I SA/Gd 1069/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 23 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, 2. przyznać skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 15 października 2013 r., E. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 października 2013 r., którym oddalono skargę na decyzję ZUS z dnia [...]. Do wniosku dołączono: wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawcy za wrzesień 2013 r., dokument potwierdzający kwotę wypłacanej wnioskodawcy i jego żony emerytury, dowody wpłat z tytułu opłat za energię elektryczną, wodę i ścieki oraz spłat rat kredytowych, paragon za zakup leków wnioskodawcy i fakturę dokumentującą zakup koniecznych środków medycznych dla żony, sporządzone przez wnioskodawcę zestawienie ponoszonych średnich miesięcznych wydatków. W pierwszej kolejności rozpoznać należało złożony przez skarżącego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest odmowa umorzenia skarżącemu należności z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że skarżący jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji postanowienia. Przechodząc do rozpoznania wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika wskazać należy, że okoliczność, iż korzysta on z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych ma istotne znaczenie z punktu widzenia przesłanek, w świetle których należy dokonać oceny zasadności wniesionego przez stronę żądania. Z tego względu zastosowanie w niniejszej sprawie będą miały przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. O odpowiednim ich stosowaniu stanowi bowiem art. 262 p.p.s.a. Z przepisu art. 245 § 3 p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przy czym ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww. (art. 246 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dołączonych dokumentów ustalono, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, źródłem utrzymania małżonków są wypłacane obojgu emerytury w łącznej kwocie 3.199 zł netto miesięcznie, majątek małżonków stanowi dom o powierzchni 102 m2, którego są współwłaścicielami w części ½ wraz z synem oraz udział wynoszący ½ w budynku mieszkalnym o powierzchni 150 m2. Średnie miesięczne koszty utrzymania małżonków, zarówno te udokumentowane, jak i przyjęte na podstawie oświadczenia, do których zaliczono opłaty za energię elektryczną, wodę i ścieki, zakup gazu oraz opału (węgla), zakup koniecznych leków, środków medycznych i środków czystości, spłatę kredytu, wynoszą około 2.388 zł. W tak ustalonym stanie faktycznym Referendarz sądowy uznał, że skarżący wykazał, że poniesienie przez niego kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru spowoduje skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Za przyjęciem takiej oceny przemawia wysokość dochodów pozostająca do dyspozycji małżonków po odliczeniu stałych, niezbędnych kosztów związanych z ich bieżącym utrzymaniem w kwocie 811 zł. Bez wątpienia z kwoty tej skarżący nie jest w stanie poczynić oszczędności, które mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów związanych z ustanowieniem adwokata, co zresztą potwierdza brak środków na rachunku bankowym wnioskodawcy (saldo konta na dzień 30 września 2013 r. wyniosło 2,73 zł). Z tych względów uznano, że skarżący spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.