I SA/Gd 1061/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 listopada 2015 r. sprawy ze skargi E.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 16 grudnia 2014 r. ustalił E. G. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2008 rok w wysokości 198.321,00 zł. Decyzja ta została doręczona E. G. na adres zamieszkania: [...]-[...] P., ul. (...) [...]) - po jej uprzednim dwukrotnym awizowaniu w dniach: 17 grudnia 2014 r. oraz 24 grudnia 2014 r. - w dniu 31 grudnia 2014 r. w trybie doręczenia zastępczego, określonego w art. 150 Ordynacji podatkowej, a pismo pozostawiono w aktach sprawy. W tym stanie sprawy, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w przedmiotowej sprawie stosownie do postanowień art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z poźn. zm.), podatniczka powinna bowiem wnieść odwołanie w nieprzekraczalnym terminie do dnia 14 stycznia 2015 r. włącznie. Z akt sprawy wynika natomiast, że przedmiotowe odwołanie zostało wniesione przez E. G., reprezentowaną przez pełnomocnika w dniu 29 stycznia 2015 r. (data stempla pocztowego na kopercie), tj. 15 dni po upływie ustawowego terminu przewidzianego dla jego wniesienia przepisami Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r., nr [...] stwierdził, że wniesienie odwołania w dniu 29 stycznia 2015 r. przez podatniczkę od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 grudnia 2014 r., nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. E. G., reprezentowana przez pełnomocnika, pismem z dnia 29 stycznia 2015 r. wniosła odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 grudnia 2014 r., w którym zawarła również wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 grudnia 2014 r. z powodu braku zawinienia w odbiorze tej przesyłki. Uzasadniając powyższe pełnomocnik skarżącej podniósł m.in., że organ podatkowy naruszył zasadę doręczania pism, o której mowa w art. 150 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, nie pozostawiając zawiadomienia o miejscu przechowywania pisma w oddawczej skrzynce pocztowej. Na parterze budynku, w którym mieszka skarżąca znajdują się skrzynki pocztowe, w tym skrzynka pocztowa przynależna do lokalu nr [...]. W skrzynce tej doręczyciele pozostawiają korespondencję adresowaną do skarżącej. Nie jest ona uszkodzona i w sposób odpowiedni zabezpiecza korespondencję przed ewentualna kradzieżą, zniszczeniem, bądź zainteresowaniem wścibskich sąsiadów. Powołując się na wskazane wyżej przepisy Ordynacji podatkowej oraz skorelowany z tą regulacją przepis art. 44 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego) pełnomocnik E. G. wywodził, że ustawodawca nałożył na osobę dokonującą zawiadomienia obowiązek umieszczenia awiza nie tylko w ściśle określonych miejscach, ale i według określonej kolejności. Wskazane wyżej naruszenia ustawy dotyczące prawidłowości doręczenia decyzji wskazują, że nie można przyjąć tzw. fikcji doręczenia przedmiotowej przesyłki w terminie 2 stycznia 2015 r. - jak wskazano w adnotacji awiza, dołączonego do przesyłki oczekującej na odbiór w Urzędzie Miasta. Zatem wniesione odwołanie należy uznać za złożone w terminie, bowiem skarżąca zapoznała się z treścią decyzji w dniu 28 stycznia 2015 r. Do wniosku z dnia 29 stycznia 2015 r. pełnomocnik strony dołączył do akt sprawy: • zdjęcie skrzynek pocztowych znajdujących się w budynku, • oświadczenie E. G. z dnia 20 stycznia 2015 r., • oświadczenie M. G. z dnia 28 stycznia 2015 r., • odpis odwołania. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. nr [...] odmówił przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego ustalającej zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2008 rok. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej, E. G., skorzystała z prawa wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 października 2014 r. nr [...] skarżąca zarzuciła: naruszenie przepisu art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z póżń. zm.) poprzez uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Argumentując powyższe pełnomocnik skarżącej podniósł, że z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i z przedstawionych dokumentów wynika, że skarżąca nie posiadała żadnej wiedzy na temat prób doręczenia przesyłki przez pracowników Urzędów Skarbowego, a w szczególności nie otrzymała zawiadomienia o przesyłce zawierającej decyzję wydaną w dniu 16 grudnia 2014 r., ani też żadnej informacji o tym, ze ma do odbioru przesyłkę w Urzędzie Miasta. O wydanej w jej sprawie decyzji podatkowej dowiedziała się dopiero w dniu 22 stycznia 2015 r. na podstawie upomnienia nadesłanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżąca na dowód braku wiedzy o powyższym przedstawiła swoje oświadczenie oraz oświadczenie zamieszkujące w tym samym lokalu M. G. Skarżącej w tych okolicznościach nie można przypisać jakiejkolwiek winy. Wskazał też, że naruszenie art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 187 § 1 w zw. z art. 180 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nie rozpatrzenie i nie dokonanie oceny całego zebranego materiału dowodowego. Powołując się na powyższe zarzuty pełnomocnik E. G. wniósł o: - uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej 24 kwietnia 2015 r. oraz - zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów ustanowienia pełnomocnika według nonn przepisanych lub według złożonego spisu kosztów. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 z późn. zm.) odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zgodnie z treścią art. 144 zd. 1 ww. ustawy organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. Stosownie do treści art. 145 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jak stanowi art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W myśl art. 149 Ordynacji podatkowej w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W rozumieniu art. 150 § 1 pkt 2) Ordynacji podatkowej - W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inna upoważnioną osobę. W myśl postanowień art. 150 § 1a tej ustawy adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zgodnie zaś z art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Zgodnie zaś z art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 przywołanego wyżej przepisu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Terminy w postępowaniu podatkowym określone w Ordynacji podatkowej są terminami zawitymi. Niedotrzymanie tych terminów powoduje ujemne skutki procesowe, przede wszystkim utratę prawa do wniesienia określonego środka prawnego (na przykład odwołania) wskutek czego decyzja organu podatkowego pierwszej instancji staje się ostateczna. Stosownie do cytowanych przepisów Ordynacji podatkowej, aby organ podatkowy mógł przywrócić termin do dokonania wskazanej czynności - w przedmiotowej sprawie do wniesienia odwołania - strona musi spełnić określone wymogi, w tym uprawdopodobnić, iż uchybienie nastąpiło bez jej winy. Zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa sądów administracyjnych, kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przede wszystkim stwierdzić trzeba, że to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek prezentacji dowodu w celu uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Z akt sprawy bezspornie wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 16 grudnia 2014 r. ustalił E. G. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za rok 2008 w wysokości 198.321,00 zł. W tym samym dniu, tj. 16 grudnia 2014 r. - co potwierdza notatka służbowa z dnia 16 grudnia 2014 r. - pracownicy Urzędu Skarbowego udali się pod adres zamieszkania podatniczki, celem dostarczenia przesyłki listowej zawierającej decyzję. Jednakże podatniczka była nieobecna pod adresem zamieszkania, a osoba, będąca domownikiem nie podjęła się odbioru przekazania ww. przesyłki wskazując, że E. G. będzie obecna w domu w dniu następnym tj. 17 grudnia 2014 r. przed południem. W dniu 17 grudnia 2014 r. miały miejsce 2 kolejne próby doręczenia przesyłki o godz. 9:00 (nikogo nie zastano) oraz o godz. 12:00. Jak wynika z treści notatki służbowej sporządzonej w dniu 17 grudnia 2014 r. przez pracowników organu podatkowego doręczających przesyłkę: "Po otwarciu drzwi pojawiła się ta sama młoda kobieta, z którą pracownicy rozmawiali dzień wcześniej (16 grudnia 2014 r.). W krótkiej rozmowie ustalono, iż E.G. nie jest obecna w mieszkaniu, a domowniczka odmawia odbioru korespondencji. Pracownik poinformował, iż zostanie naklejona na drzwi mieszkania informacja dla Pani E. G. o pozostawieniu przesyłki listowej w Urzędzie Miasta. Dalej z treści ww. notatki wynika również, że "po umieszczeniu ww. informacji pracownik wykonał fotografię dokumentującą dokonanie czynności oraz oddalił się". Zgodnie z treścią art. 150 § 1a zd. 1 Ordynacji podatkowej pierwsze zawiadomienie Naczelnik Urzędu Skarbowego zamieścił na drzwiach podatniczki w miejscu jej zamieszkania w dniu 17 grudnia 2014 r.. Pismem z dnia 17 grudnia 2014 r. (złożonym w Urzędzie Miasta w tym samym dniu) Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał przesyłkę zawierającą decyzję z dnia 16 grudnia 2014 r. w trybie art. 150 § 1a w zw. z art. 150 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej do Urzędu Miasta . Drugie zawiadomienie - zgodnie z art. 150 § 1a zd. 2 Ordynacji podatkowej - zostało umieszczone na drzwiach adresata w dniu 24 grudnia 2014 r. Przesyłka ta z adnotacją pracownika Urzędu Miasta "nie odebrano w terminie" datowana na dzień 2 stycznia 2015 r. została zwrócona Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. W tych okolicznościach sprawy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 grudnia 2014 r. uznano za doręczoną w dniu 31 grudnia 2014 r. w trybie określonym normą art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa, a pismo pozostawiono w aktach sprawy. Tym samym termin do wniesienia odwołania od powyższej decyzji upłynął z dniem 14 stycznia 2015 r., zgodnie z dyspozycją art. 223 ustawy Ordynacji podatkowej. Natomiast pełnomocnik strony odwołanie od decyzji wniósł pismem z dnia 29 stycznia 2015 r. (nadanym w placówce pocztowej w tym samym w dniu) tj. 15 dni po terminie, zawierając w nim wniosek o przywrócenie uchybionego terminu w uzasadnieniu którego wskazano, iż organ podatkowy naruszył zasadę doręczania pism, o której mowa w art. 150 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, nie pozostawiając zawiadomienia o miejscu przechowywania pisma w oddawczej skrzynce pocztowej. Przypomnieć należy, że przewidziane w przepisach o doręczeniach gwarancje procesowe dla stron czy pełnomocników nie mogą być postrzegane jako instrument pozwalający na odraczanie bądź zawieszanie, czyli paraliżowanie działań organów. Takie zdarzenia, jak wyjazd w trakcie toczącego się postępowania bez poinformowania o zmianie miejsca pobytu, odmawianie odbioru korespondencji przez domowników może uniemożliwić skuteczne doręczenie decyzji, dlatego strona powinna dochować należytej staranności w zachowaniu środków skutecznej komunikacji z organem. Niedochowanie staranności w tym względzie zawsze będzie obciążać stronę. W tych okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to brak możliwości uwzględnienia wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z treści skargi, strona skarżąca kwestionuje prawidłowość doręczenia decyzji z dnia 16 grudnia 2014 r. Nie ma wątpliwości, że z regulacji art. 150 § 2 O.p. wynika, że pierwszeństwo w pozostawieniu adresatowi zawiadomienia o przesyłce przechowywanej w urzędzie gminy (miasta) przez okres 14 dni ma skrzynka listowa. W ocenie Sądu niezachowanie kolejności miejsc pozostawienia informacji o złożeniu pisma w urzędzie gminy (miasta) stanowi naruszenie procedury, jednak wadliwość taką należy ocenić w świetle przepisu art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.. Celem każdego doręczenia jest bowiem podjęcie czynności skutecznych, to jest takich, które w świetle konkretnych okoliczności sprawy doprowadzą do efektu w postaci powiadomienia adresata o miejscu pozostawienia pisma. Z akt sprawy wynika, że organ dokonujący doręczenia uczynił zadość swoim obowiązkom, a sposób udokumentowania czynności (w postaci dokumentacji fotograficznej i notatek z poszczególnych czynności) przekonuje, że informacja, o której mowa w art. 150 § 1 pkt 2 w zw. z art. 150 § 2 O.p. dotarła do adresata. Sąd podzielił pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, co do oceny wiarygodności twierdzeń i dowodów przedstawionych przez skarżącą na okoliczność jej braku wiedzy o czynnościach osób dokonujących doręczenia. W świetle dokumentacji poczynionej w sprawie Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, że informacja zawierająca zawiadomienie, o którym mowa w art. 150 § 2 O.p. do niej nie dotarła. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem w rozumieniu art. 145 ppsa, a wobec braku naruszenia art. 121 § 1, 122 oraz art. 187 § 1 w zw. z art. 180 § 1 i art. 191 O.p., gdyż organ dokonał oceny zebranych dowodów, wyjaśniających stan sprawy w sposób wyczerpujący i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, zarzuty skargi w tej kwestii także zostały uznane za niezasadne. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu skargi (art. 151 p.p.s.a.). DSz