I SA/Gd 1069/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki postanawia: 1. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia adwokata. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF (załączonym do skargi) w dniu 13 września 2012 r. (data stempla pocztowego), skarżąca B. M. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stosownie do przepisu art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W świetle powołanych uregulowań osobie fizycznej przyznaje się prawo pomocy tylko w sytuacji, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Negatywną przesłanką ustanowienia dla strony, w ramach prawa pomocy, profesjonalnego pełnomocnika jest zatem, w myśl ostatnio powołanego przepisu, zatrudnianie lub pozostawanie w innym stosunku prawnym z którymś z wymienionych tam podmiotów świadczących zawodowo pomoc prawną. Celem instytucji prawa pomocy jest bowiem umożliwienie stronie skorzystania z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu, w sytuacji gdy nie jest ona w stanie pokryć samodzielnie całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego, których część może stanowić opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Jeżeli strona zatrudnia już takiego pełnomocnika (lub pozostaje z nim w innym stosunku prawnym), ustawodawca uznał, że ma ona wówczas zapewnioną niezbędną pomoc prawną, wobec czego ustanowienie – nawet przy spełnieniu przesłanek z art. 246 § 1 lub 2 p.p.s.a. – zawodowego pełnomocnika z urzędu do reprezentowania interesów strony w postępowaniu jest niecelowe. Wskazać należy, iż w niniejszej sprawie skargę z dnia 13 września 2012 r. sporządził w imieniu skarżącej profesjonalny pełnomocnik z wyboru – adwokat K. N., który w dniu 17 października 2012 r. (data stempla pocztowego) przedłożył do akt sprawy poświadczony za zgodność z oryginałem odpis pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącej z dnia 15 października 2012 r. Zgodnie z przedłożonym pełnomocnictwem został on przez skarżącą umocowany do reprezentowania jej przed sądami powszechnymi, sądami polubownymi, sądami administracyjnymi, innymi instytucjami i osobami fizycznymi na terenie RP i za granicą oraz w postępowaniu kasacyjnym przed Sądem Najwyższym i Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie odwołania od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej [...] nr [...] z dnia [...]. W udzielonym pełnomocnictwie mocodawczyni potwierdziła jednocześnie wszystkie dokonane do tej pory czynności procesowe. Nadto adwokat K. N. reprezentuje skarżącą w innej sprawie zawisłej przed tut. Sądem o sygn. akt I SA/Gd 558/12, działając w jej imieniu na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu w dniu 27 maja 2012 r. W świetle powyższych okoliczności faktycznych i wobec jednoznacznej wymowy powołanego wyżej przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a. stwierdzić należało, że po stronie skarżącej zachodzi negatywna przesłanka przyznania prawa pomocy w formie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, uniemożliwiająca uwzględnienie jej wniosku w tym zakresie. W konsekwencji rozważyć należy, czy wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść pozostałych kosztów postępowania, tj. kosztów sądowych. Na podstawie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonego przez wnioskodawczynię oraz przedłożonych przez nią do sprawy o sygn. akt I SA/Gd 558/12 dodatkowego oświadczenia z dnia 9 lipca 2012 r. oraz dokumentów źródłowych (odpisów: decyzji z dnia 31 sierpnia 2011 r. w przedmiocie przyznania zasiłku dla bezrobotnych, zaświadczenia z dnia 9 lipca 2012 r. z urzędu pracy, zawiadomienia z dnia 18 maja 2012 r. o opłatach, faktury z dnia 21 czerwca 20112 r. za energię elektryczną) ustalono, że od dnia 26 listopada 2010 r. jest ona zarejestrowana jako osoba bezrobotna, aktualnie nie ma prawa do zasiłku (który przysługiwał jej do dnia 18 lutego 2012 r.), nie uzyskuje żadnych dochodów, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymując się z pomocy finansowej udzielanej jej przez członków rodziny (dzieci i brata), nie jest właścicielką nieruchomości, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro ani pojazdów mechanicznych, zobowiązana jest do ponoszenia opłat za najmowany przez nią lokal mieszkalny w wysokości 1.131,76 zł miesięcznie oraz za energię elektryczną w średniej miesięcznej wysokości 187,30 zł (obliczonej za okres od 24 kwietnia do 21 czerwca br.). Biorąc pod uwagę ustalone okoliczności faktyczne, w tym w szczególności nieuzyskiwanie dochodu i brak zasobów pieniężnych, uznano, iż wnioskodawczyni wykazała, że nie ma obecnie realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.