I SA/Gd 1081/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 7 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF i dołączonym do skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, skarżąca M. Z. zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca od siedmiu lat przebywa w H., prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, małżonkowie są współwłaścicielami domu o powierzchni około 160 m2, którego zakup mąż skarżącej sfinansował kredytem bankowym (przy czym udział skarżącej wynosi 1%), mąż skarżącej posiada dziesięcioletni samochód osobowy marki [...] o wartości około 4.000 euro, źródłem utrzymania małżonków jest wynagrodzenie męża skarżącej w wysokości 2.928 euro oraz prowadzona przez nią pracownia krawiecka, z której osiąga dochód brutto w wysokości 283 euro – miesięczne dochody netto małżonków wynoszą łącznie 1.754 euro i w całości przeznaczane są na pokrycie kosztów ich utrzymania, do których skarżąca zaliczyła: spłatę kredytu (489 euro), opłaty za media i inne wydatki związane z eksploatacją domu (240 euro), składki na ubezpieczenia (120 euro), podatki (95 euro), leczenie (70 euro), zakup wyżywienia (600 euro) i środków czystości (60 euro) oraz inne nieprzewidziane wydatki, na które małżonkowie zabezpieczają kwotę 150 euro. W tak ustalonym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżąca ma realne możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wyjaśnić należy, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Koszty niniejszego postępowania kształtuje: 1) wpis od skargi wynoszący w niniejszej sprawie 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej jako rozporządzenie); 3) ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia); 3) ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący w niniejszej sprawie 100 zł (§ 3 rozporządzenia) oraz 4) opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Skarżąca wskazała, że małżonkowie z osiąganych dochodów miesięcznie zabezpieczają kwotę 150 euro na tzw. nieprzewidziane wydatki, które nie stanowią ich stałych bieżących kosztów utrzymania. Skoro zatem skarżąca czyni oszczędności z bieżących dochodów, których nie przeznacza na konieczne utrzymanie swoje i małżonka, to – mając na uwadze, że kwota ta przewyższa wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które zostały już wyszczególnione – brak jest podstaw, aby zwolnić ją z obowiązku ich uiszczenia. Podkreślić należy, że prawo pomocy przysługuje tym osobom, które znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, niejednokrotnie uniemożliwiającej im zaspokojenie niezbędnych nawet potrzeb bytowych. Ma ono bowiem charakter wyjątkowy i winno być stosowane wyłącznie w odniesieniu do podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem orzekającego skarżącej do tej grupy osób zaliczyć nie można. Reasumując, za zasadne – w świetle przedstawionych ustaleń – należało uznać, że skarżąca ma realne możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wskazane okoliczności nie potwierdzają, że aktualna sytuacja skarżącej uniemożliwia jej ich poniesienie. W tym miejscu referendarz sądowy wyjaśnia, że podnoszona przez skarżącą okoliczność, że będzie ona musiała zaopiekować się dorosłym synem po opuszczeniu przez niego zakładu psychiatrycznego, w którym leczy on depresję, nie została wzięta pod uwagę przy podejmowaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia. Ocena sytuacji finansowej wnioskodawcy dokonywana jest bowiem na moment złożenia przez niego wniosku. Z oświadczenia skarżącej wynika natomiast, że pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym jedynie z małżonkiem. Z tych wszystkich względów uznano, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.