I SA/Gd 1090/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. I SA/Gd 1090/13 UZASADNIENIE Skarżący K. K., wnioskiem z dnia 2 września 2013 r. (data stempla pocztowego), zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem, źródłem utrzymania rodziny są dochody osiągane przez wnioskodawcę z tytułu renty w kwocie 1.690,75 zł netto miesięcznie i wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.125 zł netto miesięcznie, a także dochody uzyskiwane przez jego żonę z tytułu umowy zlecenia, których średnia miesięczna wysokość wynosi 1.818,37 zł netto, syn wnioskodawcy pozostaje bez pracy, małżonkowie posiadają mieszkanie o powierzchni 59,60 m2. Postanowieniem z 28 października 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący uchylił się od przedłożenia istotnych dokumentów, które obrazujących sytuację finansową jego i jego małżonki oraz syna, w szczególności zaświadczenia od pracodawcy o wysokości wynagrodzenia wnioskodawcy, jak również jakiegokolwiek dowodu na okoliczność źródła i wysokości dochodów uzyskiwanych przez jego małżonkę, dokumentu potwierdzającego wysokość przyznanej wnioskodawcy renty, zaświadczenia potwierdzającego, że syn wnioskodawcy jest obecnie osobą bezrobotną, wyciągów z prowadzonych dla małżonków i ich syna rachunków bankowych albo oświadczeń o ich nieposiadaniu. Nadto nie przedłożył złożonych przez małżonków i ich syna zeznań podatkowych za ubiegły rok, dowodów obrazujących wysokość posiadanego zadłużenia (względem instytucji finansowych, Skarbu Państwa, dostawców mediów i innych podmiotów), comiesięcznych wydatków związanych z bieżącymi kosztami utrzymania rodziny, ani oświadczeń w przedmiocie posiadanych samochodów. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł sprzeciw. Argumentacja skarżącego koncentruje się na wykazaniu, że rozstrzygnięcia organów podatkowych zostały podjęte z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W niniejszej sprawie wobec stwierdzenia, że złożone przez skarżącego oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach jest niewystarczające – na podstawie art. 255 p.p.s.a. – zażądano przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: 1) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę, jego małżonkę i syna zeznań podatkowych za rok 2012 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39) lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy (PIT-40A), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok przez którąś z ww. osób stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego; 2) dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę z tytułu renty, tj. ostatniego odcinka renty, a w przypadku otrzymywania renty na konto bankowe – odpisu decyzji o przyznaniu/waloryzacji tego świadczenia; 3) zaświadczenia od pracodawcy wnioskodawcy o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z informacją czy jest z tego świadczenia prowadzona egzekucja, a jeżeli tak podania wysokości dokonanych w okresie trzech ostatnich miesięcy potrąceń; 4) dokumentów potwierdzających źródła i wysokość dochodów osiągniętych przez małżonkę wnioskodawcy w okresie ostatnich trzech miesięcy (umów zlecenia, umów o dzieło, rachunków); 5) zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że syn wnioskodawcy posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku; 6) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę, jego małżonkę oraz syna rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z ww. osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; 7) oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie zarejestrowanych na niego, jego małżonkę lub syna pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); 8) oświadczenia, czy jest względem wnioskodawcy, jego małżonki lub syna prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z ich majątku; 9) dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych wnioskodawcy, jego małżonki lub syna (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów); 10) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę, jego małżonkę lub syna kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.). Wyjaśniono przy tym wnioskodawcy, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Zarządzeniem z 24 września 2013 r. (doręczonym skarżącemu 30 września 2013 r.) przedłużono skarżącemu termin do przedłożenia wymaganych dokumentów o 14 dni. Pomimo przedłużenia tego terminu skarżący nie przedłożył żadnego z wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na weryfikację danych, które podał we wniosku o przyznanie mu prawa pomocy. W piśmie z dnia 3 października 2013 r. (data stempla pocztowego) wnioskodawca oświadczył jedynie, że cyt.: "(...) nie mam najmniejszego zamiaru biegać w chwili obecnej z nogą po operacji przy kulach i narazić się na jakiekolwiek niechciane uszkodzenia mojego kolana po urzędach aby dostarczyć wykaz dokumentacji wskazanej przez referendarza sądowego (...)". Zakwestionował także zasadność nałożenia na niego obowiązku przedstawienia dokumentów wymienionych w zarządzeniu z 6 września 2013 r. Do pisma dołączył kserokopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego, które miało miejsce od 18 do 23 września 2013 r. oraz zawiadomienia z 13 września 2013 r. o wszczęciu śledztwa przez prokuraturę rejonową w sprawie przekroczenia uprawnień, niedopełnienia obowiązków przez naczelnika urzędu skarbowego i dyrektora izby skarbowej. W tym miejscu podkreślić należy, że skarżący już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jego możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mógł wywieść, że złożone przez niego we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążony negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. W tym stanie sprawy, z uwagi na uchylenie się od przedłożenia dokumentów lub złożenia oświadczeń pozwalających ocenić zasadność wniosku nie można przyjąć, że skarżący dokonał wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową. W ocenie Sądu postępowanie wnioskodawcy nie pozwala na wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Co więcej, to sam wnioskodawca uniemożliwił, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. W związku z powyższym Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wówczas, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, albowiem uchyla się on od złożenia odpowiednich dokumentów, czy oświadczeń w tym przedmiocie. Rzeczą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.