I SA/Gd 1072/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W. K. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia 29 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...] (dalej jako "Dyrektor IAS") decyzją z dnia 29 maja 2017 r. wydaną wobec W. K. (dalej jako "Skarżący") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia 28 lutego 2017 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w/w organu z dnia 30 grudnia 2011 r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia 6 maja 2011 r. określającą zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. w kwocie 13.896 zł z tytułu sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. [...]. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na w/w decyzję Dyrektora IAS z dnia 29 maja 2017 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 lipca 2017 r., Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od w/w skargi, w kwocie 200 zł, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, wobec nieobecności adresata, była dwukrotnie awizowana (w dniu 31 lipca 2017 r. i w dniu 8 sierpnia 2017 r.) i została doręczona w sposób zastępczy w dniu 14 sierpnia 2017 r. (karta 20 akt sądowych). Do dnia 29 sierpnia 2017 r. nie uiszczono wpisu sądowego w wysokości 200 zł (notatka urzędowa z dnia 30 sierpnia 2017 r. karta 22 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 11 września 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1072/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę, wniesioną przez Skarżącego, na w/w decyzję Dyrektora IAS z dnia 29 maja 2017 r. z powodu nieuiszczenia w zakreślonym terminie wpisu sądowego od w/w skargi. Skarżący w dniu 27 września 2017 r. odebrał w/w postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 września 2017 r. Pismem z dnia 29 września 2017 r. (data stempla pocztowego) Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na w/w decyzję Dyrektora IAS z dnia 29 maja 2017 r. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że sprawuje opiekę wspólnie z pozostałą rodziną nad całkowicie ubezwłasnowolnioną z powodu choroby żoną, zamieszkałą w P. W pierwszy i trzeci tydzień miesiąca (sporadycznie w inne) dojeżdża z C. do P. Do czerwca 2017 r. wszelkie pisma odbierał brat Skarżącego i przesyłał je do P. Przesyłki te przychodziły do placówki nr [...] w P. przy ul. [...], która nie ma własnych listonoszy i korzysta z doręczycieli innych placówek, co powoduje komplikacje dla odbiorców przesyłek (brak zwrotu przesyłki przez doręczyciela mimo awiza w skrzynce, zwrot dokonany po kilku dniach). Na żądanie Sądu kierownicza placówki opisze sytuację placówki. Od czerwca 2017 r. Skarżący oprócz adresu zamieszkanie podaje adres do korespondencji w P. Powyższe nie zmieniło sytuacji, ponieważ placówkę nr [...] podzielono na dwie jednostki i obecnie rejon ul. [...] przynależy do placówki przy ul. [...] w P. Skarżący załączył dokument, z którego wynika, że przesyłka nadana w G. w dniu 14 września 2017 r. znalazła się w placówce w P. w dniu 26 września 2017 r., przy czym Skarżący nie miał w skrzynce awiza do niej. List Sądu został nadany przez brata w dniu 12 września 2017 r. przeleżał w placówce pocztowej do 27 września 2017 r. bez powiadamiania Skarżącego awizem. Poczta tłumaczy się brakiem pracowników do sortowni oraz brakiem doręczycieli. W związku z powyższym Skarżący wskazuje, że nieodebranie przesyłki nie wynikało z jego winy czy błędu. Jednocześnie wnosi o wydłużenie do 14 dni możliwości na udzielenie odpowiedzi i wykonanie poleceń z uwagi na sytuację losową opisaną we wniosku. Skarżący wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 29 września 2017 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego referendarz sądowy postanowieniem z dnia 12 października 2017 r. przyznał mu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. W niniejszej sprawie, termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął z dniem 21 sierpnia 2017 r., z uwagi na doręczenie przesyłki zawierającej wezwanie do jego uiszczenia w sposób zastępczy w dniu 14 sierpnia 2017 r. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że w zakreślonym terminie Skarżący nie uiścił wpisu sądowego. Oceniając złożony wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w świetle powyżej określonych przesłanek normatywnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Odnosząc się do siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, Sąd stwierdza, iż Skarżący zachował w/w termin, bowiem przyczyną uchybienia temu terminowi był brak wiedzy Skarżącego o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, z uwagi na nieodebranie przez Skarżącego przesyłki zawierającej w/w wezwanie. Przyjąć zatem należy, iż w związku z odbiorem w dniu 27 września 2017 r. postanowienia Sądu z dnia 11 września 2017 r. o odrzuceniu skargi, z tym dniem (27 września 2011 r.) Skarżący powziął wiadomość o nieuiszczeniu wpisu sądowego w terminie. Zatem nadanie w dniu 29 września 2017 r. wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego nastąpiło z zachowaniem przedmiotowego siedmiodniowego terminu. Z uwagi na zwolnienie Skarżącego od kosztów sądowych, na podstawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1072/17, Skarżący nie był zobowiązany do dokonania czynności, której terminowi uchybiono poprzez uiszczenie wpisu sądowego od wniesionej skargi. Sąd podkreśla w tym miejscu, iż fakt uwzględnienia przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 12 października 2017 r. wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy (złożonego już po upływie terminu do uiszczenia opłaty), poprzez zwolnienie Skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, pozostaje bez wpływu na ocenę niewywiązania się strony z obowiązku terminowego uiszczenia wpisu (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 18 września 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 299/14). Złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu, żeby uniknąć skutku w postaci odrzucenia skargi z powodu jej nieopłacenia, musi zostać dokonane w terminie otwartym do uiszczenia wpisu. Termin ten przypadał w niniejszej sprawie pomiędzy 15 a 21 sierpnia 2017 r. Natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżący złożył w dniu 29 września 2017 r., czyli już po upływie tego terminu. Kwestia zwolnienia strony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, dokonana na wniosek strony złożony już po terminie do uiszczenia wpisu, nie ma żadnego wpływu na obowiązek uiszczenia tej opłaty sądowej (por. postanowienia NSA z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 1594/14; z dnia 28 sierpnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2228/14, LEX nr 1564175; z dnia 24 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 265/12, LEX nr 1621464 i sygn. akt II OSK 327/12, LEX nr 1621466). W związku z powyższym Sąd stwierdza, że pomimo następczego zwolnienia Skarżącego od uiszczenia kosztów sądowych, na dzień wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowienia o odrzuceniu skargi, Skarżący był zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Odnosząc się natomiast do przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu, Sąd stwierdza, iż nie doszło do jej ziszczenia się. Skarżący, wnioskując o przywrócenie uchybionego terminu, powołał się na okoliczność przebywania okresowo w P. celem sprawowania opieki nad żoną i problemów z odbiorem korespondencji w tamtejszej placówce pocztowej. Skarżący wskazał, że pod jego nieobecność korespondencję wysyłaną na adres w C. odbierał i przesyłał mu jego brat. Skarżący świadomy problemów placówki pocztowej wskazał, że od czerwca 2017 r. jako adres korespondencyjny podaje adres w P. W ocenie Sądu, okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie świadczą o braku winy Skarżącego w uchybieniu terminu. Strona wnosząca o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania tej czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 798/14, LEX nr 1640552). Jednocześnie podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 223/14, LEX nr 1465314). Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, która wymaga, by w warunkach, z jakiegokolwiek powodu, niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1970 r., s. 136). W judykaturze przyjmuje się, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I OZ 414/14, LEX nr 1480920). Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 91/15, LEX nr 1643289). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że nie świadczy o braku winy Skarżącego okoliczność okresowych wyjazdów do P. oraz problemy logistyczne tamtejszej placówki pocztowej. Wskazać bowiem należy w pierwszej kolejności, że wyjazdy Skarżącego do P. nie stanowiły okoliczności nowej, ani nie były zdarzeniem nagłym, o którym Skarżący wcześniej nie wiedział i którego nie mógł przewidzieć. Wskazać bowiem należy, że Skarżący został ustanowiony opiekunem swojej żony już w 1996 r., zaś okoliczność sprawowania przez niego opieki w pierwszy i trzeci tydzień miesiąca, świadczy o poczynieniu w okresie wcześniejszym aniżeli wniesienie skargi do sądu administracyjnego, ustaleń z członkami rodziny w zakresie organizacji sprawowania opieki nad małżonką Skarżącego. W związku z powyższym Skarżący, świadomy ciążących na nim obowiązków oraz częstych wyjazdów, winien był zapewnić sobie możliwość terminowego odbioru przesyłek do niego kierowanych. Po wtóre, we wniosku Skarżący przyznał, iż problemy organizacyjne i logistyczne placówki pocztowej w P. były mu znane co najmniej od czerwca 2017 r. w związku z czym podawał jako adres korespondencyjny adres w P., zamiast adresu zamieszkania w C. Z niewiadomych Sądowi powodów Skarżący zaniechał podania w niniejszej sprawie, przy wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 16 czerwca 2017 r., adresu korespondencyjnego w P., w związku z czym przesyłki do niego kierowane w sposób prawidłowy nadawano na adres w C. To na Skarżącym ciążył obowiązek wskazania Sądowi adresu, pod którym Skarżący będzie odbierał kierowaną do niego korespondencję. Okoliczność odbioru i przesyłania przez brata Skarżącego do P. przesyłek kierowanych do Skarżącego na adres w C. również nie świadczy o braku winy Skarżącego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu nie została odebrana ani przez Skarżącego, ani przez jego brata i jako niepodjęta w terminie została zwrócona nadawcy – Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku (karta 20 akt sądowych). W dalszej kolejności zauważyć jednakże należy, że nawet okoliczność odbioru przez brata Skarżącego przesyłki skierowanej na adres w C. i następnie nadania jej do Skarżącego na adres w P., nie mogłaby świadczyć o braku winy Skarżącego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Uznać bowiem należy, że Skarżący wziął na siebie pełną odpowiedzialność za działania osób, które pod tym adresem (w C.) przebywają i w jego imieniu odbierają kierowane do niego przesyłki. Tym samym zaniedbania tych osób, polegające na nieprzekazaniu odebranej korespondencji, czy też na nieterminowym przekazaniu korespondencji, należy oceniać jedynie w granicach ryzyka podjętego przez Skarżącego w zakresie organizacji obiegu korespondencji i przepływu informacji. Podnieść należy, że strona, mając na względzie możliwość odebrania przesyłki przez inną osobę, winna podjąć starania o to, aby wszelka korespondencja doręczana pod jej nieobecność w miejscu zamieszkania była jej przekazywana. Zdaniem Sądu, rzeczą Skarżącego było więc bądź to poinformować domowników o tym, aby podczas jego nieobecności nie podejmowali żadnych przesyłek, bądź też, dbając o własne sprawy, zobowiązać ich do przekazywania informacji o treści odebranych przez nich, a kierowanych do Skarżącego przesyłek. Podkreślić przy tym należy, iż istotną dla oceny skutków procesowych datą jest dzień pierwotnego odebrania przesyłki, nie zaś dzień odebrania przesyłki przez Skarżącego na skutek jej wtórnego, następczego przesłania przez brata Skarżącego na adres w P. Uznać zatem należy, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku zawinienia w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Skutki zaniedbania, polegającego na niewskazaniu adresu do korespondencji bądź na niewywiązaniu się z obowiązku terminowego przekazania korespondencji przez brata Skarżącego, odbierającego przesyłki, obciążają tym samym adresata przesyłki. Zaznaczyć należy, że należyta dbałość w prowadzeniu własnych spraw wymaga, aby przed wyjazdem podjąć odpowiednie działania gwarantujące zabezpieczenie swoich interesów (postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2011 r. sygn. akt II FZ 360/11, z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt II GZ 882/15). Wyjeżdżając Skarżący powinien podjąć działania mające na celu zabezpieczenie się przed niedochowaniem terminów sądowych. W kontekście powyższego stwierdzić należy, że podniesione we wniosku okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy Skarżącego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi.