I SA/Gd 1094/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lutego 2008 r. sprawy ze skargi firmy "A" w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Organ egzekucyjny Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] wystawionych przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W dniu 17 lipca 2002 r. doręczono zobowiązanej spółce powyższe tytuły wykonawcze spisując również w tej samej dacie protokół o jej stanie majątkowym. Następnie, postanowieniem z dnia [...] postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt. 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz. 151 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił wierzycielowi na podstawie art. 64 § 1 pkt 4, § 6, § 9 i § 10 u.p.e.a., kwotę kosztów postępowania egzekucyjnego, w tym opłaty manipulacyjnej, z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. W zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucono, że organ egzekucyjny nie miał podstaw do obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną, ponieważ nie zastosował żadnego środka egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Stwierdził, że ustawodawca nie uzależnił naliczenia opłaty manipulacyjnej od skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., a obowiązek jej uiszczenia ustalił na moment doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Wobec tego nie można się zgodzić z twierdzeniem wierzyciela, że organ egzekucyjny nie miał podstaw do obciążenia go opłatą manipulacyjną. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wierzyciel zażądał uchylenia powyższego postanowienia, wskazując na naruszenie art. 64 § 6 i § 10 u.p.e.a. Skarżący zwrócił uwagę, że w § 6 cytowanego artykułu ustawodawca w odniesieniu do opłaty manipulacyjnej stwierdza, iż pobiera się ją z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane z zastosowaniem środków egzekucyjnych. W jego ocenie, czynność doręczenia odpisu tytułu wykonawczego powodująca zgodnie z § 10 art. 64 ustawy - powstanie obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej musi wystąpić łącznie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. Skoro czynności te nie wystąpiły razem, obciążenie wierzyciela opłatą manipulacyjną nie znajduje w tym przypadku prawnego uzasadnienia. Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 390/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że warunkiem koniecznym zastosowania dyspozycji art. 64 § 6 u.p.e.a. i pobrania opłaty manipulacyjnej jest uprzednie poniesienie przez organ wydatków związanych z zastosowaniem środków egzekucyjnych. Dyspozycja art. 64 § 10 u.p.e.a., określając zdarzenie od zaistnienia którego powstaje obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej (doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego) stanowi konsekwentne uzupełnienie woli ustawodawcy wyrażonej w art. 64 § 6 u.p.e.a., co oznacza, że obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje dopiero przy spełnieniu warunku, o jakim mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., tj. o ile organ egzekucyjny poniósł wydatki związane z czynnościami manipulacyjnymi związanymi ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Sąd uznał zatem, że organ egzekucyjny nie mógł pobrać opłaty manipulacyjnej, ponieważ nie zastosował żadnego ze środków egzekucyjnych, o jakich mowa w art. 1a pkt. 12 u.p.e.a., bowiem po doręczeniu szeregu tytułów wykonawczych i sporządzeniu protokołu o stanie majątku zobowiązanej spółki organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej wniesionej przez Dyrektora Izby Skarbowej, uchylił powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tutejszemu Sądowi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że jak wynika z treści art. 64 § 6 zdanie pierwsze wskazanej ustawy, organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Natomiast obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej, zgodnie z treścią art. 64 § 10 ustawy, powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. Stosownie jednak do przepisu art. 64c § 4 u.p.e.a., to wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4a-4c oraz art. 64e § 4a u.p.e.a. Ponieważ w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu tytuł wykonawczy oraz spisał protokół o jego stanie majątkowym, to na podstawie art. 64 § 9 pkt 11 u.p.e.a. obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w § 1 i 6, powstał z chwilą podpisania protokołu przez poborcę skarbowego lub innego upoważnionego pracownika oraz przez zobowiązanego lub świadka przywołanego do tej czynności. Przepis ten nie uzależnia naliczenia opłaty manipulacyjnej od skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego wskazanego w art. 1a pkt. 12 u.p.e.a. Skoro bezsporna w rozpoznanej sprawie jest okoliczność doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego oraz spisania protokołu o stanie majątkowym, to tym samym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnieją przesłanki, które umożliwiają pobór opłat manipulacyjnych na podstawie art. 64 § 6 w związku z art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Okoliczności faktyczne w niniejszej sprawie były bezsporne. Wynikało z nich, że prawidłowo wszczęto postępowanie egzekucyjne przeciwko zobowiązanej spółce i w dniu 17 lipca 2002 r. doręczono jej właściwe tytuły egzekucyjne ( art. 26 §5 pkt 1 u.p.e.a. ), spisując również w tej samej dacie protokół o jej stanie majątkowym. Następnie, postanowieniem z dnia [...] postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt. 8 u.p.e.a. Spór stron sprowadzał się do ustalenia, czy organ egzekucyjny uprawniony był do obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną w sytuacji, gdy nie zastosowano żadnego środka egzekucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając niniejszą sprawę na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez Dyrektora Izby Skarbowej, przesądził powyższą kwestię wskazując, iż w przedmiotowej sprawie obowiązek uiszczenia opłat manipulacyjnych, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 u.p.e.a., powstaje z chwilą podpisania protokołu przez poborcę skarbowego lub innego upoważnionego pracownika oraz przez zobowiązanego lub świadka przywołanego do tej czynności. Przepis ten nie uzależnia naliczenia opłaty manipulacyjnej od skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego wskazanego w art. 1a pkt. 12 u.p.e.a. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny przesądził również, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje przy spełnieniu warunku, o jakim mowa w art. 64 § u.p.e.a., to jest gdy organ egzekucyjny poniósł wydatki związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Taka wykładnia stoi w sprzeczności z treścią art. 64 § 9 pkt 11 i § 10 u.p.e.a., który nie uzależnia obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej od poniesienia przez organ wydatków z omawianego tytułu. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skoro bezsporna w rozpoznanej sprawie jest okoliczność doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego oraz spisania protokołu o stanie majątkowym, to tym samym, w świetle powyższego, organ egzekucyjny uprawniony był do pobrania od wierzyciela opłat manipulacyjnych na podstawie art. 64 § 6 w związku z art. 64c § 4 u.p.e.a. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), oddalił skargę.