankę określoną w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W myśl powołanych uregulowań przyznaje się prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, oraz gdy nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów i oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy (odpisu zaświadczenia burmistrza z dnia 11 stycznia 2010 r. o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, odpisu informacji ZUS z dnia 20 stycznia 2010 r. o wyrejestrowaniu płatnika składek oraz wyrejestrowaniu z ubezpieczeń, odpisu decyzji ZUS z dnia 18 marca 2009 r. o waloryzacji renty, kopii odcinka wypłaty świadczenia za styczeń 2010 r., kopii wyciągów z rachunków bankowych, kopii pism dyrektora izby celnej z dnia 1 lutego 2010 r., kopii zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego z dnia 4 lutego 2010 r., kopii faktury za leki oraz energię elektryczną) ustalono, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz synem, u którego małżonkowie zamieszkują. Aktualnie źródłem dochodu małżonków jest wypłacana mężowi wnioskodawczyni renta inwalidzka w kwocie 880,59 zł brutto miesięcznie, która podlega zajęciu egzekucyjnemu (po uwzględnieniu dokonywanych potrąceń przekazywane świadczenie wynosi 537,20 zł), oraz świadczenie wypłacane przez gminny ośrodek pomocy społecznej w kwocie 153 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni nie uzyskuje żadnych dochodów. Z dniem 1 stycznia 2010 r. zawiesiła ona wykonywanie działalności gospodarczej (na okres do dnia 31 grudnia 2011 r.), z tego względu nie może zarejestrować się jako osoba bezrobotna i otrzymywać zasiłku. Wnioskodawczyni nie może też podjąć pracy, gdyż sprawuje opiekę nad chorym (niepełnosprawnym) mężem. Ze względu na stan zdrowia męża wnioskodawczyni małżonkowie regularnie wydatkują kwotę około 250 zł miesięcznie na leki. Majątek małżonków stanowią dom o powierzchni 108 m2, który na skutek pożaru wymaga remontu, nieruchomość rolna o powierzchni 1,5 ha oraz nieruchomość o powierzchni 2,09 ha zabudowana halą produkcyjną. Małżonkowie nie posiadają pojazdów mechanicznych oraz nie otrzymują dopłat do gruntów rolnych. Względem majątku wnioskodawczyni prowadzona jest egzekucja, w toku której na poczet należności podatkowych oraz z tytułu ubezpieczeń społecznych zajęte zostały jej rachunki bankowe, zaś na nieruchomościach ustanowiono hipoteki przymusowe na rzecz Skarbu Państwa oraz banku. Zaległości skarżącej z tytułu należności publicznoprawnych (nie tylko podatkowych) wynosiły według stanu z dnia 4 lutego 2010 r. łącznie 2.535.385,05 zł wraz z odsetkami, kosztami egzekucyjnymi i kosztami upomnienia, natomiast z tytułu zaciągniętego kredytu bankowego według stanu na dzień 5 stycznia 2010 r. – 38.919,96 euro wraz z odsetkami. Małżonków wspomaga finansowo ich syn, ponosząc wydatki w wysokości ponad 700 zł miesięcznie związane z ich bieżącymi potrzebami oraz utrzymaniem domu, tj. ogrzewaniem, energią elektryczną itp. Osiąga on dochody z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 2.000 miesięcznie, zaś jego majątek stanowi nieruchomość rolna o powierzchni 28,28 ha zabudowana domem i budynkiem gospodarczym oraz nieruchomość o powierzchni 3,94 ha. Nieruchomości należące do syna – jak wskazała wnioskodawczyni – również są obciążone hipotekami z jej powodu. Biorąc pod uwagę ustalone okoliczności faktyczne (potwierdzone dowodami złożonymi przez wnioskodawczynię w trakcie ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych), uznano, iż wnioskodawczyni wykazała, że nie ma aktualnie realnych możliwości finansowych poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Za taką oceną przemawia okoliczność, że małżonkowie aktualnie uzyskują niewielkie dochody, których wysokość nie pozwala na zaspokojenie nawet podstawowych potrzeb, nie posiadają oszczędności, korzystają z pomocy syna, na którego utrzymaniu w zasadzie pozostają. Nie bez znaczenia jest wysokość wymagalnych zobowiązań wnioskodawczyni wobec Skarbu Państwa i jej zadłużenia wobec banku oraz to, że nie może swobodnie dysponować posiadanym majątkiem z uwagi na prowadzoną egzekucję Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.