I SA/Gd 1062/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, 2. odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 21 października 2013 r. skarżący T. S. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego, adwokata lub doradcy podatkowego). W piśmie z dnia 4 listopada 2013 r. nadesłanym przez skarżącego w odpowiedzi na wezwanie o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w tym wyjaśnienia, czy ubiega się o ustanowienie pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego czy też doradcy podatkowego, wskazał on, iż "chyba już nie będzie potrzebny adwokat z urzędu i dlatego rezygnuję z jego pomocy". Powyższe oświadczenie skarżącego w ocenie referendarza sądowego należy traktować jako cofnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W związku z powyższym wskazać należy na skutki procesowe, jakie wywołuje oświadczenie o cofnięciu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z przepisem art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane wyłącznie na wniosek strony, co wyklucza możliwość działania sądu w tym zakresie z urzędu. W konsekwencji kontynuacja postępowania prowadzącego do merytorycznego rozpoznania wniosku zależy od tego, czy wnioskodawca swój wniosek podtrzymuje. Wraz z cofnięciem wniosku postępowanie w zakresie nim objętym staje się bezprzedmiotowe (brak jest bowiem przedmiotu rozpoznania), a tym samym zachodzi podstawa do jego umorzenia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia. Rozpoznania wymaga zaś wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury w wysokości 300 USD (900 zł), jego majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 35 m2 oraz zasoby pieniężne, których wysokości wnioskodawca nie podał, wskazując jedynie "tyle co na trumnę, miejsce na cmentarzu i pomoc". W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 25 października 2013 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: a) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę zeznań podatkowych za rok 2012 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39) lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy (PIT-40A), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę z tytułu emerytury, tj. ostatniego odcinka przekazu emerytury, a w przypadku otrzymywania emerytury na konto bankowe – odpisu decyzji o przyznaniu/waloryzacji tego świadczenia, c) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, d) oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie posiadanych oszczędności, tj. wskazania wysokości zgromadzonych zasobów finansowych, e) oświadczenia w przedmiocie pobierania przez wnioskodawcę świadczeń rodzinnych (świadczeń opiekuńczych) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość, f) oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawcę z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, g) oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), h) dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych wnioskodawcy (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), i) oświadczenia, czy jest względem wnioskodawcy prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jego majątku, j) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), k) dokumentów potwierdzających wydatki poniesione w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków), l) oświadczenia wnioskodawcy, czy ubiega się o ustanowienie pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego czy też doradcy podatkowego. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 30 października 2013 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 32), jednakże nie przedłożył on w zakreślonym terminie żadnego z wymienionych dokumentów, przesyłając w zamian odpisy: protokołu zapoznania strony z aktami sprawy z dnia 27 czerwca 2013 r., postanowienia w sprawie zaliczenia nadpłaty z dnia [...] października 2013 r., dowodu wypłaty nadpłaty w kwocie 1.402,99 zł z dnia [...] listopada 2013 r. oraz oświadczenie o rezygnacji z ubiegania się o adwokata z urzędu, zawarte w piśmie z dnia 4 listopada 2013 r. Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na uchyleniu się od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a tym samym stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Nadto należy wskazać, iż z materiału dowodowego przedłożonego przez wnioskodawcę wynika, iż posiada on stałe źródło utrzymania w postaci emerytury w wysokości, jak podał, 900 zł, ma oszczędności (o nieustalonej wysokości), a ponadto w listopadzie br. dysponował dodatkowymi środkami pieniężnymi w kwocie 1.402,99 zł pochodzącymi ze zwrotu nadpłaty podatku. W tych okolicznościach nie można przyjąć, iż wnioskodawca nie posiada dostatecznych zasobów finansowych, z których mógłby uiścić koszty sądowe w niniejszej sprawie. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia.