I SA/Gd 1051/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie zabezpieczające do majątku zobowiązanego - pana D. S. na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 26 lutego 2016 r. wystawionego przez Prokuraturę Apelacyjną (postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym z dnia 20 października 2014 r.). W dniu 4 kwietnia 2016 r. organ egzekucyjny wystawił zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A. Zawiadomienie zastało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 13 kwietnia 2016 r., zaś jego odpis - razem z odpisem zarządzenia zabezpieczenia - został doręczony zobowiązanemu w dniu 7 kwietnia 2016 r. (w trybie art. 43 K.p.a.). Zobowiązany, pismem z dnia 11 kwietnia 2016 r. (złożonym w siedzibie Urzędu Skarbowego w dniu 12 kwietnia 2016 r.), wniósł zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania zabezpieczającego. Wniósł ponadto o umorzenie postępowania zabezpieczającego, ewentualnie o jego zawieszenie. W ocenie zobowiązanego kwota, jaka ma być zabezpieczona (tj. 1.480.000 zł) "nie wynika ani nie jest określona w wydanym przez wierzyciela postanowieniu z dnia 20 października 2014 r.", a zatem wyjaśnienia wymaga, na jakiej podstawie wierzyciel przyjął wskazaną wysokość należności. W związku z reformą przepisów o prokuraturze wyjaśnienia wymaga także kwestia, jaka jednostka prokuratury jest wierzycielem w sprawie. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 r. - wydanym na podstawie art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. 2016 r., poz. 599; określanej dalej jako "u.p.e.a.") - zawiesił postępowanie zabezpieczające prowadzone na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 26 lutego 2016 r. Jednocześnie, pismem z tego samego dnia organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o wyrażenie stanowiska, co do wniesionych w postępowaniu zabezpieczającym zarzutów pana D. S. Pismem z dnia 19 kwietnia 2016 r. zobowiązany wniósł skargę na czynność zabezpieczającą organu egzekucyjnego w postaci zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A., dokonaną na podstawie zawiadomienia z dnia 4 kwietnia 2016 r. podnosząc w treści uzasadnienia tożsame okoliczności, jak w zarzutach z dnia 11 kwietnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2016 r. oddalił jako nieuzasadnioną skargę na czynność zabezpieczającą organu egzekucyjnego. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie strona zarzuciła naruszenie art. 154 u.p.e.a. poprzez dokonanie zabezpieczenia mimo tego, że nie ma przesłanek aby uznać, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję. Zarzuciła ponadto naruszenie art. 160 u.p.e.a. poprzez dokonanie zabezpieczenia, które de facto zmierza do wykonania obowiązku. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 1 lipca 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu, przywołując m. in. treść art. 166 b, art. 54 § 1 a także art. 80 § 1 – 3 u.p.e.a. organ odwoławczy wskazał, że w ramach zastosowanego środka zabezpieczającego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym również prawidłowo i skutecznie doręczono w dniu 7 kwietnia 2016 r. zobowiązanemu odpis wystosowanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zawiadomienia z dnia 4 kwietnia 2016 r. Razem z odpisem wskazanego zawiadomienia zostało zobowiązanemu doręczone zarządzenie zabezpieczenia z dnia 26 lutego 2016 r. będące podstawą zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym. W ocenie Dyrektora organ egzekucyjny, wystawiając przedmiotowe zawiadomienie oraz przesyłając je do dłużnika zajętej wierzytelności przy jednoczesnym wysłaniu jego odpisu zobowiązanemu, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie zachodzą także uchybienia formalne. Druk zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A. spełnia wymogi określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., wyliczającym elementy, które winno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Za wykraczające poza zakres toczącego się w trybie art. 54 u.p.e.a. postępowania uznał Dyrektor zarzuty zażalenia. Postępowanie w przedmiocie skargi na czynność zabezpieczającą ograniczone jest do zbadania prawidłowości jej dokonania pod względem formalnoprawnym, w związku z czym we wskazanym trybie nie można dokonać oceny merytorycznych podstaw zastosowania czynności zabezpieczającej, tj. podstaw prowadzenia postępowania zabezpieczającego, czy też wysokości do jakiej - zgodnie z tym zarządzeniem zabezpieczenia -należności pieniężne winny zostać zabezpieczone. Organ wyjaśnił, że w sprawie nie mogło dojść do naruszenia art. 154 u.p.e.a., gdyż ten przepis nie ma zastosowania w sprawie. Do zabezpieczenia doszło na podstawie art. 155 wskazanej ustawy. Dyrektor zwrócił jednocześnie uwagę, że podstawą wystawienia zarządzenia zabezpieczenia jest postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym Prokuratury Apelacyjnej z dnia 20 października 2014 r., w związku z czym na rozstrzygnięcie powyższe, zgodnie z zawartym w jego treści pouczeniem, stronie przysługiwało zażalenie do właściwego Sądu Rejonowego. W ocenie organu to właśnie ten środek prawny był właściwy do kwestionowania przesłanek wszczęcia postępowania zabezpieczającego. Końcowo, ustosunkowując się do kwestionowania przez zobowiązanego wysokości, do jakiej zabezpieczenie należności pieniężnych ma nastąpić, organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia 11 kwietnia 2016 r. pan D. S. wniósł zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania zabezpieczającego. Postępowanie w przedmiocie rzeczonego środka prawnego, w związku z wystąpieniem przez organ egzekucyjny do wierzyciela o wyrażenie w formie postanowienia stanowiska odnośnie wniesionych zarzutów, pozostaje w toku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pan D. S. wniósł o uchylenie postanowienia organu I i II instancji oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie postanowienia organu I instancji w sytuacji, powinno ono zostać uchylone wraz z dokonanymi czynnościami zabezpieczającymi. Dodatkowo skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 155 u.p.e.a. poprzez dokonanie zabezpieczenia, mimo że nie istniały przesłanki do uznania, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 160 § 1 u.p.e.a. poprzez dokonanie zabezpieczenia zmierzającego de facto do wykonania obowiązku. Końcowo zarzucił naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania uzasadniających jego uchylenie oraz uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych orzeczeń z prawem. W niniejszej sprawie zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wydane zostało na podstawie art. 80 § 1 w zw. z art. 164 § 4 u.p.e.a. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w związku z zarządzeniem zabezpieczenia stosowanym przy zabezpieczeniu należności pierwszym uzyskanym w dniu 26 lutego 2016 r. przez Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej ze wskazaniem jako wierzyciela Prokuraturę Apelacyjną. Kwestionowana w sprawie czynność – dokonanie przez organ egzekucyjny zabezpieczenia należności pieniężnej przez zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych stanowi prawem przewidzianą formę zabezpieczenia (art. 164 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Legana definicja zajęcia zabezpieczającego została zamieszczona w art. 1a pkt 19 u.p.e.a., zgodnie z którym przez zajęcie zabezpieczające rozumie się czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do zabezpieczenia wykonania przez niego obowiązku objętego dokumentem stanowiącym podstawę zabezpieczenia, ale która nie prowadzi do przymusowego wykonania obowiązku. Pan D. S. złożył skargę na czynności zabezpieczające organu egzekucyjnego, wskazując jako prawną podstawę art. 54 u.p.e.a.. W ocenie Sądu zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jako czynność zabezpieczająca, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zajęciu egzekucyjnym (art. 164 § 4 u.p.e.a.) należy do zakresu przedmiotowego określonego w art. 54 § 1 u.p.e.a. Czynność zajęcia zabezpieczającego ma charakter wykonawczy, konkretny, faktyczny i nie może być zaskarżona poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd, że skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem konkurującym z zarzutami wniesionymi na podstawie art. 33 u.p.e.a. Z akt administracyjnych wynika, że pan D. S. w dniu 13 kwietnia 2016 r. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji w administracji, wskazując analogicznie, jak w późniejszej skardze na czynności zabezpieczające organu egzekucyjnego, że wskazana kwota należności pieniężnych nie znajduje potwierdzenia w postanowieniu wierzyciela z dnia 20 października 2014 r. wydanym w sprawie Ap V Ds. 54/14. W świetle powyższego organy prawidłowo ustaliły, że poprzez wniesienia skargi na czynności o charakterze wykonawczym strona uzyskała ochronę w zakresie formalnym, innym niż wynikająca z kognicji związanej z wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Katalog zarzutów sprecyzowany w art. 33 u.p.e.a. uzasadnia stanowisko organu, że kwestionowanie wysokości zabezpieczenia nie odnosi się do technicznego aspektu czynności, podlega kontroli w odpowiednim trybie. W niniejszej sprawie prawidłowo kontroli poddano czynność techniczną w zakresie prawidłowości i skuteczności doręczenia odpisu zawiadomienia z 4 kwietnia 2016 r. o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A. wraz z odpisem zarządzenia zabezpieczenia z 26 lutego 2016 r. Tryb postępowania organów dokonujących zajęcia zabezpieczającego określa art. 80 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 164 § 4 u.p.e.a. Skarżący zarówno w zażaleniu, jak i skardze kierowanej do sądu administracyjnego zarzuty koncentruje na uchybieniach, które nie stanowią podstawy oceny w sprawie zainicjowanej skargą na czynności zabezpieczające. Dokonana przez organ ocena, że druk zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym spełnia wymogi formalne określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., odpowiada zakresowi kontroli prawidłowości czynności formalnej. Zarzuty kwestionowania wysokości zabezpieczania, merytorycznych podstaw zastosowania zabezpieczenia, prawidłowo oceniono jako wykraczające poza zakres kognicji organu w niniejszej sprawie. Wskazane naruszenie art. 155 i 160 § 1 u.p.e.a. nie odnosi się do czynności technicznej objętej skargą na czynności zabezpieczające organu egzekucyjnego, lecz do prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co prawidłowo wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (y. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) oddalił skargę.