I SA/Gd 1081/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Alicja Stępień /spr./ Sędziowie WSA Tomasz Kolanowski NSA Sławomir Kozik Protokolant Agnieszka Zalewska po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Izby Skarbowej w G. z dnia 11 kwietnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2002 r. Izba Skarbowa w G., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 216-219 i art. 239 w związku z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. NR 137, poz. 926 ze zm.) utrzymała w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego w K. z dnia 31 grudnia 2001 r. odmawiające J. K. zawieszenia postępowania w sprawie orzeczenia jego odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki z o.o. "A". W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że J. K. złożył wniosek o zawieszenie toczącego się postępowania na podstawie at1. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, powołując się na fakt toczącego się przed Sadem Rejonowym w K. (sygn. akt [...]) postępowania karno - skarbowego. Organ odwoławczy, przywołując treść przepisu art. 201 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, wywiódł, ze celem zawieszenia postępowania podatkowego jest podtrzymanie jego toku w sytuacji, gdy nie można go zakończyć albo, gdy - choć można je zakończyć nie należy tego czynić. Przesłanka zawieszenia postępowania podatkowego wskazana w art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa odwołuje się do zagadnienia wstępnego. Owo zagadnienie wstępne występuje w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy, będącej przedmiotem postępowania podatkowego uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu administracyjnego lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie rozstrzygnięte. Ponadto organ odwoławczy wskazał, ze przedmiotem postępowania w sprawach odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika są wyłącznie kwestie związane z odpowiedzialnością tych osób, a celem wydanie decyzji, o której mowa w art. 108 ustawy Ordynacja podatkowa. Przy czym odpowiedzialność osób trzecich powstaje wyłącznie w drodze doręczenia decyzji o orzeczeniu takiej odpowiedzialności. Decyzja wydawana jest po przeprowadzeniu postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej, w którym stroną jest potencjalnie odpowiedzialna osoba. Zadaniem tego postępowania jest ustalenie, czy w objętym nim przypadku zachodzą podmiotowe i przedmiotowe przesłanki odpowiedzialności. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie karne skarbowe toczące się przed Sądem Rejonowym w K. z wniosku Urzędu Kontroli Skarbowej jest niezależne od postępowania prowadzonego przez organ podatkowy w zakresie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe spółki z o.o. Rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie jest uzależnione od wcześniejszego rozstrzygnięcia sadu karnego. Przesłanki i cele wskazane w art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa nie pokrywają się bowiem z celem postępowania karnego skarbowego. To ostatnie jest odrębnym postępowaniem mającym na celu ustalenie odpowiedzialności karnej sprawcy za popełnione przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego J. K. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako naruszającego w sposób rażący dyspozycję przepisu art. 201 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż prawomocne rozstrzygnięcie sprawy karno – skarbowej przez sąd karny będzie miało wpływ na końcowy wynik postępowania prowadzonego prze Urząd Skarbowy w K. Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, wywodząc jak w treści zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem skarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wynik postępowania karno - skarbowego w sytuacji zachodzącej w niniejszej sprawie, nie jest w ocenie Sądu zagadnieniem wstępnym dla rozstrzygnięcia sprawy o orzeczeniu odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W art. 125 Ordynacji podatkowej ustawodawca uznał priorytet zasady szybkości postępowania podatkowego. Jednocześnie ustawodawca przewidział sytuacje, w których może nastąpić, bądź obligatoryjnie następuje zawieszenie postępowania, m. in. w przypadku konieczności rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że organ podatkowy zawiesza postępowanie jedynie wówczas, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego (prejudycjalnego) przez inny organ lub sąd wydanie decyzji nie będzie możliwe (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 1983 r. sygn. akt I SA 481/83 pub!. ONSA 1983 Nr 2 poz. 65, a także wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2003 r. sygn. akt III SA 1629/01 publ. LEX nr 1378111). Tego rodzaju zależności pomiędzy postępowaniem karno - skarbowym, gdzie następuje ustalenie winy za powstałe uszczuplenie należności Skarbu Państwa, a postępowaniem podatkowym w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności osoby trzeciej (członka zarządu) za zobowiązania podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie zachodzą. W tym miejscu zwrócić należy na specyfikę tego postępowania, podzielając stanowisko Izby Skarbowej w tej kwestii. Przepis art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa wskazuje, kto odpowiada za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ustanawiając w tym zakresie regułę i wyjątki. Regułą jest solidarna odpowiedzialność członków zarządu (z uwzględnieniem § 2) za zobowiązania podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszeniu upadłości oraz wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Prowadząc zatem postępowanie w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, organ podatkowy winien ustalić czy w sprawie zachodzą podmiotowe i przedmiotowe przesłanki orzeczenia odpowiedzialności, ze szczególnym uwzględnieniem przesłanek ekskulpujących od odpowiedzialności, przewidzianych w art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Przy czym podkreślić należy, ze orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe tej spółki, nie jest uzależnione od stwierdzenia jego winy za powstałe uszczuplenie należności Skarbu Państwa (odmiennie niż ma to miejsce w postępowaniu kanio - skarbowym). W wyroku z dnia 6 marca 2003 sygn. akt SAlBd 85/03 (pub!. POP 2003/4/93) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organ podatkowy jest obowiązany wykazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, na członku zarządu spoczywa zaś ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności. Jednocześnie należy zwrócić uwagę na wielokrotnie podkreślaną w orzecznictwie sądów administracyjnych niezależność gromadzenia w danej sprawie materiału dowodowego przez urzędy skarbowe od dowodów zbieranych przez inne organy. W wyroku z dnia 21 maja 1999 r., sygn. akt I SA/Od 1457/97 (publ. Lex Polonica Maxima) oraz w wyroku z dnia 30 stycznia 2004 r., sygn. akt I SA/Od 735/03 (pub!. LEX nr 129359) Sąd wyraził pogląd, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie podatkowej w przypadku, gdy. prowadzone jest przez prokuraturę niezależne postępowanie karne w tej samej sprawie. Odnosząc się do wniosku złożonego przez skarżącego w piśmie procesowym z dnia 28 kwietnia 2005 r. o wystąpienie z pytaniem prawnym do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, to zauważyć należy, iż ocenie Sądu poddane zostało postanowienie Izby Skarbowej z dnia 11 kwietnia 2002 r., które zapadło w stanie prawnym obowiązującym przed przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Ponadto stwierdzić należy, że w sprawie nie pojawiły się jakiekolwiek wątpliwości odnośnie postanowień prawa wspólnotowego, które pozostają w zakresie właściwości Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Tym samym kierowanie pytania prawnego do tego Trybunału w rozpoznawanej sprawie nie znajduje uzasadnienia. Z tych też względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę należało oddalić.