I SA/Gd 1038/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na rok 2014 postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 13 stycznia 2016 r., złożonym na formularzu PPF w dniu 18 lutego 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżący M. S. zwrócił się o przyznanie mu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), skarżący podał, że nie osiąga żadnych dochodów, poszukuje zatrudnienia, pozostaje na utrzymaniu matki oraz babci, posiada zabudowaną nieruchomość komercyjną o powierzchni 8.600 m2, z której prowadzona jest egzekucja i która nie jest użytkowana. Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego z następujących powodów: skarżący wskazał, że pozostaje na utrzymaniu matki oraz babci, a zatem był zobowiązany wykazać zarówno posiadane przez nie składniki majątku, jak i źródło oraz wysokość osiąganych przez nie dochodów, czego nie uczynił. Obowiązek ujawnienia tego rodzaju danych wynika wprost z konstrukcji formularza PPF, gdzie w rubrykach od 6 do 10 wnioskodawca winien wskazać osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, ich majątek oraz dochody. Także w orzecznictwie przyjmuje się, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić przy tym należy, że postanowieniem z dnia 8 września 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie z tej m.in. przyczyny, że skarżący uchylił się od przedłożenia dokumentów przedstawiających sytuacją finansową swojej matki. Przedmiotowe oświadczenie budziło także wątpliwości, gdyż w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1638/15 skarżący podał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, zaś na pokrycie swoich stałych wydatków, jakie ponosi w kwocie około 600 zł otrzymuje środki od dziadków. Odpowiadając zaś na wezwanie referendarza sądowego oświadczył, że miesięczne koszty jego utrzymania wynoszą 1.500 zł, przy czym w żaden sposób nie wyjaśnił, z jakich środków pokrywa ich różnicę wynoszącą 900 zł. W związku z powyższym referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 25 lutego 2016 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości dochodów osiągniętych w latach 2014-2015; b/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego pojazdów mechanicznych, w tym samochodów osobowych, motocykli, quadów (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); c/ w przypadku, gdy skarżący podjął pracę – przedłożenia dokumentu obrazującego wysokość miesięcznego dochodu w kwocie netto; d/ w związku z pozostawaniem przez skarżącego na całkowitym utrzymaniu matki oraz babci przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do ich sytuacji majątkowej i finansowej (obrazujących: źródło i wysokość dochodów osiągniętych przez nie w 2014 r. oraz uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy w kwotach netto i brutto, stan środków i operacje księgowane na wszystkich ich rachunkach bankowych w okresie ostatnich trzech miesięcy, składniki posiadanego majątku, w szczególności nieruchomości, pojazdy mechaniczne i przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro); e/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez matkę i babcię skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania, w szczególności kosztów związanych z eksploatacją zajmowanego lokalu (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, internet telefon, itp.); f/ oświadczenia, czy aktualne pozostaje oświadczenie skarżącego z dnia 7 grudnia 2015 r. złożone w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1638/15 w części, w której wyjaśnił, że: nie składał zeznań podatkowych za lata 2013-2014; nie otrzymuje alimentów, nie zostały mu przyznane stypendia, nie posiada prawa do renty rodzinnej, nie osiąga dochodów z tytułu umowy o dzieło; nie ma statusu osoby bezrobotnej; nie posiada rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne; jeżeli nie – ponownego ustosunkowania się do ww. kwestii. Poinformowano także skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Odpowiadając na zarządzenie referendarza sądowego skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym podał, że nie posiada pojazdów mechanicznych oraz jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wyjaśnił także, że aktualne pozostaje jego oświadczenie z dnia 7 grudnia 2015 r., złożone przy sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1638/15. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał zasadności wniesionego żądania. Skarżący po raz kolejny uchylił się od obowiązku przedstawienia dokumentów dotyczących sytuacji finansowej członków najbliższej rodziny, na których całkowitym utrzymaniu pozostaje, co stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Co więcej, skarżący wnosząc o przyznanie mu prawa pomocy w sprawach zawisłych przed tut. sądem składa oświadczenia o różnej treści, raz podając, że pozostaje na utrzymaniu matki, czy też matki i babci, które ponoszą za niego wszystkie koszty, w tym te związane z zamieszkaniem, innym razem, że otrzymuje od dziadków kwotę 600 zł na pokrycie swoich bieżących kosztów utrzymania, które wynoszą 1.500 zł. Jednocześnie w żadnej ze spraw skarżący nie wyjaśnił powstałych rozbieżności. Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.