I SA/Gd 1051/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 25 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki oddala skargę. "A" Sp. z o.o. nie uiściła ciążącego na niej zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (płatnik) za: czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2013 r., (wynikającego z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 19 czerwca 2017 r., w konsekwencji czego powstały zaległości podatkowe w rozumieniu art. 51 ustawy Ordynacja podatkowa oraz odsetki za zwłokę. Wobec bezskutecznej egzekucji z majątku spółki Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia 5 października 2017 r., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej - K. K. solidarnej ze spółką "A" Sp. z o.o. za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za: czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2013 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z dnia 8 grudnia 2017 r. orzekł o odpowiedzialności podatkowej K. K. jako byłego członka zarządu spółki "A" Sp. z o.o. solidarnie ze spółką za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (płatnik) za: czerwiec 2013 r. w kwocie 3.401,09 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 1.275,00 zł; lipiec 2013 r. w kwocie 9.078,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 3.331,00 zł; sierpień 2013 r. w kwocie 10.799,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 3.872,00 zł; wrzesień 2013 r. w kwocie 10.276,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 3.597,00 zł; październik 2013 r. w kwocie 11.064,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 3.782,00 zł; i listopad 2013 r. w kwocie 11.779,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 3.929,00 zł oraz za koszty egzekucyjne w kwocie 211,21 zł. Od powyższej decyzji K. K. złożył w ustawowo przewidzianym terminie odwołanie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], w którym wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że nie zgadza się w całości z decyzją organu pierwszej instancji, gdyż narusza ona przepisy materialne, jak i proceduralne. Decyzją z dnia 25 kwietnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie zostały spełnione kryteria, o których mowa w art. 107 i 108 O.p.. Wskazał, że K. K. został powołany do pełnienia funkcji Prezesa Zarządu spółki w dniu 14 grudnia 2010 r., a uchwałę w sprawie odwołania skarżącego z tej funkcji podjęto 31 stycznia 2014 r.. Stwierdzono, że postępowanie egzekucyjne do majątku spółki zostało umorzone w dniu 28 grudnia 2016 r. a z ustaleń w sprawie wynika, że organ egzekucyjny bezskutecznie poszukiwał składników majątkowych mogących zaspokoić wierzytelności. Ustalono też, że skarżący najpóźniej do dnia 14 stycznia 2011 r. powinien podjąć kroki zmierzające do ogłoszenia upadłości spółki, czego jednak nie uczynił. Dokonując analizy przesłanki, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. organ odwoławczy uznał, że K. K. przedłożył jedynie kserokopię notatki służbowej z dnia 28 października 2013 r. adresowanej do J. R. właściciela "A" Sp. z o.o., w której zawarta jest obawa co do dalszej płynności finansowej firmy oraz propozycja ogłoszenia upadłości spółki. W ocenie organu, wskazana okoliczność nie stanowi przesłanki do zwolnienia K. K. od solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, K. K. zobowiązany był złożyć we właściwym czasie do sądu wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, czego nie uczynił. Sporządzenie zaś notatki służbowej nie zwalnia strony z odpowiedzialności jako członka Zarządu "A" Sp. z o.o. za zaległości podatkowe Spółki. Ponadto przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki pojawiły się wcześniej, niż wątpliwości strony co do płynności finansowej Spółki. Stwierdzono także, że podatnik nie wskazał majątku spółki, z którego można by przeprowadzić skuteczną egzekucję. K. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Stwierdził, że decyzje te naruszają przepisy materialne, jak i proceduralne. Podniósł też, że organ podatkowy nie chce przeprowadzić żadnych dowodów. Podczas rozprawy przed Sądem jego pełnomocnik zwrócił uwagę na zawarty w 2013 r. układ ratalny i fakt odwołania skarżącego w styczniu 2014 r. jak też na nieprzesłuchanie właściciela spółki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Odpowiedzialność skarżącego w niniejszej sprawie wynika z zasad określonych w art. 116 O.p.. Nie budzi wątpliwości, że pełnił on funkcje Prezesa Zarządu Spółki w okresie od 14 grudnia 2010 r. do 31 stycznia 2014 r.. W tym też czasie powstały sporne zaległości podatkowe. Zgodnie z treścią art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1508 oraz z 2018 r. poz. 149 i 398) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Z akt sprawy wynika, że mimo częściowo skutecznych zajęć, szereg podejmowanych czynności egzekucyjnych nie doprowadziło do pełnego zaspokojenia Skarbu Państwa, stąd też w grudniu 2016 r. doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego do majątku spółki. Z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że osoba trzecia może "uwolnić się" od odpowiedzialności za zaległości podatkowe podatnika (osoby prawnej), jeżeli wykaże, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo wykaże, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy albo wskaże mienie podatnika, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Jak wynika z akt sprawy, w niniejszej sprawie spółka posiadała zaległości podatkowe z tytułu: - podatku od towarów i usług miesiące: 12/2010 r.; 01-09, 12/2011 r.; 01-12/2012 r.; 09/2013 r.; 11, 12/2014 r.; 01-05/2015 r. w łącznej kwocie 336.090,00 zł należności głównej; - podatku dochodowego od osób fizycznych (płatnik) za miesiące: 06-11/2013 r. oraz 01-12/2014 r. w łącznej kwocie 188.331,09 zł należności głównej; - podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 i 2014 rok w łącznej kwocie 44.923,89 zł należności głównej. Ponadto ze sprawozdań finansowych spółki "A" Sp. z o.o. za lata 2010-2012 wynikało, że na dzień 31 grudnia 2010 r. wystąpił stan nadwyżki zobowiązań nad majątkiem spółki. Z bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2010 r. wynikało bowiem, iż zobowiązania wyniosły 570.726,72 zł i przekroczyły o kwotę 510.734,82 zł wartość majątku spółki, który wyniósł 59.991,90 zł. W ww. okresie obowiązywały przepisy ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. j.t. z 2015 r. poz. 233) w następującym brzmieniu. W myśl art. 11 ust. 1 i 2 ww. ustawy dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. dłużnik jest obowiązany nie później, niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną na podstawie okoliczności faktycznych każdej sprawy. Niemniej jednak dla oceny - kiedy powstał obowiązek prawny złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki należy wziąć pod uwagę czas zaistnienia jednej z dwóch przesłanek określonych w ww. przepisach tj. sytuacji, gdy spółka nie wykonuje wymagalnych zobowiązań pieniężnych lub zobowiązania przekroczą wartość jej majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje, przy czym istotnym jest, która z tych okoliczności zaistnieje pierwsza. W niniejszej sprawie zaistniała okoliczność dotycząca przekroczenia wartości majątku spółki przez zobowiązania (na dzień 31 grudnia 2010 r.) i okoliczność ta zaistniała przed niewykonywaniem przez spółkę wymagalnych zobowiązań pieniężnych (zobowiązanie pierwsze i drugie niewykonane w VAT za grudzień 2010 r. i styczeń 2011 r.). W związku z tym zasadnie Dyrektor lzby Administracji Skarbowej uznał, że w stanie faktycznym sprawy zaistniała przesłanka do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w związku z nadwyżką zobowiązań nad aktywami spółki z końcem 2010 r., bowiem na dzień 31 grudnia 2010 r. zobowiązania spółki przekroczyły wartość jej majątku. W konsekwencji Zarząd Spółki "A" Sp. z o.o. winien w 14-dniowym terminie wskazanym ustawą Prawo upadłościowe i naprawcze, tj. najpóźniej licząc do dnia 14 stycznia 2011 r., podjąć kroki zmierzające do ogłoszenia upadłości spółki i na K. K. pełniącym w tym okresie funkcję Prezesa Zarządu spółki ciążył obowiązek podjęcia działań w tym zakresie. Tymczasem pismem z dnia 23 stycznia 2017 r. Sąd Rejonowy [...] w [...] Wydział Gospodarczy poinformował, że w stosunku do spółki "A" Sp. z o.o. nie wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości i postępowanie układowe. Dokonując analizy stanu faktycznego sprawy pod kątem "braku winy" w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania układowego w ww. "właściwym czasie" tj. przesłanki, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej zauważyć należy, że rozważając kryterium braku winy, jako przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Osoba zainteresowana (w tym przypadku były członek zarządu) winna wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją i wykazać swoją staranność oraz fakt, że uchybienie ww. obowiązkowi było od niej niezależne. W niniejszej sprawie skarżący przedłożył jedynie kserokopię notatki służbowej z dnia 28 października 2013 r. adresowanej do J. R. - właściciela "A" Sp. z o.o., w której zawarta jest obawa co do dalszej płynności finansowej firmy oraz propozycja ogłoszenia upadłości Spółki. Należy się zgodzić, że wskazana okoliczność nie stanowi przesłanki do zwolnienia strony od solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Kolejną z przesłanek negatywnych jest wskazanie składników majątkowych osoby prawnej, z których egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Możliwość uwolnienia się przez członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki istnieje wówczas, gdy osoba taka wskaże na istnienie takiego majątku spółki, który pozwoli na skuteczne, faktyczne zaspokojenie należności Skarbu Państwa. W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał składników majątku, z którego można by przeprowadzić skuteczną egzekucję w toku prowadzonego postępowania dotyczącego orzeczenia odpowiedzialności. Odnosząc się do zastrzeżeń strony skarżącej, do zakresu postępowania dowodowego i oceny aktywności podatnika w zakresie zaistnienia podstaw do złożenia wniosku o upadłość spółki, stwierdzić należy, że nie podważają one skutecznie legalności zaskarżonej decyzji. Zwrócić bowiem należy uwagę, że skarżący złożył wniosek o przesłuchanie J. R. na okoliczność - jak wskazał - posiadanej wiedzy o sprawie i okoliczności odwołania ze stanowiska. W ocenie Sądu, zaoferowany organom wniosek dowodowy prawidłowo został oceniony przez organ odwoławczy, albowiem nie wynikają z niego żadne okoliczności istotne dla zakresu prowadzonego postępowania. Podobnie należy ocenić wskazane przez pełnomocnika skarżącego zdarzenia z 2013 r.. Z akt bowiem bezspornie wynika, że sytuacja spółki już w końcu 2010 r. zobowiązywała do złożenia wniosku o jej upadłość. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.