I SA/Gd 1057/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 września 2007 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 8 sierpnia 2008 r., złożonym na formularzu PPF, M.K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwiema uczącymi się córkami, źródłem utrzymania rodziny są uzyskiwane przez skarżącego dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 4 000 zł brutto miesięcznie, wynagrodzenie wypłacane żonie wnioskodawcy ze stosunku pracy w wysokości 2 500 zł brutto miesięcznie oraz dochody osiągane przez jedną z córek skarżącego z tzw. pracy dorywczej w wysokości około 500 zł brutto miesięcznie, poza mieszkaniem o powierzchni 72 m2 małżonkowie nie posiadają majątku. W uzasadnieniu podniósł, że w związku z uiszczeniem spornej należności nie posiada środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Postanowieniem z dnia 13 października 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł sprzeciw podnosząc, iż w sposób istotny zmieniła się jego sytuacja życiowa, co miało również wpływ na niedostarczenie przez niego wymaganych dokumentów. Jak wskazał skarżący, obecnie prowadzi samodzielnie, jednoosobowe gospodarstwo domowe, gdyż złożył wniosek o rozwód, wyprowadził się z dotychczasowego mieszkania i wynajął mieszkanie samodzielnie, zaciągając na ten cel kredyt gotówkowy w banku. Podniósł też, iż przekonanie żony do zgromadzenia i złożenia wymaganych dokumentów nie było możliwe. W konsekwencji skarżący wniósł o przyjęcie do oceny wyłącznie jego stanu majątkowego i wyznaczenie terminu do złożenia dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a., dlatego też rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 13 sierpnia 2008 r. (doręczonym stronie w dniu 26 sierpnia 2008 r.) skarżący zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) odpisów zeznań podatkowych małżonków oraz pozostającej z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym córki A. za rok 2007, bądź też stosownego zaświadczenia o dochodach uzyskanych za ten rok z właściwego urzędu skarbowego, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków oraz córkę A. rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób oświadczenia w tym przedmiocie, (3) dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) oraz kosztów uzyskania przychodów z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej uzyskanych za okres ostatnich trzech miesięcy, odpisu złożonego przez wnioskodawcę zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami, (4) zaświadczenia od pracodawcy żony skarżącego o wysokości osiąganych przez nią zarobków brutto oraz netto za okres ostatnich trzech miesięcy oraz za ostatni miesiąc, (5) dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych przez córkę A. miesięcznych dochodów z tzw. pracy dorywczej, (6) oświadczenia małżonków w przedmiocie zarejestrowanych na nich pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), (7) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem rodziny. W piśmie z dnia 1 września 2008 r. skarżący wniósł o przedłużenie terminu do nadesłania wymaganych dokumentów, wskazując, że nie ma możliwości wykonania nałożonego na niego zobowiązania w tak krótkim czasie. Przedmiotowy wniosek został uwzględniony przez Przewodniczącego Wydziału, który zarządzeniem z dnia 5 września 2008 r. wyznaczył skarżącemu kolejny termin. Pomimo przedłużenia terminu skarżący nie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku i żadnego z wymaganych dokumentów oraz oświadczeń nie przedłożył. Zamiast tego zmodyfikował swoje oświadczenie w zakresie ilości osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, co w konsekwencji miało doprowadzić do pominięcia przy ocenie sytuacji majątkowej skarżącego majątku i dochodów jego małżonki oraz córek. Podkreślić przy tym trzeba, że również przy sprzeciwie skarżący nie przedłożył żadnych z wymienionych w wezwaniu dokumentów źródłowych, w tym również tych dotyczących jego osobiście (jak: odpis złożonego przez niego rocznego zeznania podatkowego, wyciągi z jego rachunków bankowych, dokumenty księgowe dotyczące prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, poświadczające wysokość osiąganego dochodu, odpis złożonego przez niego zgłoszenia identyfikacyjnego, oświadczenie w przedmiocie zarejestrowanych na niego samochodów i ich wartości, dokumenty obrazujące wysokość ponoszonych przez niego kosztów utrzymania). Wskazać w tym miejscu należy, iż skarżący odebrał wezwanie do dostarczenia dokumentów źródłowych osobiście w dniu 26 sierpnia 2008 r. (dowód: potwierdzenie odbioru), a zatem od tej daty winien być świadomy nałożonego na niego obowiązku. Pomimo to go nie wykonał ani po doręczeniu mu (w dniu 26 września 2008 r.) zawiadomienia o przedłużeniu terminu dla tej czynności, ani w dacie wniesienia sprzeciwu, tj. 6 listopada 2008 r. Zamiast tego skarżący zwrócił się o wyznaczenie nowego terminu do przedłożenia dokumentów, który to wniosek w ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie. Powyższe działanie skarżącego w oczywisty sposób jest bowiem skierowane na przedłużanie postępowania, a sam skarżący nie ma woli wykazania swoich rzeczywistych możliwości finansowych, o czym dobitnie świadczy uchylanie się od przedłożenia dokumentów, które mogłyby tę sytuację zobrazować. Mając na uwadze opisane okoliczności faktyczne, należy podkreślić, iż uchylenie się przez skarżącego od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd nie ma możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, a władny jest jedynie oceniać w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. te, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym Sądowi prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. W niniejszej sprawie wnioskodawca sam uniemożliwił Sądowi dokonanie takiej oceny, uchylając się od przedłożenia wymaganych dokumentów, co skutkowało niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.