I SA/Gd 1034/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA: Małgorzata Gorzeń (spr.) Sędziowie: NSA: Anna Orłowska Marek Gorski Protokolant: Jarosław Skopczyński po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 10 kwietnia 2001r. nr [...] w przedmiocie odmowy przedłużenia terminu odprawy czasowej oddala skargę 3 I SA/Gd 1034/01 U z a s a d n i e n i e Zaskarżoną decyzją Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w przedmiocie odmowy "A" Spółka z o.o. w O. przedłużenia terminu odprawy czasowej. W uzasadnieniu skargi Prezes Głównego Urzędu Ceł wskazał, że jak wynika z akt sprawy, decyzją zawartą w JDA SAD nr [...] z dnia 26.05.1997r. Dyrektor Urzędu Celnego dokonał odprawy celnej czasowej autobusu marki [...], nr podwozia [...], rok produkcji 1993. Termin powrotnego wywozu był dwukrotnie przedłużany na wniosek strony – "A"Sp. z o.o. z O.. Ostatecznie termin wywozu przedmiotowego towaru ustalono na dzień 23.08.1999r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Dyrektor Urzędu Celnego decyzją nr [...] z dnia 24.09.1999r. odmówił zmiany decyzji zawartej w JDA SAD nr [...] z dnia 26.05.1997r. w części dotyczącej terminu powrotnego wywozu przedmiotowego samochodu. Organ odwoławczy tj. Prezes GUC nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji nr [...] z dnia 24.09.1999r. w sprawie odmowy przedłużenia terminu odprawy czasowej. Stosownie do art.68 ust.1 Prawa celnego, w przypadku czasowego przywozu organ celny określa w decyzji termin, na jaki towar został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym. Zatem termin, o którym mowa wyżej jest elementem decyzji, która wobec braku odwołania stała się decyzją ostateczną. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w art.16 przewidują zmianę decyzji ostatecznych tylko w szczególnych wypadkach. W niniejszej sprawie podstawą zmiany decyzji ostatecznej w zakresie terminu odprawy czasowej był art.155 K.p.a. Również na podstawie tego przepisu zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji odmówił przedłużenia odprawy czasowej. Z tego też powodu należy wskazać, w jakich okolicznościach decyzja ostateczna może być zmieniona z zastosowaniem art.155 K.p.a. Stosownie do art.155 K.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Organ celny może więc w wyjątkowych wypadkach na wniosek strony i w trybie przewidzianym w Kodeksie postępowania administracyjnego zmienić termin powrotnego wywozu, jeżeli pierwotnie wyznaczony termin nie może zostać dotrzymany z powodów lub okoliczności zasługujących na uwzględnienie. Odprawa czasowa jest procedurą celną pozwalającą na przywóz na polski obszar celny określonych prawem towarów, bez uiszczania należności celnych. Czasowy przywóz towaru musi być jednak związany z określonym celem i nie może służyć do ominięcia przepisów dotyczących dopuszczenia towarów do obrotu na polskim obszarze celnym i wymiaru należności celnych. W przedmiotowej sprawie czasowy przywóz autobusu na polski obszar celny nastąpił jeszcze w czasie obowiązywania ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. Prawo celne (tekst jednolity: Dz.U. z 1994r. Nr 71, poz.312 z późn. zm.) i Kodeksu postępowania administracyjnego. Nieustanne przedłużanie terminu powrotnego wywozu towaru z polskiego obszaru celnego według art.155 Kodeksu postępowania administracyjnego naruszałyby przepisy ustawy Kodeks celny, obowiązującej od dnia 01.01.1998r. Zgodnie z tymi przepisami przedmiotowy autobus podlegałby procedurze odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem od cła. Kwota cła zaś za takie towary wynosi za każdy rozpoczęty miesiąc stosowania tej procedury 3% kwoty cła, które miałoby być uiszczone za te towary, gdyby zostały dopuszczone do obrotu w dniu, w którym zostały objęte procedurą odprawy czasowej. Strona przedstawiła aneks z dnia 12.08.1999r. do umowy najmu autobusu zawartej z dnia 30.09.1996r. Aneks ten zmieniający termin obowiązywania umowy najmu został więc sporządzony już w czasie obowiązywania Kodeksu celnego. Kolejne przedstawianie takich aneksów do umowy mogłoby prowadzić do sytuacji, w której termin odprawy czasowej byłby przedłużany praktycznie na czas nieokreślony na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, co spowodowałoby, iż towar objęty procedurą odprawy czasowej w sposób nieuzasadniony korzystałby faktycznie z przywilejów właściwych dla procedury dopuszczenia do obrotu ale z wyłączeniem obowiązku zapłaty cła. Taka sytuacja naruszałaby istotę czasowego przywozu towarów na polski obszar celny pod warunkiem ich powrotnego wywozu, a tym samym naruszałaby interesy Skarbu Państwa. Nie można także stwierdzić, aby organ celny pierwszej instancji naruszył w zaskarżonej decyzji art.6, 7, 8, i 9 K.p.a. poprzez niepoinformowanie strony o uprawnieniach do przedłużenia odprawy czasowej oraz nieokreśleniu rzeczywistych powodów odmowy przedłużenia tej procedury. Dyrektor Urzędu Celnego wydając decyzje o odmowie przedłużenia terminu odprawy czasowej zwrócił uwagę na upływ terminu odprawy czasowej, na możliwość jego przedłużenia w wyjątkowych przypadkach oraz korzystania z procedury odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem od cła. Tak więc organy celne prowadziły postępowanie celne w ten sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Wprawdzie organy administracji państwowej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, nie zwalnia to jednak stron postępowania z obowiązku znajomości prawa, szczególnie w przypadku gdy taka znajomość wpływa na ich uprawnienia i obowiązki. Mając powyższe na uwadze Prezes GUC stwierdził, że przedłużenie terminu odprawy czasowej w przedmiotowej sprawie na podstawie przepisów ustawy Prawo celne nie jest możliwe, wobec czego decyzję I instancji utrzymał w mocy. Skargę na powyższą decyzję wniosła "A" Spółka z o.o. zarzucając decyzji naruszenie przepisów art.8 i 9 K.p.a. – które miało istotny wpływ na wynik sprawy, Spółka wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji podał, że w przedmiotowej sprawie termin powrotnego wywozu był dwukrotnie przedłużany na wniosek strony, a termin ostateczny ustalono na dzień 23.08.1999r. W dniu 30.08.1999r. strona postępowania złożyła uzupełniony wniosek o ponowne przedłużenie terminu odprawy czasowej z uwagi na zawarty aneks do umowy najmu autobusu (z dnia 12.08.1999r.). Główny Urząd Ceł, podtrzymując decyzję wydaną przez Dyrektora Urzędu Ceł, stwierdził, że w decyzji o czasowej odprawie autobusu podany został termin, na jaki został on dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym. Wziął również pod uwagę zmianę stanu prawnego z dniem 1.01.1998r. (data wejścia w życie Kodeksu celnego) i zważył, że uwzględnienie wniosku strony prowadziłoby do nieuzasadnionego skorzystania z przywileju wynikającego z procedury dopuszczenia do obrotu, ale z wyłączeniem obowiązku zapłaty cła (której to sytuacji Kodeks celny nie przewiduje w przypadku autobusów). Organ administracji wyszedł więc z założenia, że uwzględnienie wniosku prowadziłoby do naruszenia interesów Skarbu Państwa. W przedmiotowej sprawie zważyć należy, że organ administracji naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego: art.8 i 9 K.p.a. Strona skarżąca złożyła pierwotnie niekompletny wniosek w dniu 19.08.1999r. Urząd Celny wezwał ją do uzupełnienia wniosku, mimo że już wtedy wiedział o niemożliwości przedłużenia terminu odprawy czasowej. Zdaniem skarżącej powinna ona zostać poinformowana o stanie sprawy już na tym etapie, a nie w decyzji kończącej postępowanie. Tymczasem Urząd Celny wezwał do uzupełnienia wniosku, co strona uczyniła w dniu 30.08.1999r. Strona nie była poinformowana przez organ administracji o konieczności uzyskania ponownego pozwolenia na czasowe, odpłatne użytkowanie pojazdu, które jest warunkiem zastosowania procedury odprawy czasowej. Z przepisów art. 8 i 9 K.p.a. wynika jednoznaczny obowiązek informowania i wyjaśniania stronie przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy. Obowiązek ten powinien być rozumiany szeroko. Tymczasem w przedmiotowej sprawie, jak wyżej wspomniano, organ administracji państwowej nie udzielił wyczerpującej informacji stronie postępowania. Sposób prowadzenia sprawy stoi wyraźnie w sprzeczności z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych. Spoczywający na organie administracji obowiązek udzielania stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, aby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa został również potwierdzony w orzeczeniach NSA. Takie zachowanie organu administracji narusza podstawowe gwarancje procesowe zawarte w przepisach K.p.a., które można najogólniej określić jako ustawowe zobligowanie organów administracji państwowej do czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, czy też błędnego pouczenia. Naruszenia te stanowią obrazę przepisów art.8 i 9 K.p.a. i oznaczają sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa prawnego przerzucanie na strony ujemnych skutków nieznajomości przepisów prawa przez organy administracji lub niedopełnienia obowiązków służbowych przez ich pracowników. W odpowiedzi na skargę Prezes GUC wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270). W myśl art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz.1269) i art.134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej... pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak zwiedzanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie, wbrew wywodom skargi, organy celne nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów prawa. Wskazane przez stronę skarżącą wezwanie do uzupełnienia niekompletnego wniosku, nie może być oceniane w kategorii wprowadzenia w błąd czy braku informowania i wyjaśniania stronie przez organ całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy. Wezwanie do uzupełnienia niekompletnego wniosku jest czynnością zmierzającą do zebrania niezbędnego materiału w celu rozpoznania wniosku. Wbrew stanowisku skarżącej Spółki, na tym etapie postępowania niedopuszczalne jest informowanie strony o treści rozstrzygnięcia, które może zapaść po ocenie zebranego (kompletnego) materiału w sprawie. Ponadto wbrew wywodom skarżącej Spółki, nałożenie na organ celny obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (przez np. wezwanie strony do złożenia wskazanych dokumentów) zawarte w art.7 i 77, K.p.a. nie zwalnia strony od współdziałania w tym obowiązku. Również wynikający z art.9 K.p.a. obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, nie zwalnia strony prowadzącej profesjonalną działalność gospodarczą od dołożenia należytych starań by zapoznać się z przepisami regulującymi ich uprawnienia i obowiązki wynikające z prowadzenia tej działalności. W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka korzystała z odprawy celnej czasowej przedmiotowego autobusu w oparciu o uzyskane z Ministerstwa Współpracy Gospodarczej z Zagranicą pozwolenie na odpłatne użytkowanie autobusu do dnia 30.09.1999r. i dwukrotnie korzystała z przedłużenia terminu powrotnego wywozu towaru, ostatnio do dnia 23.08.1999r., a zatem zdawała sobie sprawę z charakteru i skutków tej procedury oraz jej wymogów, co czyni bezzasadnym zarzut naruszenia wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przy wydawaniu kolejnej decyzji w przedmiocie przedłużenia terminu ponad czas określony w pozwoleniu tj. do dnia 23.08.2000r. Mając zatem na uwadze, że organy celne nie naruszyły przepisów prawa w tym przepisów dot. postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art.151 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. IF